رقابت در بازار حفاری نفت؛ کدام شرکت‌ها در مسیر توسعه ناوگان هستند؟ + اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار - شرکت اکسین پترولیوم خاورمیانه، از زیرمجموعه‌های هلدینگ نفت و گاز لاوان در گروه مالی گردشگری، با ورود نخستین دستگاه حفاری خشکی خود به مدار عملیاتی، گام مهمی در توسعه ناوگان تجهیزات حفاری برداشته است. این شرکت که برنامه تأمین چهار دستگاه حفاری خشکی را در دستور کار دارد، هم‌زمان با مشارکت در قرارداد تأمین خدمات چهار دکل فراساحلی، دامنه فعالیت خود را به حوزه حفاری دریایی نیز گسترش داده است؛ مسیری که از افزایش ظرفیت حضور بخش خصوصی در بازار خدمات حفاری صنعت نفت حکایت دارد.
نخستین دکل خشکی اکسین در میدان آب‌تیمور فعال شد
نخستین دستگاه حفاری از مجموعه قرارداد‌های جدید تأمین دکل در مناطق نفت‌خیز جنوب، با سرمایه‌گذاری شرکت اکسین پترولیوم خاورمیانه و با ظرفیت ۲ هزار اسب بخار وارد مدار عملیاتی شده است. این دستگاه با عنوان OPC.۱ در قالب قرارداد ساخت، مالکیت و بهره‌برداری (BOO) تأمین شده و عملیات حفاری آن در چاه شماره ۶۲ میدان آب‌تیمور از ۹ مهرماه ۱۴۰۵ آغاز شده است.
راه‌اندازی این دستگاه در شرایطی انجام شده که اکسین پترولیوم بر اساس قرارداد منعقدشده در دی‌ماه ۱۴۰۴، تأمین چهار دستگاه حفاری خشکی را با حداقل سرمایه‌گذاری بیش از ۱۰۰ میلیون دلار برعهده دارد. به این ترتیب، تاکنون فعالیت عملیاتی یک دستگاه از چهار دستگاه تعهدشده این شرکت گزارش شده است.
اهمیت این اقدام از آن جهت قابل توجه است که ورود تجهیزات جدید حفاری، علاوه بر افزایش ظرفیت عملیاتی سرمایه‌گذار، می‌تواند به تقویت توان اجرایی صنعت نفت و پشتیبانی از برنامه‌های توسعه و نگهداشت تولید میدان‌های نفتی کمک کند.
مشارکت اکسین در قرارداد چهار دکل حفاری دریایی
فعالیت اکسین پترولیوم به بخش حفاری خشکی محدود نمانده و این شرکت در ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵ به جمع چهار سرمایه‌گذار قرارداد تأمین خدمات چهار دستگاه حفاری فراساحلی پیوسته است.
این قرارداد میان شرکت نفت فلات قاره ایران و چهار مجموعه شامل هلدینگ انرژی گستر سینا، پتروایران، اکسین پترولیوم خاورمیانه و سپهر تجارت دریانوردان، در قالب مدل تأمین، مالکیت و بهره‌برداری منعقد شده است.
ارزش این قرارداد بیش از یک میلیارد دلار اعلام شده که مربوط به خرید خدمات چهار دکل طی یک دوره شش‌ساله و مجموع هزینه‌ها و تعهدات مرتبط با تأمین و ارائه خدمات است؛ بنابراین این رقم را باید ارزش کل قرارداد خدمات دانست، نه میزان سرمایه‌گذاری اختصاصی اکسین پترولیوم.
مدیرعامل شرکت نفت فلات قاره ایران نیز با اشاره به نیاز این مجموعه به دست‌کم ۱۳ دستگاه حفاری دریایی، تأمین چهار دکل جدید را بخشی از برنامه پاسخ‌گویی به نیاز عملیاتی این شرکت عنوان کرده است.
حضور اکسین در این قرارداد، در کنار برنامه تأمین دکل‌های خشکی، نشان‌دهنده گسترش دامنه فعالیت این مجموعه از خدمات حفاری در خشکی به حوزه فراساحلی است.
پتروایران؛ برنامه توسعه ناوگان حفاری در خشکی و دریا
در سوی دیگر این مقایسه، گروه توسعه پتروایران قرار دارد که به‌عنوان یکی از مجموعه‌های فعال در پروژه‌های بالادستی صنعت نفت، برنامه‌هایی برای توسعه و تقویت ناوگان حفاری خود دنبال می‌کند.
مدیرعامل پتروایران در نشست خبری مردادماه ۱۴۰۵ از مذاکره برای خرید یک دستگاه دکل حفاری دریایی دیگر خبر داده است. همچنین به گفته وی، قرارداد ارائه خدمات چهار دستگاه حفاری خشکی با شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب در اواخر دی‌ماه ۱۴۰۴ منعقد شده و فرایند مناقصه و انتخاب پیمانکار برای اجرای آن در جریان بوده است.
در بخش دیگری از برنامه‌های اعلام‌شده، خرید شش دستگاه دکل تعمیراتی خشکی و پیگیری تأمین دو دستگاه دکل دست‌دوم خشکی از اقلیم کردستان عراق مطرح شده است. این موارد در زمره برنامه‌ها و اقدامات در دست پیگیری قرار می‌گیرند و نباید با تعداد تجهیزات فعال و در اختیار شرکت یکسان تلقی شوند.
پتروایران همچنین در قرارداد مهرماه ۱۴۰۵ تأمین خدمات چهار دکل فراساحلی، در کنار اکسین پترولیوم و دو مجموعه دیگر حضور دارد. به این ترتیب، هر دو شرکت در توسعه ظرفیت خدمات حفاری دریایی شرکت نفت فلات قاره ایران مشارکت کرده‌اند.
مقایسه عملکرد دو مجموعه در حوزه تعداد دکل
بررسی اطلاعات اعلام‌شده درباره فعالیت‌های دو شرکت نشان می‌دهد که در بخش حفاری خشکی، اکسین پترولیوم تاکنون ورود نخستین دستگاه از چهار دکل تعهدشده خود را به مدار عملیاتی گزارش کرده است. در مقابل، پتروایران نیز قرارداد ارائه خدمات چهار دستگاه حفاری خشکی را در برنامه کاری خود دارد که در مردادماه ۱۴۰۵ فرایند مناقصه و انتخاب پیمانکار آن در جریان بوده است.
در حوزه حفاری دریایی، هر دو شرکت از سرمایه‌گذاران قرارداد تأمین خدمات چهار دستگاه حفاری فراساحلی هستند؛ با این تفاوت که سهم اختصاصی هر یک از مجموعه‌ها در تعداد دکل‌ها و میزان تعهدات قراردادی به‌صورت تفکیک‌شده اعلام نشده است.
از سوی دیگر، پتروایران برنامه‌های گسترده‌تری برای خرید و توسعه تجهیزات حفاری، شامل دکل‌های تعمیراتی و دستگاه‌های دست‌دوم خشکی و همچنین یک دکل دریایی دیگر مطرح کرده است. با این حال، این برنامه‌ها تا زمان تبدیل‌شدن به قرارداد‌های قطعی و ورود تجهیزات به مدار، قابل مقایسه مستقیم با ناوگان عملیاتی شرکت‌ها نیستند.
سرمایه‌گذاری مستقیم؛ محور توسعه فعالیت اکسین در بازار حفاری
عملکرد اکسین پترولیوم خاورمیانه در حوزه حفاری نشان می‌دهد که این شرکت از طریق سرمایه‌گذاری در تأمین تجهیزات و مشارکت در قرارداد‌های خدماتی، به دنبال تثبیت جایگاه خود در بازار بالادستی صنعت نفت است.
ورود نخستین دکل خشکی OPC.۱ به میدان آب‌تیمور، برنامه تأمین سه دستگاه دیگر و مشارکت در قرارداد فراساحلی چهار دکل، سه محور اصلی این مسیر توسعه را تشکیل می‌دهند.
در مجموع، نقطه قابل اتکای عملکرد اکسین در مقطع فعلی، ورود نخستین دکل خشکی به مدار عملیاتی و حضور در کنار پتروایران در قرارداد تأمین خدمات حفاری دریایی است. این اقدامات، جایگاه هلدینگ نفت و گاز لاوان و گروه مالی گردشگری را در مسیر توسعه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در تجهیزات و خدمات تخصصی صنعت نفت برجسته می‌کند.