سوءاستفاده فولادی چینیها/ چرا چین از ایران فولاد میخرد؟
به گزارش نبض بازار-شاید برایتان جالب باشد که چین به عنوان بزرگترین تولیدکننده فولاد جهان، بزرگترین واردکننده فولاد از ایران است. چینیها به علت مشکلات تحریمی در ایران، سعی در خرید فولاد و مواد اولیه آن در ابعاد وسیع از ایران را دارند. چنین روندی چندسالیست که در حال انجام است و حالا با اجرایی شدن مکانیسم ماشه، رشد خواهد کرد. اگرچه شاید در ابتدا چینیها خرید فولاد را متوقف کنند تا هم حسن نیت خود را به آمریکاییها نشان دهند، هم ایران را تحت فشار قرار دهند. در نهایت چینیها دوباره به بازار ایران بازمی گردند، اما با سوءاستفادهای فولادی از فولاد، که در پی آن تخفیفهای بیشتری طلب میکنند.
خریدهای مشکوک چینیها
چین در حال حاضر بزرگترین تولیدکننده فولاد جهان است و بیش از نیمی از فولاد دنیا را تولید میکند. با این وجود، آمارهای سال ۱۴۰۳ نشان میدهد که این کشور در کنار تولید داخلی عظیم خود، حدود ۳. ۵ میلیون تن فولاد نیمهنهایی ایران (بیلت، بلوم و اسلب) را وارد کرده و بهتنهایی بیش از ۳۰ درصد صادرات فولاد ایران را به خود اختصاص داده است. این پرسش مطرح میشود که چرا کشوری با چنین ظرفیت تولیدی، نیازمند واردات از ایران است و این موضوع چه پیامدهایی برای اقتصاد ایران دارد. ایران بهخاطر محدودیتهای ناشی از تحریم، ناچار است فولاد خود را با تخفیفهای قابل توجه صادر کند. چین این شرایط را فرصتی میبیند تا مواد اولیه فولادی را ارزانتر از بازار جهانی تهیه کند. دولت چین برای کاهش آلودگی هوا، تولید فولاد در برخی استانها را محدود کرده است.
خام فروشی در حد اعلا
« آهن اسفنجی به عنوان محصولی که نیازمند گندله و کنسانتره است، وضعیت صادراتی ضعیفتر و تعرفه گمرکی بیشتری دارد، اما مواد خام به راحتی از کشور خارج میشوند. نکته جالبتر، صادرات مواد خام به کشورهای رقیب است. ایران رقابت شدیدی با ۹ کشور اول جهان در حوزه فولاد دارد و آنها نیز از هر تلاشی برای ربودن بازارهای جهانی از دست ایران استفاده میکنند، اما ایران به آنها مواد خام صادر میکند. مشخصاً در نیمه اول سال ۲۰۲۵، ایران ۸۰۰ هزار تن گندله به کشور هند صادر کرده است. هند، چین، کره جنوبی، عراق، امارات، ترکیه و تایوان، چند نمونهای مقاصد صادراتی ایران در حوزه گندله هستند.»
این بخشی از گزارش «خطر خام فروشی فولاد» است که دو ماه قبل در نبض بازار به آن اشاره شد. حالا باز هم شرایطی پیش آمده که هشدار خام فروشی فولاد با صدای بلند تکرار شود.
چین فولاد نیمهنهایی ایران را خریداری کرده و آن را به محصولات نهایی مانند ورق، میلگرد و پروفیل تبدیل میکند. این محصولات با قیمت بالاتر به بازارهای جهانی صادر میشوند و چین از تفاوت قیمت سود میبرد. خام فروشی فولادی ایران به چین به مرور زمان میتوان فولادسازی در ایران را از صرفه اقتصادی خارج کند. کاری که روسیه با ذوب آهن ایران کرد، حالا چینیها با فولاد ایران میکنند. روسها با ذوب آهن توانستند منابع سنگ آهن ایران را تا اندازه کافی مصرف کنند و آهن ارزان قیمت از ایران برای شرکای خود خریداری کنند، چینیها نیز همواره با سوءاستفاده از فولاد ایران، جایگاه خود را در جهان تثبیت کرده اند.
سوءاستفاده با مکانیسم ماشه
چین میداند که ایران در شرایط تحریم، دسترسی به بازارهای اروپایی و بسیاری از کشورها را ندارد؛ بنابراین با تکیه بر انحصار نسبی خود، فولاد ایران را با قیمتهای بسیار پایینتر از نرخ جهانی خریداری میکند. به دلیل مشکلات بانکی، چین اغلب پرداختها را بهصورت تهاتری یا با تأخیر انجام میدهد و ایران مجبور است شرایط را بپذیرد. چین به جای خرید محصولات با ارزش افزوده بالا، فولاد نیمهنهایی (بیلت و اسلب) را وارد میکند تا خودش در فرآوری و صادرات نهایی بیشترین سود را ببرد. هرچه وابستگی ایران به چین بیشتر شود، پکن راحتتر میتواند از این موقعیت برای گرفتن امتیازات سیاسی یا اقتصادی دیگر استفاده کند.