ایران در میانه هرم جمعیتی جهان و زنگ خطر پیری +اینفوگرافی
نرخ وابستگی سنی یکی از کلیدیترین شاخصهای اقتصادی و دموگرافیک برای ارزیابی پویایی نیروی کار و میزان فشار بر سیستمهای حمایتی و بازنشستگی یک کشور است. بر اساس تازهترین گزارش تحلیلی «نبض بازار» که با استناد به دادههای رسمی بانک جهانی تنظیم شده است، جایگاه کشورها در این شاخص تفاوتهای ساختاری عمیقی را بین کشورهای در حال توسعه، توسعهیافته و حوزه خلیج فارس نشان میدهد.
به گزارش نبض بازار-شاخص وابستگی سنی نشان میدهد که به ازای هر ۱۰۰ نفر در سن کار (۱۵ تا ۶۴ سال)، چند نفر از افراد غیرفعال (کودکان زیر ۱۵ سال و سالمندان بالای ۶۵ سال) وجود دارند. پایین بودن این نرخ به معنای بالا بودن نسبت جمعیت فعال به غیرفعال است که وضعیتی مطلوب برای رشد اقتصادی، توزیع مناسب سن کار و کاهش فشار مالی بر سیستمهای بیمهای و حمایتی ایجاد میکند.
۲. رکورداران کمترین و بیشترین نرخ وابستگی در جهان
- بالاترین نرخ: کشور جمهوری آفریقای مرکزی با ثبت نرخ ۱۰۴.۷ درصد در صدر کشورهای با بالاترین میزان وابستگی سنی قرار دارد. این بدان معناست که جمعیت تحت تکفل در این کشور از جمعیت فعال اقتصادی بیشتر است.
- کمترین نرخ: کشور قطر با نرخ ۲۰.۱ درصد مطلوبترین وضعیت را در میان کشورهای بررسیشده دارد که نشاندهنده سهم بسیار بالای نیروی کار جوان و فعال در این کشور (عمدتاً به دلیل جذب نیروی کار مهاجر) است.
۳. جایگاه ایران؛ همترازی با چین و کره جنوبی
نرخ وابستگی سنی در ایران به ۴۴.۳ درصد رسیده است که کشورمان را در سطح متوسط جهانی قرار میدهد. از نظر ساختار جمعیتی، ایران در این شاخص در وضعیتی مشابه با کشورهای چین و کره جنوبی قرار گرفته است. هرچند این نرخ در حال حاضر در محدوده پنجره جمعیتی و مناسب ارزیابی میشود، اما روند سریع پیری جمعیت در آینده میتواند این موازنه را تغییر دهد.
۴. مقایسه کشورهای حاشیه خلیج فارس و کشورهای توسعهیافته
- کشورهای حاشیه خلیج فارس: امارات متحده عربی با نرخ ۲۱.۸ درصد و قطر با ۲۰.۱ درصد* بهترین شاخصها را به ثبت رساندهاند. ساختار اقتصادی این کشورها و نرخ پایین باروری بومی در کنار جذب گسترده نیروی کار خارجی، علت اصلی این رقم پایین است.
- *کشورهای توسعهیافته: در نقطه مقابل، کشورهای توسعهیافته به دلیل پدیده پیری جمعیت با نرخهای بالایی مواجه هستند؛ به طوری که ژاپن نرخ ۷۰.۱ درصد و بریتانیا نرخ ۵۷.۹ درصد* را به ثبت رساندهاند که هشدار بزرگی برای صندوقهای بازنشستگی و تامین اجتماعی آنها به شمار میرود.