رقابت مراکز خرید بزرگ؛ از توسعه تجاری تا تنوع خدمات + اینفوگرافی

به گزارش نبض بازار - فدک مال اصفهان، از مجموعه‌های تجاری و تفریحی توسعه‌یافته توسط شرکت پرستیژلند ایران، در ۲۵ مهرماه ۱۴۰۰ در شمال اصفهان افتتاح شد. اکنون با گذشت پنج سال از آغاز بهره‌برداری این مجموعه، می‌توان ابعاد آن را در مقایسه با مراکز خرید شاخص اصفهان و مجموعه‌های بزرگ تجاری در تهران بررسی کرد؛ مقایسه‌ای که جایگاه فدک مال را از نظر وسعت، تعداد واحد‌های تجاری و تنوع کاربری روشن‌تر می‌کند.

فدک مال؛ مجموعه‌ای چندمنظوره در شمال اصفهان

عملیات ساخت فدک مال در اسفندماه ۱۳۹۵ آغاز شد؛ پروژه‌ای که پیش از شروع ساخت، حدود یک سال و نیم برای دریافت مجوز‌های لازم در انتظار ماند. این مجموعه در منطقه هفت اصفهان و در مجاورت باغ فدک و ورزشگاه نقش جهان قرار گرفته است؛ موقعیتی که آن را به یکی از مراکز مهم تجاری و خدماتی در شمال شهر تبدیل می‌کند.

بر اساس اطلاعات منتشرشده در منابع مختلف، مساحت یا زیربنای اعلام‌شده فدک مال ۱۳۷ هزار و ۴۹۲ مترمربع است و حدود ۷۰۰ واحد تجاری در آن فعالیت می‌کنند. با این حال، در منابع موجود از این رقم با عناوین متفاوتی مانند «پهنه تجاری» و «زیربنا» یاد شده است؛ بنابراین مقایسه دقیق مساحت آن با دیگر مراکز خرید، به یکسان‌سازی مبنای محاسبه نیاز دارد.

ساختار فدک مال به دو طبقه پارکینگ مسقف، سه طبقه با کاربری‌های تجاری، تفریحی، آموزشی، فرهنگی و درمانی و طبقات سوم تا ششم بلوک D با کاربری اداری تقسیم می‌شود. این تنوع کاربری، فدک مال را از مجموعه‌هایی که صرفاً بر فعالیت تجاری و خرید متمرکز هستند متمایز می‌کند.

هایپراستار فدک نیز با مساحتی در حدود ۶ هزار مترمربع، به‌عنوان دومین شعبه این زنجیره در استان اصفهان معرفی شده است. مسعود صرامی، مدیرعامل شرکت پرستیژلند ایران، در مراسم افتتاح مجموعه از ایجاد اشتغال برای سه هزار نفر خبر داده بود.

صرامی همچنین در معرفی برنامه‌های این شرکت، به توسعه پروژه‌هایی در نقاط مختلف اصفهان اشاره کرده بود؛ مسیری که سیتی‌سنتر، شهرک سلامت و فدک مال از نمونه‌های آن به شمار می‌روند.

سیتی‌سنتر اصفهان؛ تجربه مشترک در مقیاسی بزرگ‌تر

سیتی‌سنتر اصفهان، دیگر مجموعه شناخته‌شده توسعه‌یافته توسط شرکت پرستیژلند ایران، در جنوب شهر قرار دارد و از نظر وسعت، یکی از پروژه‌های بزرگ تجاری و تفریحی کشور محسوب می‌شود. منابع مختلف، مساحت این مجموعه را بین ۴۶۵ هزار و ۵۰۰ تا ۷۷۶ هزار مترمربع اعلام کرده‌اند و تعداد واحد‌های تجاری آن نیز از ۶۰۰ واحد تا بیش از ۷۵۰ واحد گزارش شده است.

اگر رقم ۱۳۷ هزار و ۴۹۲ مترمربع برای فدک مال با حداقل رقم اعلام‌شده برای سیتی‌سنتر مقایسه شود، مساحت اعلامی فدک معادل حدود ۳۰ درصد سیتی‌سنتر خواهد بود. البته این نسبت صرفاً بر مبنای ارقام منتشرشده محاسبه شده و به دلیل تفاوت احتمالی در تعریف مساحت، نمی‌توان آن را مقایسه‌ای کاملاً همسان دانست.

از سوی دیگر، تعداد واحد‌های تجاری دو مجموعه در محدوده‌ای نسبتاً نزدیک قرار دارد. این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده تفاوت در نحوه تقسیم فضا‌های تجاری و اندازه واحد‌ها باشد؛ هرچند برای نتیجه‌گیری قطعی درباره میانگین متراژ واحدها، به آمار دقیق و همسان هر دو مجموعه نیاز است.

قرارگیری سیتی‌سنتر در جنوب و فدک مال در شمال اصفهان نیز از منظر توزیع جغرافیایی مراکز خرید اهمیت دارد. این دو مجموعه در دو بخش متفاوت شهر قرار گرفته‌اند و می‌توانند پاسخ‌گوی نیاز‌های تجاری و خدماتی محدوده‌های پیرامونی خود باشند.

ارگ جهان‌نما؛ مرکز خریدی در قلب شهر

ارگ عظیم جهان‌نما در محدوده میدان دروازه دولت اصفهان، نمونه‌ای متفاوت از توسعه مراکز تجاری در این شهر است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، این مجموعه حدود ۷۸ هزار مترمربع مساحت و ۳۶۴ واحد تجاری دارد و امکاناتی مانند سه سالن سینما، چهار گالری و یک هتل ۱۵۰ اتاقه نیز برای آن گزارش شده است.

با مبنا قرار دادن رقم اعلام‌شده برای فدک مال، مساحت این مجموعه حدود ۱٫۸ برابر ارگ جهان‌نماست و تعداد واحد‌های تجاری آن نیز تقریباً دو برابر گزارش می‌شود. با این حال، تفاوت موقعیت مکانی دو مجموعه، در تحلیل کارکرد آنها اهمیت دارد.

ارگ جهان‌نما در محدوده مرکزی شهر و نزدیک به جاذبه‌های گردشگری و محور‌های پرتردد اصفهان قرار دارد؛ در حالی که فدک مال در شمال شهر توسعه یافته و علاوه بر کاربری تجاری، فضا‌های اداری، آموزشی و درمانی را نیز در خود جای داده است.

از این منظر، مقایسه این دو مجموعه تنها بر اساس وسعت و تعداد فروشگاه‌ها، تصویر کاملی از تفاوت‌های آنها ارائه نمی‌کند و موقعیت شهری و ترکیب کاربری نیز باید در نظر گرفته شود.

کوروش مال؛ تمرکز بر خرید و سرگرمی در تهران

کوروش مال تهران که در ۱۶ شهریورماه ۱۳۹۳ افتتاح شد، یکی از مراکز تجاری و تفریحی شناخته‌شده در شمال غرب پایتخت است. ساخت این مجموعه از سال ۱۳۸۸ آغاز شده بود و گروه صنعتی گلرنگ به‌عنوان مالک آن معرفی شده است.

اطلاعات منتشرشده درباره مساحت و تعداد واحد‌های تجاری کوروش مال یکسان نیست. در برخی منابع، مساحت زمین مجموعه حدود ۹ هزار و ۱۰۰ تا ۹ هزار و ۵۰۰ مترمربع و تعداد واحد‌های تجاری بین ۵۰۰ تا ۵۸۰ واحد عنوان شده است. درباره زیربنای مجموعه نیز ارقام متفاوتی منتشر شده که مقایسه مستقیم آن با سایر مراکز خرید را دشوار می‌کند.

یکی از ویژگی‌های شاخص کوروش مال، پردیس سینمایی آن است که بسته به منبع، دارای ۱۲ تا ۱۴ سالن و حدود ۲ هزار و ۸۰۰ تا ۳ هزار و ۲۰۰ صندلی معرفی شده است. همچنین وجود حدود هزار و ۶۰۰ جای پارک از امکانات این مجموعه به شمار می‌رود.

در مقایسه با کوروش مال، فدک مال ترکیب گسترده‌تری از کاربری‌های اعلام‌شده را در بر می‌گیرد و علاوه بر فعالیت‌های تجاری و تفریحی، بخش‌های اداری، آموزشی و درمانی نیز دارد. با این حال، تفاوت در مبنای آمار‌های منتشرشده اجازه نمی‌دهد مقایسه‌ای دقیق و قطعی درباره وسعت دو مجموعه انجام شود.

ایران‌مال؛ نمونه‌ای در مقیاس فراتر از مراکز خرید شهری

ایران‌مال در منطقه ۲۲ تهران و در مجاورت دریاچه چیتگر قرار دارد و از نظر وسعت، در مقیاسی به‌مراتب بزرگ‌تر از مراکز خرید شهری فعالیت می‌کند. مساحت زمین این مجموعه حدود ۲۷ هکتار اعلام شده و منابع مختلف، زیربنای آن را بین ۱٫۶ تا ۱٫۹۵ میلیون مترمربع برآورد کرده‌اند.

درباره تعداد فروشگاه‌های ایران‌مال نیز ارقام متفاوتی از حدود ۷۰۰ واحد تا بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ واحد منتشر شده است. فاز نخست این مجموعه در سال ۱۳۹۷ و فاز دوم آن در سال ۱۳۹۹ به بهره‌برداری رسید.

حتی با در نظر گرفتن حد پایین برآورد‌های منتشرشده، مقیاس ایران‌مال چندین برابر فدک مال است. از این رو، مقایسه این دو مجموعه بیش از آنکه به معنای قرار گرفتن در یک رده عملیاتی باشد، تفاوت مقیاس میان یک مرکز خرید شهری و یک مجموعه تجاری و تفریحی بسیار بزرگ را نشان می‌دهد.

با توجه به اختلاف آمار‌های موجود درباره زیربنا و تعداد فروشگاه‌های ایران‌مال، ارزیابی دقیق‌تر مستلزم اتکا به داده‌های رسمی و یکسان‌سازی تعاریف آماری است.

فدک مال؛ جایگاه یک مجموعه چندکاربری در بازار اصفهان

فدک مال پنج سال پس از افتتاح، از نظر مقیاس اعلام‌شده در محدوده‌ای میان ارگ جهان‌نما و سیتی‌سنتر اصفهان قرار می‌گیرد. در عین حال، تنوع کاربری آن، شامل فضا‌های تجاری، تفریحی، اداری، آموزشی و درمانی، یکی از ویژگی‌های مهم این مجموعه به شمار می‌رود.

توسعه فدک مال در شمال اصفهان و فعالیت سیتی‌سنتر در جنوب شهر، دو نمونه از توسعه مراکز تجاری در موقعیت‌های متفاوت شهری هستند. این تفاوت جغرافیایی در کنار تنوع خدمات، امکان بررسی نقش این مجموعه‌ها در پاسخ‌گویی به نیاز‌های مناطق مختلف اصفهان را فراهم می‌کند.

با این حال، برای ارزیابی عملکرد اقتصادی فدک مال در پنج سال گذشته، اطلاعاتی مانند میزان فروش، نرخ اشغال واحد‌های تجاری، تعداد بازدیدکنندگان و روند فعالیت کسب‌وکار‌های مستقر در مجموعه ضروری است. از آنجا که داده‌های قابل اتکای عمومی درباره این شاخص‌ها در اطلاعات موجود ارائه نشده، نمی‌توان صرفاً بر اساس وسعت و تعداد فروشگاه‌ها درباره میزان موفقیت اقتصادی مجموعه قضاوت کرد.

در نهایت، جایگاه فدک مال را باید در ترکیب مقیاس، موقعیت شهری و تنوع کاربری آن ارزیابی کرد؛ مجموعه‌ای که در کنار دیگر پروژه‌های پرستیژلند ایران، بخشی از الگوی توسعه مراکز تجاری و خدماتی در اصفهان را شکل می‌دهد.