هر دهک درآمدی چقدر بنزین مصرف میکند؟+اینفوگرافی
در حالی که هدف از یارانهها، حمایت از اقشار آسیبپذیر جامعه است، دادههای جدید مصرف سوخت در ایران تصویر متفاوتی را ترسیم میکند؛ تصویری از یک "عدالت معکوس" که در آن ثروتمندترین خانوارها، بیشترین بهره را از منابع یارانهای میبرند. تفاوت ۴.۵ برابری در مصرف بنزین میان دهک اول و دهم، پرسشی اساسی را در مورد کارآمدی سیاستهای توزیع سوخت ایجاد میکند.
به گزارش نبض بازار-در حالی که هدف از یارانهها، حمایت از اقشار آسیبپذیر جامعه است، دادههای جدید مصرف سوخت در ایران تصویر متفاوتی را ترسیم میکند؛ تصویری از یک "عدالت معکوس" که در آن ثروتمندترین خانوارها، بیشترین بهره را از منابع یارانهای میبرند. تفاوت ۴.۵ برابری در مصرف بنزین میان دهک اول و دهم، پرسشی اساسی را در مورد کارآمدی سیاستهای توزیع سوخت ایجاد میکند.
۲. دادههای آماری (هزینه ماهانه به تفکیک دهک):
بر اساس دادههای استخراج شده، میانگین هزینه ماهانه بنزین برای هر دهک به شرح زیر است:
- دهک ۱ (کمدرآمدترین): ۵۲,۰۰۰ تومان
- دهک ۲: ۹۴,۰۰۰ تومان
- دهک ۳: ۱۱۹,۰۰۰ تومان
- دهک ۴: ۱۳۳,۰۰۰ تومان
- دهک ۵: ۱۴۹,۰۰۰ تومان
- دهک ۶: ۱۴۸,۰۰۰ تومان
- دهک ۷: ۱۶۲,۰۰۰ تومان
- دهک ۸: ۱۷۴,۰۰۰ تومان
- دهک ۹: ۲۰۹,۰۰۰ تومان
- دهک ۱۰ (ثروتمندترین): ۲۳۵,۰۰۰ تومان
۳. تحلیل یافتهها:*
- *ضریب تفاوت: بیشترین میزان مصرف (دهک ۱۰) حدود ۴.۵ برابر کمترین میزان مصرف (دهک ۱) است.
- الگوی مصرف: رشد هزینهها از دهک ۱ تا دهک ۸ به صورت خطی و تدریجی است، اما در دو دهک نهایی (۹ و ۱۰) شاهد جهشی در میزان مصرف هستیم که نشاندهنده تمرکز بیشتر خودروهای پرمصرف یا تعداد خودروهای بیشتر در این طبقات است.
- نقطه ثبات: دهکهای ۵ و ۶ کمترین تفاوت را با یکدیگر دارند که نشاندهنده یک الگوی مصرف مشابه در طبقه متوسط جامعه است.
دادههای فوق تأیید میکند که یارانه بنزین در وضعیت فعلی، توزیعی «معکوس» دارد؛ به این معنا که هرچه درآمد خانوار بالاتر باشد، سهم بیشتری از یارانهی دولتی (در قالب مصرف بیشتر بنزین) را دریافت میکند. این وضعیت نشاندهنده نیاز به بازنگری در متدهای توزیع سوخت (مانند جایگزینی یارانهی کالا با یارانهی نقدی یا تخصیص بر اساس کد ملی) برای دستیابی به عدالت اجتماعی است.
- الگوی مصرف: رشد هزینهها از دهک ۱ تا دهک ۸ به صورت خطی و تدریجی است، اما در دو دهک نهایی (۹ و ۱۰) شاهد جهشی در میزان مصرف هستیم که نشاندهنده تمرکز بیشتر خودروهای پرمصرف یا تعداد خودروهای بیشتر در این طبقات است.
- نقطه ثبات: دهکهای ۵ و ۶ کمترین تفاوت را با یکدیگر دارند که نشاندهنده یک الگوی مصرف مشابه در طبقه متوسط جامعه است.
دادههای فوق تأیید میکند که یارانه بنزین در وضعیت فعلی، توزیعی «معکوس» دارد؛ به این معنا که هرچه درآمد خانوار بالاتر باشد، سهم بیشتری از یارانهی دولتی (در قالب مصرف بیشتر بنزین) را دریافت میکند. این وضعیت نشاندهنده نیاز به بازنگری در متدهای توزیع سوخت (مانند جایگزینی یارانهی کالا با یارانهی نقدی یا تخصیص بر اساس کد ملی) برای دستیابی به عدالت اجتماعی است.