اقتصاد صنعت چاپ و کاغذ در ایران چگونه است؟+اینفوگرافی
بر اساس دادههای منتشر شده توسط «نبض بازار»، صنعت چاپ و نشر ایران در بازه زمانی ۱۴۰۴ تا مرداد ۱۴۰۵ با یکی از سختترین بحرانهای اقتصادی تاریخ خود روبرو شده است. این گزارش نشان میدهد که جهش بیسابقه قیمت مواد اولیه، نه تنها هزینه تولید کتاب را به شدت افزایش داده، بلکه باعث تغییر ماهیت و حتی نابودی تدریجی مطبوعات چاپی شده است.
به گزارش نبض بازار-بخش اول گزارش بر روی اعداد تکاندهنده قیمت کاغذ تمرکز دارد که مستقیماً بر قیمت کتاب اثر گذاشته است:
- جهش خیرهکننده قیمت: نرخ بند کاغذ ۷۰ در ۱۰۰ از ۱.۲ میلیون تومان (اوایل ۱۴۰۴) به ۶.۵ میلیون تومان (مرداد ۱۴۰۵) رسیده است. این یعنی رشد نجومی ۴۴۰ درصدی در مدت کوتاهی.
- جهش خیرهکننده قیمت: نرخ بند کاغذ ۷۰ در ۱۰۰ از ۱.۲ میلیون تومان (اوایل ۱۴۰۴) به ۶.۵ میلیون تومان (مرداد ۱۴۰۵) رسیده است. این یعنی رشد نجومی ۴۴۰ درصدی در مدت کوتاهی.
- هزینه تولید کتاب: در اثر این گرانی، هزینه تولید هر صفحه کتاب به ۳.۵ تا ۵ هزار تومان رسیده است.
- قیمت نهایی مصرفکننده: میانگین قیمت یک کتاب ۲۰۰ صفحهای در بازار امروز بین ۷۵۰ تا ۸۵۰ هزار تومان نوسان میکند که به طور oczyویدی قدرت خرید مخاطب را هدف قرار داده است.
۲. تحلیل وضعیت تیراژ و توزیع (زوال مطبوعات)
بحران قیمت کاغذ، منجر به سقوط آزاد تیراژ نشریات و تغییر الگوی توزیع شده است:
- تیراژهای تکرقمی: بسیاری از نشریات به دلیل هزینههای سرسامآور، تیراژ خود را به کمتر از ۱,۰۰۰ نسخه در روز کاهش دادهاند.
- نرخ برگشتی (عدم فروش): یکی از غمانگیزترین بخشهای گزارش، میزان عدم فروش است؛ حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد از نسخههای چاپ شده، بدون خریدار مانده و به چاپخانه بازمیگردند.
- گریز به سمت دیجیتال: در حالی که چاپ مکتوب در حال مرگ است، رسانهها به سمت دنیای دیجیتال کوچ کردهاند. به عنوان نمونه، روزنامه نیویورک تایمز با وجود تیراژ چاپی کم (۳۰۰ هزار نسخه)، توانسته ۱۲ میلیون کاربر دیجیتال جذب کند؛ مدلی که اکنون در ایران نیز در حال تکرار است.
۳. مقایسه جهانی (جایگاه چاپ در دنیا)
برای درک عمق فاجعه در ایران، نگاهی به وضعیت جهانی انداخته شده است:
- ژاپن: همچنان غول چاپ است (روزنامه شیمبون با ۶ میلیون نسخه و آساهی با ۴ میلیون نسخه).
- هند: دومین بازار بزرگ چاپ روزنامه در سطح بینالمللی است.
- آمریکا: موفقترین مدل «توازن میان چاپ و آنلاین» را پیاده کرده است.
صنعت چاپ در ایران در یک «بنبست اقتصادی» قرار دارد. رشد ۴۴۰ درصدی قیمت کاغذ، کتاب را به کالایی لوکس تبدیل کرده و روزنامهها را به حاشیه رانده است. اگر راهکارهای جایگزین برای تأمین مواد اولیه یا حمایتهای دولتی صورت نگیرد، شاهد حذف کامل رسانههای مکتوب و تبدیل شدن کتاب به کالایی بسیار نایاب خواهیم بود.---