ناترازی برق، فولادسازان را به سرمایهگذاری خورشیدی کشاند + اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار ، ناترازی انرژی در سالهای اخیر به یکی از موانع اصلی فعالیت صنایع انرژیبر ایران تبدیل شده است. محدودیت در تأمین برق، بهویژه در بخشهایی مانند فولاد، باعث شده بخشی از شرکتهای صنعتی به جای اتکای کامل به شبکه سراسری، سرمایهگذاری مستقیم در تولید برق را در دستور کار قرار دهند.
نیروگاههای خورشیدی یکی از گزینههایی است که در این مسیر مورد توجه صنایع قرار گرفته است؛ مدلی که علاوه بر تأمین بخشی از برق مورد نیاز کارخانهها، میتواند وابستگی آنها به شبکه سراسری را کاهش دهد.
فولاد مبارکه؛ پروژه ۶۰۰ مگاواتی
فولاد مبارکه اصفهان یکی از بزرگترین پروژههای خورشیدی صنعتی کشور را در قالب نیروگاه «آفتاب شرق» دنبال میکند. فاز نخست این پروژه با ظرفیت ۱۲۰ مگاوات در تیرماه ۱۴۰۴ افتتاح شد. بر اساس اطلاعات ارائهشده در گزارش، برنامه نهایی پروژه رسیدن به ظرفیت ۶۰۰ مگاوات در زمینی به وسعت ۱۲۰۰ هکتار و با نصب حدود یک میلیون پنل خورشیدی است.
سرمایهگذاری اعلامشده برای این پروژه حدود ۴۰۰ میلیون دلار است و در دوره ساخت نیز برای آن اشتغالزایی در مقیاس چند هزار نفر پیشبینی شده است. در صورت تکمیل ظرفیت هدفگذاریشده، این نیروگاه در زمره بزرگترین پروژههای خورشیدی کشور قرار خواهد گرفت.
متانول کاوه؛ ۱۳۰ مگاوات برق خورشیدی
متانول کاوه نیز در مسیر سرمایهگذاری صنعتی در انرژی خورشیدی قرار گرفته است. نیروگاه خورشیدی این مجموعه با ظرفیت ۱۳۰ مگاوات در یکم خرداد ۱۴۰۵ افتتاح شد؛ ظرفیتی که آن را در میان پروژههای بزرگ خورشیدی صنعتی کشور قرار میدهد.
ورود واحدهای پتروشیمی به این حوزه نشان میدهد سرمایهگذاری در تولید برق خورشیدی صرفاً به صنعت فولاد محدود نمانده و صنایع انرژیبر دیگر نیز به دنبال تأمین بخشی از نیاز خود از منابع تجدیدپذیر هستند.
کرمان؛ یکی از کانونهای توسعه خورشیدی
استان کرمان به دلیل برخورداری از ظرفیت بالای تابش خورشیدی، به یکی از مراکز اصلی توسعه نیروگاههای خورشیدی کشور تبدیل شده است.
بر اساس اطلاعات گزارش، تا خرداد ۱۴۰۵ حدود ۴۰۰ مگاوات برق خورشیدی از این استان وارد مدار شده بود و کرمان از نظر ظرفیت تولید برق خورشیدی در رتبه سوم کشور قرار داشت.
همزمان، تعداد نیروگاههای در حال اجرا و مجوزهای صادرشده در استان نیز قابل توجه بوده و ظرفیت هدفگذاریشده اولیه برای توسعه خورشیدی در کرمان حدود دو هزار مگاوات اعلام شده است. این وضعیت، کرمان را به یکی از نقاط مهم توسعه سرمایهگذاری خورشیدی در بخش صنعت تبدیل کرده است.
گلگهر؛ یک نیروگاه ۴۰ مگاواتی
یکی از پروژههای خورشیدی صنعتی کرمان، نیروگاه ۴۰ مگاواتی شرکت معدنی و صنعتی گلگهر است. این نیروگاه در مراسمی با حضور مقامهای دولتی و استانی به بهرهبرداری رسید.
ظرفیت ۴۰ مگاواتی این پروژه با ظرفیت نیروگاه خورشیدی احیاء استیل فولاد بافت برابر است؛ هرچند این دو پروژه متعلق به دو مجموعه متفاوت هستند.
در کنار این پروژه، نیروگاه ۱۰ مگاواتی شهرستان بافت نیز از پروژههای قدیمیتر منطقه محسوب میشود که در سال ۱۳۹۸ به شبکه سراسری متصل شد.
بر اساس اطلاعات گزارش، این نیروگاه با اعتباری بالغ بر ۶۰۰ میلیارد ریال احداث شده و سهم فناوری بومی در آن حدود ۹۰ درصد اعلام شده است.
فولاد بافت؛ نیروگاه ۴۰ مگاواتی در برنامه توسعه
نیروگاه خورشیدی ۴۰ مگاواتی احیاء استیل فولاد بافت یکی دیگر از پروژههای خورشیدی استان کرمان است. عملیات کلنگزنی این نیروگاه در ۱۴ خرداد ۱۴۰۵ برگزار شد.
این پروژه در کنار طرحهایی مانند پروژه احیای مستقیم ۱.۷ میلیون تنی جهان فولاد، فاز نخست زیرساخت شهرک صنعتی گلگهر، پایانه ریلی گندله و نیروگاه گازسوز ۱۵ مگاواتی، بخشی از مجموعه طرحهای توسعه صنعتی و انرژی منطقه سیرجان و بافت به شمار میرود.
در نتیجه، نیروگاه خورشیدی فولاد بافت را باید در چارچوب مجموعهای بزرگتر از پروژههای صنعتی منطقه بررسی کرد، نه بهعنوان یک پروژه مستقل.
بخشی از برنامه ۳ هزار مگاواتی
نیروگاه فولاد بافت همچنین بخشی از برنامه گستردهتر احداث نیروگاههای خورشیدی گروه مالی گردشگری از طریق هلدینگ نفت و گاز لاوان است.
بر اساس اطلاعات گزارش، این برنامه احداث مجموعاً ۳ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی در استانهای مختلف کشور را دنبال میکند.
در گزارشهای اخیر، آغاز عملیات اجرایی ۱۸۳۶ مگاوات از این ظرفیت در ۹ سایت مختلف اعلام شده است؛ بنابراین نیروگاه ۴۰ مگاواتی فولاد بافت تنها یکی از سایتهای این برنامه گستردهتر محسوب میشود.
چرا فولاد به برق خورشیدی نیاز دارد؟
صنعت فولاد از جمله صنایع پرمصرف انرژی در ایران است. فرآیندهای احیای مستقیم و ذوب به مصرف بالای برق و گاز طبیعی نیاز دارند و هرگونه اختلال در تأمین انرژی میتواند مستقیماً بر ظرفیت تولید کارخانهها اثر بگذارد.
بر اساس اطلاعات ارائهشده در گزارش، طی دو سال گذشته برخی کارخانههای فولادی کشور در مقاطعی به دلیل ناترازی انرژی با کاهش ۳۰ تا ۴۰ درصدی ظرفیت تولید مواجه شدهاند.
در چنین شرایطی، احداث نیروگاه اختصاصی برای صنایع، علاوه بر جنبه زیستمحیطی، یک مسئله مرتبط با تداوم تولید نیز محسوب میشود.
از ۱۰ تا ۶۰۰ مگاوات
مقایسه پروژههای خورشیدی صنعتی نشان میدهد مقیاس سرمایهگذاریها تفاوت قابلتوجهی دارد.در یک سوی این طیف، نیروگاههای ۱۰ مگاواتی قرار دارند و در سوی دیگر، پروژههایی مانند نیروگاه فولاد مبارکه با ظرفیت هدفگذاریشده ۶۰۰ مگاوات دیده میشوند.
فولاد بافت و گلگهر هرکدام پروژههایی با ظرفیت ۴۰ مگاوات دارند و متانول کاوه نیز نیروگاه ۱۳۰ مگاواتی خود را به بهرهبرداری رسانده است.
این اختلاف مقیاس نشان میدهد سرمایهگذاری خورشیدی صنعتی از پروژههای متوسط تا مگاپروژههای چندصد مگاواتی را دربر گرفته است.
مقیاس هر پروژه نیز به عواملی مانند میزان مصرف برق کارخانه، توان مالی سرمایهگذار، زمین در دسترس و برنامه توسعه واحد صنعتی وابسته است.
انرژی خورشیدی و کاهش فشار بر شبکه
توسعه نیروگاههای خورشیدی صنعتی میتواند بخشی از فشار موجود بر شبکه برق را کاهش دهد؛ بهویژه اگر تولید برق این نیروگاهها با الگوی مصرف واحدهای صنعتی هماهنگ باشد.از سوی دیگر، توسعه تجدیدپذیرها میتواند مصرف سوختهای فسیلی برای تولید برق را نیز کاهش دهد.
بر اساس اطلاعات ارائهشده در گزارش و آمارهای ساتبا، ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر کشور در سال ۱۴۰۴ از دو هزار مگاوات عبور کرده بود. مقامات دولتی نیز در مراسم افتتاح برخی نیروگاههای صنعتی، بر نقش انرژیهای تجدیدپذیر در کاهش ناترازی برق و آلودگی هوا تأکید کردهاند.
اما نیروگاه خورشیدی، جایگزین کامل شبکه نیست
با وجود توسعه این پروژهها، نیروگاههای خورشیدی اختصاصی را نمیتوان بهتنهایی راهحل کامل ناترازی انرژی صنایع دانست.
ظرفیت تولید خورشیدی به شرایط تابش وابسته است و تولید آن در طول شب وجود ندارد؛ بنابراین صنایع برای تأمین پایدار انرژی همچنان به شبکه، ذخیرهسازی یا ترکیبی از منابع مختلف نیاز دارند.
از سوی دیگر، احداث نیروگاههای بزرگ خورشیدی نیازمند سرمایهگذاری، زمین، تجهیزات، اتصال به شبکه و زیرساخت انتقال برق است.
به همین دلیل، میزان تأثیر واقعی این پروژهها بر کاهش محدودیت تولید باید بر اساس ظرفیت عملیاتی و میزان برق تحویلی به کارخانه سنجیده شود، نه صرفاً ظرفیت اسمی نیروگاه.
رقابت صنایع برای تأمین انرژی
روند احداث نیروگاههای خورشیدی توسط فولادسازان و صنایع بزرگ نشان میدهد تأمین انرژی در حال تبدیل شدن به یکی از متغیرهای مهم تصمیمگیری سرمایهگذاری در صنایع ایران است.
فولاد مبارکه با هدف نهایی ۶۰۰ مگاوات، متانول کاوه با ۱۳۰ مگاوات و پروژههای ۴۰ مگاواتی گلگهر و فولاد بافت، نمونههایی از این روند هستند.
در این میان، کرمان به دلیل ظرفیت خورشیدی و تمرکز بالای صنایع معدنی و فولادی، موقعیت ویژهای پیدا کرده است.