بازار گران قیمت مسکن+اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار-مقایسه شاخص اجارهبها در ابتدای سال و پایان شهریورماه، یکی از تکاندهندهترین بخشهای این گزارش است. این شاخص که در چهارم فروردین ۱۴۰۵ عدد ۱۱۵.۹ را ثبت کرده بود، در ۳۱ شهریورماه به ۱۵۳.۹ رسید. به این ترتیب، شاخص اجارهبها طی تنها شش ماه، ۳۸ واحد افزایش یافت که معادل رشد ۳۲.۸ درصدی است.

این میزان افزایش، بیانگر فشار فزاینده هزینه مسکن بر مستأجران و کاهش قدرت اقتصادی خانوارهاست؛ فشاری که در صورت پیشی گرفتن رشد اجارهبها از رشد درآمدها، به افت محسوس قدرت خرید و کاهش سطح رفاه خانوار منجر خواهد شد.
تهران؛ پایتخت مستأجران
یکی از نکات قابلتوجه این گزارش، تغییر ترکیب جمعیتی و الگوی سکونت در پایتخت است. بر اساس آمار ارائهشده، در حال حاضر ۵۱ درصد جمعیت تهران مستأجر و ۴۹ درصد مالک مسکن هستند. این در حالی است که سهم مستأجران در کل کشور حدود ۳۱ درصد برآورد میشود.
به بیان دیگر، سهم مستأجران در تهران بهمراتب بیشتر از میانگین کشوری است؛ موضوعی که از تشدید دشواری خانهدار شدن در پایتخت و افزایش وابستگی خانوارها به بازار اجاره حکایت دارد.
نقشه قیمت مسکن در کلانشهرها
بررسی میانگین قیمت هر مترمربع مسکن در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، از شکاف قابلتوجه قیمتی میان تهران و سایر کلانشهرهای کشور حکایت دارد:
-
تهران: ۲۵۸.۴ میلیون تومان
-
شیراز: ۱۵۰ میلیون تومان
-
اصفهان: ۱۵۰ میلیون تومان
-
مشهد: ۱۲۰ میلیون تومان
بر اساس این ارقام، تهران همچنان گرانترین بازار مسکن در میان چهار کلانشهر مورد بررسی است. قیمت هر مترمربع مسکن در پایتخت بیش از دو برابر مشهد برآورد میشود؛ شکافی که میتواند یکی از عوامل تأثیرگذار بر تغییر الگوی تقاضا و انتقال بخشی از تقاضای سکونتی و سرمایهای به شهرهای ارزانتر باشد.
محاسبه تلخ خانهدار شدن؛ ۱۰ سال و ۵ ماه پسانداز بیوقفه
یکی از گویاترین بخشهای این گزارش، محاسبه مدتزمان موردنیاز برای خرید مسکن است. فرض کنید فردی با حقوق ماهانه ۴۰ میلیون تومان، تمام درآمد خود را بدون صرف هیچ هزینهای برای خوراک، پوشاک، حملونقل و سایر نیازهای زندگی پسانداز کند. حتی در چنین شرایطی نیز تأمین کامل هزینه خرید یک واحد مسکونی به ۱۰ سال و ۵ ماه پسانداز مستمر نیاز دارد.
این محاسبه، عمق شکاف میان درآمد خانوارها و قیمت مسکن را بهخوبی نشان میدهد؛ شکافی که خانهدار شدن را برای بخش قابلتوجهی از طبقه متوسط به هدفی دور از دسترس تبدیل کرده است.
مجموع شاخصهای ارائهشده نشان میدهد بازار مسکن ایران در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ با فشار فزاینده تورمی و کاهش توان خرید خانوارها مواجه بوده است. افزایش قابلتوجه اجارهبها، سهم بالای مستأجران در تهران، شکاف قیمتی میان کلانشهرها و طولانیتر شدن مسیر خانهدار شدن، همگی از عمیقتر شدن بحران دسترسی به مسکن حکایت دارند.
تداوم این شرایط میتواند پیامدهایی همچون گسترش حاشیهنشینی، افزایش همخانگی خانوارها، تشدید مهاجرت به شهرهای ارزانتر و افزایش تقاضا برای حمایتهای دولتی را به دنبال داشته باشد. در چنین شرایطی، مسکن بیش از آنکه صرفاً یک کالای سرمایهای یا مصرفی باشد، به یکی از مهمترین چالشهای معیشتی و اجتماعی جامعه تبدیل شده است.