بانکداری باز در ایران در مسیر رقابت برای مدیریت اکوسیستم مالی + اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار ، بانکداری ایران در سالهای اخیر از ارائه مستقیم خدمات بانکی به سمت شکلدهی به اکوسیستمهای دیجیتال حرکت کرده است. در این مدل، بانکها علاوه بر ارائه API و زیرساخت بانکی، تلاش میکنند نقش هدایتگر یا «ارکستراتور» میان فینتکها، شرکتهای فناوری و مشتریان را بر عهده بگیرند.
بانکداری باز در ایران هنوز مدل واحدی ندارد. برخی بانکها بر توسعه پلتفرم اختصاصی تمرکز کردهاند، برخی به همکاری چندبانکی روی آوردهاند و برخی نیز از مسیر ایجاد نئوبانک وارد رقابت شدهاند. در این میان، دسترسی امن و ساختاریافته فینتکها به زیرساخت و دادههای بانکی، یکی از عوامل تعیینکننده در شکلگیری این اکوسیستم است.
تجارت و «ارک»؛ حرکت به سمت پلتفرمسازی
بانک تجارت از طریق شرکت سیمرغ تجارت، پلتفرم بانکداری باز «ارک» را راهاندازی کرده است. رویکرد این بانک فراتر از ارائه وبسرویسهای بانکی است و بر ایجاد بستری برای اتصال فینتکها و استارتاپها به زیرساخت بانکی تمرکز دارد؛ مدلی که میتواند دامنه خدمات دیجیتال بانک را توسعه دهد.
سنباد؛ همکاری چندبانکی
در مقابل، پلتفرم «سنباد» بر مدل کنسرسیومی استوار است و چند بانک از جمله پارسیان، سامان، پاسارگاد، ایرانزمین، سینا، شهر و کارآفرین را در یک بستر مشترک گرد هم آورده است. هدف این مدل، استانداردسازی خدمات و کاهش هزینه و پیچیدگی اتصال فینتکها به بانکهای مختلف است.
فینوتک؛ نقش بازیگران مستقل
در کنار بانکها، پلتفرمهایی مانند فینوتک نیز بهعنوان واسط میان بانکها و کسبوکارهای فناوری فعالیت میکنند. حضور این بازیگران نشان میدهد که مدیریت اکوسیستم مالی صرفاً در اختیار بانکها نیست و شرکتهای فناوری نیز میتوانند بخشی از این نقش را بر عهده بگیرند.
بانک سامان و مسیر نئوبانکی
بانک سامان نیز مسیر متفاوتی را با راهاندازی بلوبانک دنبال کرده است. در این مدل، به جای تمرکز اصلی بر ارائه API به فینتکها، یک محصول دیجیتال مستقل با پایگاه کاربری گسترده ایجاد شده است؛ رویکردی که بیشتر بر ارتباط مستقیم با مشتری تمرکز دارد.
بانک گردشگری و نقشآفرینی در اکوسیستم مالی
بانک گردشگری نیز توسعه زیرساختهای بانکداری باز، APIهای بانکی، پلتفرمهای دیجیتال و زیرساختهای داده و امنیت را دنبال کرده است. بر اساس اعلام این بانک، هدف تنها ارائه خدمات فنی نیست و موضوعاتی مانند حاکمیت داده، امنیت، مدیریت ریسک و نحوه دسترسی بازیگران مختلف نیز در این ساختار مورد توجه قرار گرفته است.
از این منظر، رویکرد بانک گردشگری به مدل «ارکستراتوری» نزدیک میشود؛ مدلی که در آن بانک علاوه بر ارائه زیرساخت، چارچوب همکاری میان فینتکها و سایر بازیگران را نیز تعریف میکند.
رقابت بر سر مدل آینده بانکداری باز
مقایسه مدلهای موجود نشان میدهد بانکداری باز ایران همچنان در مرحله شکلگیری است. پلتفرم اختصاصی بانک تجارت، مدل کنسرسیومی سنباد، حضور بازیگران مستقلی مانند فینوتک و مسیر نئوبانکی سامان، هرکدام تجربه متفاوتی از توسعه اکوسیستم مالی ارائه میکنند.
بانک گردشگری نیز با حرکت به سمت توسعه زیرساختهای بانکداری باز و نقشآفرینی در مدیریت جریان همکاری، یکی از مدلهای قابل بررسی در این رقابت است. موفقیت این رویکرد در نهایت به کیفیت زیرساخت، امنیت داده، جذب شرکای فناور و ایجاد ارزش واقعی برای مشتریان و کسبوکارها وابسته خواهد بود.