کاهش ۷۲ درصدی بارش نسبت به میانگین ۵۷ ساله؛ بحران آب در بیش از ۳۰ استان/مصرف آب ایرانیها ۲۵۰ لیتر در روز؛ ۸۰ لیتر بیشتر از استاندارد جهانی
به گزارش نبض بازار،محمود یزدانی، کارشناس حوزه آب، در گفتوگو با ما با اشاره به وضعیت نگرانکننده منابع آبی کشور گفت: اقلیم ایران بهطور قطع خشک است و دیگر نمیتوان آن را نیمهخشک دانست. وی افزود: رشد صنعتی، افزایش جمعیت، مصرف بیرویه آب در بخش کشاورزی، مدیریت ناکامل منابع و تمرکز جمعیت در مناطق محدود جغرافیایی باعث شده کشور از مرحله چالش عبور کرده و وارد مرحلهای فراتر از بحران شود؛ بهگونهای که این مسئله اکنون ابعاد امنیتی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی نیز پیدا کرده است.
یزدانی با اشاره به وضعیت بارشها در کشور اظهار داشت: «میانگین بارش سالانه ایران حدود ۲۲۰ تا ۲۵۰ میلیمتر است، در حالی که میانگین جهانی بین ۸۰۰ تا ۸۵۰ میلیمتر برآورد میشود. سرانه مصرف آب در جهان ۱۷۰ لیتر به ازای هر نفر در روز است، اما در ایران این میزان به حدود ۲۵۰ لیتر میرسد که نشاندهنده مصرفی بسیار بالاتر از نرم جهانی است.»
او در ادامه گفت: «در حالیکه بارشها کاهش یافته، الگوی مصرف همچنان صعودی است و نمودار مصرف و بارش کاملاً واگرا شده است. تنها در کلانشهر تهران، که حدود ۲۵ درصد آب شرب کشور را مصرف میکند، میزان بارندگی امسال هنوز به یک میلیمتر نرسیده است. این در حالی است که سال گذشته، که خود پنجمین سال خشکسالی بود، بارندگی تهران حدود ۲۰ میلیمتر گزارش شد. اکنون وارد ششمین سال خشکسالی پیاپی شدهایم.»
این کارشناس حوزه آب خاطرنشان کرد: «در بیش از ۳۰ استان کشور از جمله تهران، اصفهان، فارس، خوزستان، اردبیل، البرز و قزوین بارندگی تقریباً صفر است. میانگین بارش کشور تا آبانماه امسال تنها ۲.۳ میلیمتر بوده که نسبت به میانگین ۵۷ ساله، بیش از ۷۲ درصد کاهش نشان میدهد.»
یزدانی با انتقاد از الگوی مصرف آب در بخش کشاورزی گفت: «در حالیکه میانگین جهانی مصرف آب در کشاورزی حدود ۳۰ درصد از منابع آبی است، این سهم در ایران بین ۸۵ تا ۹۰ درصد برآورد میشود. اگر اجرای الگوی کشت و قوانین مربوطه بهدرستی رعایت میشد، امروز با چنین بحران شدیدی روبهرو نبودیم.»
او تأکید کرد: «نباید تصور کرد که یک فصل بارندگی میتواند سفرههای زیرزمینی یا مخازن عمیق را احیا کند. کاهش بارشهای منظم، افزایش دما و تبخیر بالا همه دست به دست هم دادهاند تا وضعیت منابع آبی کشور به نقطه بحرانی برسد.»
یزدانی افزود: «برای عبور از بحران، باید مدیریت منابع آبی در کشور پایدار و هوشمند شود و اصلاح الگوی مصرف در همه بخشها، بهویژه کشاورزی، در دستور کار قرار گیرد.»
اصلاح ساختار تعرفه و کاهش مصرف سرانه؛ دو محور اصلی مقابله با بحران آب
محمود یزدانی، کارشناس حوزه آب، در ادامه گفتوگوی خود با نبض بازار درباره ضرورت اقدامات فوری برای مدیریت بحران آب گفت: «یکی از گامهای اساسی که باید در کشور برداشته شود، اصلاح ساختار تعرفه آب است. باید نظام تعرفهای بهگونهای تنظیم شود که مصرفکنندگان پرمصرف هزینه واقعی و بهای تمامشده آب را پرداخت کنند و در مقابل، مشترکان خوشمصرف از تخفیف و حمایت برخوردار شوند. متأسفانه تاکنون این نظام عادلانه تعرفهگذاری بهطور کامل اجرا نشده است.»
او افزود: «در کوتاهمدت، اولین اقدام باید کاهش مصرف سرانه آب باشد. دولت باید از خود آغاز کند و تمامی دستگاههای اجرایی موظف شوند مصرف آب را کاهش دهند. این موضوع باید یکی از شاخصهای ارزیابی عملکرد مدیران کل و مسئولان دستگاههای خدماترسان قرار گیرد.»
یزدانی در ادامه با اشاره به هدررفت آب در شبکه توزیع اظهار داشت: «اصلاح و نشتیابی شبکههای فرسوده باید با جدیت در دستور کار باشد. بخش قابلتوجهی از آب شرب در مسیر انتقال و توزیع از بین میرود و کاهش این هدررفت واقعی میتواند بهصورت مستقیم در بهبود وضعیت منابع آبی کشور مؤثر باشد.»
وی همچنین بر لزوم اصلاح نظام تعرفهگذاری و ترویج ابزارهای کاهش مصرف در خانوارها تأکید کرد و گفت: «در کوتاهمدت باید اقداماتی مانند نصب پرلاتور و رگولاتور بر روی شیرآلات بهصورت گسترده اجرا شود. این تجهیزات ساده میتوانند نقش مؤثری در کنترل مصرف داشته باشند.»
این کارشناس حوزه آب در بخش دیگری از گفتوگو توصیههایی برای صرفهجویی خانگی ارائه کرد: «کاهش زمان استحمام تنها به میزان یک دقیقه، بین ۱۵ تا ۲۰ لیتر صرفهجویی در مصرف آب بههمراه دارد. همچنین پرهیز از شستوشوی غیرضروری خودرو و آبپاشی فضای سبز، استفاده از ماشینهای لباسشویی و ظرفشویی با ظرفیت کامل و بهکارگیری شیرآلات دارای برچسب استاندارد از دیگر روشهای مؤثر برای کاهش مصرف است.»
یزدانی در پایان با تأکید بر ضرورت همراهی همه بخشها برای مقابله با بحران آب گفت: «موضوع آب صرفاً یک مسئله فنی نیست، بلکه بهعنوان چالشی ملی و اجتماعی باید مورد توجه قرار گیرد. امیدواریم با اصلاح رفتار مصرفی، مدیریت درست و البته نزول رحمت الهی، بتوانیم از این شرایط دشوار عبور کنیم.»