پایان فولاد با مکانیسم ماشه/ فعال شدن مکانیسم ماشه چگونه صادرات فولاد را به صفر میرساند؟
به گزارش نبض بازار-این روزها درحالیکه فولادیها با افزایش آمار تولید خود را سرگرم میکنند، خطر مکانیسم ماشه هر روز به آنها نزدیکتر میشود. کنفرانسها و رویدادهای فولادی بی وقفه برگزار میشود و عدهای تصور میکنند که ایران میتواند جایگاه جهانی ترکیه را تصاحب کند. عقب افتادن از چشم اندازهای ۱۴۰۴ نیز بخش دیگری از دغدغههای فولادیها در کنار ناترازی انرژی است، اما در این بین باز هم کسی به مکانیسم ماشه توجهی ندارد. اتفاقی که میتواند ایران را به کلی از بین صادرکنندگان جهانی فولاد حذف کند.
توقف فولاد با مکانیسم ماشه
فعال شدن مکانیسم ماشه چندین سناریو را درباره فولاد ایران در پی دارد. نخست اجرای بخشی از مکانیسم ماشه و بحرانسازی در بلندمدت که ایران نیز در این فرصت میتواند راهکارهای صادراتی جدید را دنبال کند. دومین سناریو اجرای تمامی تحریمها و جلوگیری از بارهای صادراتی ایران در سطوح مختلف است. در این صورت فولاد ایران نمیتواند با اشکال فعلی صادر شود. شاید در آن صورت ایران تا مدتی بارهای خود را با پرچم کشورهای دیگر از جمله چین صادر کند که به نظر نمیرسد چینیها به عنوان رقیب فولادی ایران، چنین فرصتی را در اختیار ایران قرار دهند. در نتیجه فولاد ایران با فعال شدن مکانیسم ماشه به طور کامل متوقف شده و حتی کشورهای همسایه نیز نمیتوانند از فولاد ایرانی استفاده کنند. در آن صورت کارخانهها باید تنها به تأمین نیاز داخل بپردازند که نیاز داخل نیز آنچنان بزرگ نیست. در آن صورت برخی از کارخانههای فولاد به سوی تولید ورقهای خودرویی و فولادهای خاص حرکت میکنند که آن هم بعد از مدتی مشتری خود را در داخل از دست میدهد.
قطع همکاری جهانی با ایران
فولاد ایران تنها در پیوند با مجموعههای مختلف در خارج است که میتواند صادر شود. در غیر این صورت هم رقیب زیادی دارد و هم آنچنان فولاد با کیفیتی برای غربیها تولید نمیکند که فقدان آن باعث نگرانی شود. شرکتهای بیمه، حمل و نقل، بانک، شرکتهای توزیعی و... بخشی از این زنجیرهاند. بخش بزرگی از صادرات فولاد ایران از طریق بازارهای آسیایی (چین، تایلند، اندونزی)، خاورمیانه (عراق، امارات، عمان) و حتی اروپا پیش از تحریمها انجام میشد. با بازگشت تحریمها، این مسیرها بهشدت محدود میشوند. بانکها و شرکتهای حملونقل بینالمللی از ترس مجازات ثانویه آمریکا و فشار شورای امنیت، همکاری را قطع میکنند. در این صورت ایجاد شرکتهای پوششی نیز مسلماً از چشم آمریکا دور نمیماند و حتی در صورت تخفیف آمریکاییها در نظارت، باز هم هزینه صادرات آنقدر بالا میرود که دیگر از صرفه اقتصادی خارج میشود. تجربه تعرفه بر کالاهای ایرانی در بازار عراق و دخالت آمریکاییها در این حوزه، نشان داد که آمریکاییها توان گران کردن هزینه صادرات برای ایران را دارند و این هشدار اصلاً یک مسأله ساده و تجربه نشده نیست.
تهاتر با شرق
برخی در این شرایط امید به بازارهای شرقی و تهاتر با روسیه و چین دارند. چینیها نیز از این فرصت استقبال خواهند کرد، زیرا فولاد ایران را با قیمت نازلی در برابر کالاهایشان دریافت میکنند و تولیدشان به یکباره رشد قابل توجهی پیدا میکند. به خصوص روسیه که چندان هم ترسی از تحریمهای آمریکا ندارد در این فرصت از فولاد ایران نهایت استفاده را خواهد کرد. ایران نیز ناچار به خروج فولاد از کشور با عناوین مختلف است. انباشت فولاد در بازار داخل هم قیمتها را درگیر نوسان میکند، هم باعث تعطیلی کارخانهها خواهد شد.
با مکانیسم ماشه چقدر صادر میکنیم؟
در حال حاضر ایران حدود ۱۸ میلیون تن فولاد صادر میکند. این عدد در بازههای مختلف تغییراتی میکند، اما حدوداً نزدیک به ۱۴ تا ۱۸ میلیون تن است. در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه ممکن است در گام نخست به ۱۲ میلیون و در گامهای بعدی به ۶ میلیون تن و در نهایت به ۲ میلیون تن برسد که به نوعی مهر پایان صادرات فولاد است.