زغال داخلی ارزانتر از نمونه وارداتی است+گفتگو
به گزارش نبض بازار-دبیر انجمن زغالسنگ ایران، در گفتوگو با نبض بازار درباره آخرین وضعیت بازار زغالسنگ، قیمت تولید داخلی و وارداتی، توقف واردات، هزینههای تولید و چشمانداز بازار توضیح داد. به گفته او، قیمت هر تن زغال متالورژی داخلی در حال حاضر حدود ۲۱ تا ۲۲ میلیون تومان است، در حالی که قیمت نمونه وارداتی آن میتواند از ۵۵ میلیون تومان عبور کند. صمدی همچنین با اشاره به ذخایر حدود ۲ میلیارد تنی قطعی زغالسنگ در کشور، معتقد است قیمتگذاری فعلی و افزایش هزینههای تولید، انگیزه سرمایهگذاری در معادن جدید را کاهش داده است.
قیمت فعلی زغال در بازار چقدر است و روند قیمت را چگونه ارزیابی میکنید؟
قیمت فعلی زغال بستگی به نوع آن دارد. ما یک نوع زغال متالورژی داریم که برای تولید فولاد استفاده میشود و مشخصات کیفی مشخصی دارد. این زغال براساس استاندارد ملی زغالسنگ متالورژی ایران معامله میشود. حدود ۳۰ درصد قیمت آن با شمش فولاد خوزستان مرتبط است و قیمت فعلی هر تن آن تقریباً ۲۱ تا ۲۲ میلیون تومان است.
در کنار زغال متالورژی، زغال حرارتی را داریم که طیف بسیار گستردهای دارد و قیمت آن براساس کیفیت و مشخصات متفاوت است. قیمت زغال حرارتی از حدود ۴ میلیون تومان تا ۵۰ میلیون تومان به ازای هر تن متغیر است، اما متوسط قیمت زغال حرارتی با کیفیت مناسب حدود ۲۰ میلیون تومان است.
در بازار جهانی نیز قیمت زغال در حال حاضر حدود ۲۰۰ تا ۲۴۰ دلار به ازای هر تن است و با احتساب هزینه حملونقل، قیمت آن در مقصد میتواند به حدود ۲۸۰ تا ۳۰۰ دلار برسد.
وضعیت واردات زغال در حال حاضر چگونه است و چه میزان زغال وارد کشور میشود؟
در شرایط فعلی تقریباً هفت ماه است که هیچ زغال یا ککی وارد کشور نشده است و دلیل اصلی آن نیز بسته بودن مرزهاست. بنابراین در حال حاضر نمیتوان از حجم قابل توجه واردات صحبت کرد.
نکته مهم این است که در همین هفت ماه، فولادسازها از زغال داخلی استفاده کردهاند. در واقع برخلاف سالهای گذشته که بعضاً گفته میشد زغال داخلی کیفیت لازم را ندارد و باید زغال وارد شود، در ماههای اخیر مصرف زغال داخلی افزایش پیدا کرده و حتی بخش قابل توجهی از موجودی معادن مصرف شده است.
قیمت زغال وارداتی چقدر است و چه تأثیری بر قیمت زغال تولید داخل دارد؟
اگر زغال متالورژی بخواهد وارد کشور شود، قیمت آن در شرایط فعلی بیش از ۵۵ میلیون تومان به ازای هر تن خواهد بود. بنابراین فاصله بسیار زیادی با قیمت حدود ۲۱ تا ۲۲ میلیون تومانی زغال داخلی دارد.
به طور کلی قیمت زغال وارداتی همیشه حدود دو تا سه برابر زغال تولید داخل بوده است. با این حال مشکل اصلی اینجاست که قیمت زغال داخلی ارتباط مستقیمی با قیمت جهانی ندارد و قیمت آن براساس یک فرمول داخلی تعیین میشود.
ممکن است قیمت جهانی زغال حتی به ۲۰۰ یا ۲۴۰ دلار برسد، اما این افزایش لزوماً در قیمت زغال داخلی منعکس نمیشود. در نتیجه افزایش قیمت جهانی، برخلاف بسیاری از بخشهای دیگر معدن، الزاماً انگیزه تولیدکننده داخلی برای افزایش تولید را بالا نمیبرد.
آیا حجم واردات با نیاز بازار و ظرفیت تولید داخلی تناسب دارد؟
در شرایط عادی، ما معتقدیم حدود ۸۰ درصد نیاز زغال باید از تولید داخلی و ۲۰ درصد از واردات تأمین شود. آن ۲۰ درصد نیز عمدتاً مربوط به مارکها و کیفیتهای خاصی است که قیمت بالاتری دارند.
اما به دلیل کاهش تولید داخلی، این نسبت در سالهای اخیر تغییر کرده و تقریباً به ۵۰ درصد تولید داخلی و ۵۰ درصد واردات رسیده است.
این در حالی است که کشور ذخایر بسیار قابل توجهی دارد. حدود ۲ میلیارد تن ذخیره قطعی و حدود ۱۴ میلیارد تن ذخیره زمینشناسی زغالسنگ داریم. بنابراین مشکل اصلی کمبود ذخیره نیست، بلکه مسئله اقتصادی نبودن تولید و کاهش سرمایهگذاری است.
در هفت تا هشت سال اخیر تقریباً معدن جدید قابل توجهی در حوزه زغال متالورژی راهاندازی نشده و تولید نیز روند نزولی داشته است. وقتی قیمت تولید اقتصادی نباشد، سرمایهگذار هم انگیزهای برای توسعه معدن ندارد.
هزینه نیروی کار معدنی چقدر افزایش پیدا کرده و چه اثری بر قیمت تمامشده زغال دارد؟
یکی از مشکلات جدی معادن زغالسنگ، کمبود نیروی انسانی است. امسال براساس قانون کار، حقوق سایر سطوح حدود ۴۲ درصد و حداقل حقوق نیز بیش از ۵۰ درصد* افزایش داشته است. اما در معادن زغالسنگ، معدنکاران مجبور شدهاند علاوه بر این افزایش قانونی، برای جذب و حفظ نیروی کار افزایشهای بیشتری هم اعمال کنند.
کار در معدن سخت است و با توجه به افزایش هزینههای زندگی، بسیاری از افراد حاضر نیستند با حقوقهای فعلی در مناطق معدنی کار کنند. این مشکل حتی در بخش کارشناسی و مهندسی هم وجود دارد.
در مجموع حدود ۶۰ درصد هزینه معادن زغالسنگ مربوط به نیروی انسانی است. بنابراین افزایش دستمزد تأثیر قابل توجهی بر هزینه تمامشده دارد.
مشکل فقط حقوق نیست. هزینه نهادهها نیز افزایش پیدا کرده است. برای مثال قیمت گازوئیل در برخی معادن کوچک از حدود ۳۰۰ تومان به ۹ هزار تومان در هر لیتر رسیده؛ یعنی حدود ۳۰ برابر شده است.
در حالی که تورم کلی هزینهها افزایش زیادی داشته، قیمت زغال نسبت به اسفند ۱۴۰۴ حداکثر حدود ۴۲ تا ۴۳ درصد افزایش پیدا کرده است. این افزایش قیمت نمیتواند تمام رشد هزینههای تولید را پوشش دهد.
با توجه به قیمت واردات و هزینههای تولید داخلی، چشمانداز قیمت زغال در ماههای آینده چگونه خواهد بود؟
مشکل اصلی این است که قیمت داخلی زغال براساس یک فرمول تعیین میشود و ارتباط مستقیمی با قیمت جهانی ندارد. بنابراین حتی اگر قیمت جهانی زغال افزایش قابل توجهی داشته باشد، الزاماً قیمت داخلی نیز به همان نسبت افزایش پیدا نمیکند.
از سوی دیگر، هزینههای تولید شامل دستمزد، سوخت، تجهیزات و سایر نهادهها افزایش یافته است. همین مسئله باعث شده برخی معادن به نقطه زیان برسند یا با ظرفیت پایین فعالیت کنند.
مشکل دیگری که وجود دارد، نقدینگی است. حتی زمانی که معدن تولید میکند و زغال خود را به صنایع فولادی تحویل میدهد، ممکن است مطالبات خود را با تأخیر چندماهه دریافت کند. بعضی معدنکاران برای مطالبات خود چکهای ششماهه دریافت میکنند و در شرایط تورمی، تأخیر در وصول مطالبات فشار زیادی به معدن وارد میکند.
در چنین شرایطی، اولین بخشهایی که تحت فشار قرار میگیرند، پرداخت حقوق کارگران، خرید تجهیزات و تأمین هزینههای جاری معدن است.