از چهارباغ تا جنوب اصفهان؛ تغییر مقیاس مراکز خرید در نصف جهان + اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار - مراکز خرید اصفهان را می‌توان در دو الگوی اصلی بررسی کرد؛ مجتمع‌های تجاری قدیمی‌تر و متوسط‌مقیاس در محدوده مرکزی شهر و محور چهارباغ، و مجموعه‌های بزرگ و چندمنظوره‌ای که با فاصله از مرکز شهر توسعه یافته‌اند. در این میان، سیتی‌سنتر اصفهان با وسعت قابل‌توجه، ظرفیت بالای پارکینگ و تنوع امکانات، جایگاهی متفاوت در میان مراکز تجاری شهر دارد. مقایسه این مجموعه با ارگ عظیم جهان‌نما، کوثر، پارک و دیگر مراکز خرید اصفهان، تفاوت مقیاس، موقعیت مکانی و کاربری این فضا‌های تجاری را نشان می‌دهد.
سیتی‌سنتر اصفهان؛ مجموعه‌ای فراتر از خرید
سیتی‌سنتر اصفهان در بزرگراه شهید وحید دستگردی و در بخش جنوبی شهر قرار دارد و در آبان‌ماه ۱۳۹۱ افتتاح شده است. شرکت پرستیژلند ایران به‌عنوان توسعه‌دهنده این پروژه معرفی شده و در منابع مختلف، از مسعود صرامی و مهدی جهانگیری به‌عنوان مالکان آن نام برده شده است. همچنین، بر اساس گزارش بلومبرگ، میزان سرمایه‌گذاری در این پروژه حدود یک میلیارد دلار برآورد شده است.
این مجموعه هفت طبقه دارد که دو طبقه آن به پارکینگ اختصاص یافته و ظرفیت پارک حدود پنج‌هزار و ۵۰۰ خودرو را دارد؛ ظرفیتی که در مقایسه با مراکز خرید واقع در بافت مرکزی شهر، یکی از ویژگی‌های متمایز سیتی‌سنتر محسوب می‌شود.
با این حال، درباره ابعاد دقیق مجموعه و تعداد واحد‌های تجاری، ارقام متفاوتی در منابع منتشر شده است. در برخی منابع، زیربنای تجاری سیتی‌سنتر ۷۷۶ هزار مترمربع و تعداد فروشگاه‌های آن بیش از ۶۰۰ واحد اعلام شده، در حالی که منابع گردشگری از مساحت ۴۶۵ هزار و ۵۰۰ مترمربع و بیش از ۷۵۰ واحد تجاری نام برده‌اند. این تفاوت آماری، ضرورت تفکیک زیربنای کل، فضای تجاری و مساحت قابل بهره‌برداری را در مقایسه با سایر مراکز خرید نشان می‌دهد.
در طراحی این مجموعه، علاوه بر فضا‌های تجاری، امکاناتی مانند هتل پنج‌ستاره، هایپرمارکت، موزه، مراکز مالی و مجموعه سینمایی با ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده دو هزار و ۲۵۰ صندلی نیز پیش‌بینی شده بود. با این حال، اطلاعات منتشرشده درباره وضعیت فعالیت همه این بخش‌ها یکسان نیست. موقعیت سیتی‌سنتر در جنوب شهر نیز آن را از مراکز تجاری واقع در بافت تاریخی و مرکزی اصفهان متمایز می‌کند؛ به‌گونه‌ای که در برخی گزارش‌های گردشگری، فاصله آن تا مرکز شهر حدود ۱۵ دقیقه رانندگی عنوان شده است.
ارگ عظیم جهان‌نما؛ تنوع امکانات در قلب شهر
ارگ عظیم جهان‌نما در میدان دروازه دولت و در محدوده مرکزی اصفهان قرار دارد و از نظر تنوع کاربری، یکی از مجموعه‌های قابل‌توجه تجاری شهر به شمار می‌رود. این مجموعه با ۷۸ هزار مترمربع زیربنا و ۳۶۴ واحد تجاری، علاوه بر فضا‌های خرید، امکاناتی از جمله سه سالن سینما، چهار گالری، ۱۲ مرکز عرضه صنایع دستی، یک هتل ۱۵۰ اتاقه و شش رستوران و کافه دارد. همچنین از نخستین آب‌نمای موزیکال اصفهان در این مجموعه نام برده شده است.
مقایسه ارقام اعلام‌شده برای جهان‌نما و سیتی‌سنتر نشان می‌دهد که مساحت ۴۶۵ هزار و ۵۰۰ مترمربعی سیتی‌سنتر حدود شش برابر زیربنای جهان‌نماست. تعداد واحد‌های تجاری سیتی‌سنتر نیز، بر اساس ارقام منتشرشده، بیشتر از جهان‌نماست؛ هرچند تفاوت آمار منابع درباره سیتی‌سنتر، مقایسه قطعی تعداد واحد‌ها را دشوار می‌کند.
تفاوت اصلی این دو مجموعه، علاوه بر اندازه، به موقعیت مکانی آنها بازمی‌گردد. جهان‌نما در مرکز شهر و در نزدیکی محور‌های گردشگری قرار گرفته، در حالی که سیتی‌سنتر با اتکا به فضای گسترده‌تر و ظرفیت بالای پارکینگ، الگوی متفاوتی از تمرکز فعالیت‌های تجاری و تفریحی ارائه می‌دهد.
کوثر و پارک؛ مراکز خرید باسابقه در محور چهارباغ
مجتمع تجاری کوثر در محور چهارباغ قرار دارد و با نمای آینه‌ای خود، از مراکز شناخته‌شده خرید در اصفهان محسوب می‌شود. این مجموعه حدود ۴۵۰ واحد تجاری و پارکینگ طبقاتی دارد و در برخی منابع از آن به‌عنوان یکی از مراکز خرید گران‌قیمت شهر یاد شده است. با وجود تعداد قابل‌توجه واحد‌های تجاری، اطلاعات دقیق و قابل اتکایی درباره مساحت کل کوثر در داده‌های مورد بررسی وجود ندارد.
مرکز خرید پارک نیز از مجموعه‌های قدیمی‌تر اصفهان است که در سال ۱۳۵۷ افتتاح شد. این مرکز با حدود ۱۵ هزار مترمربع مساحت و نزدیک به ۴۰۰ واحد تجاری، در محور چهارباغ و در مجاورت فضای سبز قرار گرفته است.
مقایسه این دو مجموعه با سیتی‌سنتر، تفاوت میان مراکز خرید متمرکز در بافت شهری و مجتمع‌های بزرگ‌تر را نشان می‌دهد. بر اساس مساحت اعلام‌شده ۴۶۵ هزار و ۵۰۰ مترمربعی سیتی‌سنتر، وسعت آن بیش از ۳۱ برابر مرکز خرید پارک است؛ البته این مقایسه به دلیل تفاوت احتمالی مبنای محاسبه مساحت‌ها باید با احتیاط انجام شود.
شهر، نگین و بازار حکیم؛ از خرید عمومی تا بازار تخصصی
مجتمع تجاری شهر در پنج طبقه و با مساحت حدود ۱۳ هزار و ۵۰۰ مترمربع ساخته شده است. چهار طبقه آن شامل ۲۱۰ واحد تجاری و ۳۰ واحد اداری است و یک طبقه نیز به پارکینگ اختصاص دارد.
مرکز خرید نگین با حدود ۲۱ هزار مترمربع مساحت و ۱۹۹ واحد تجاری، از دیگر مجموعه‌های تجاری اصفهان است. در کنار این مراکز، بازار بزرگ حکیم با حدود ۴۱ هزار و ۵۰۰ مترمربع مساحت و ۱۹۲ واحد فعال، جایگاهی متفاوت دارد؛ زیرا بخش مهمی از فعالیت آن به عرضه فرش اختصاص یافته و کاربری تخصصی‌تری نسبت به مراکز خرید عمومی دارد.
این مجموعه‌ها از نظر وسعت و تعداد واحد‌های تجاری با سیتی‌سنتر فاصله دارند، اما مقایسه صرف مساحت نمی‌تواند به‌تنهایی جایگاه اقتصادی یا میزان مراجعه مشتریان به هر مرکز را مشخص کند. نوع کالاها، موقعیت مکانی، دسترسی و تخصصی یا عمومی بودن فعالیت‌ها نیز در تعیین کارکرد هر مجموعه مؤثر است.
دو الگوی متفاوت برای خرید در اصفهان
مقایسه مراکز خرید اصفهان نشان می‌دهد سیتی‌سنتر از نظر وسعت اعلام‌شده و ظرفیت پارکینگ، در مقیاسی متفاوت از بسیاری از مجموعه‌های تجاری شهر قرار دارد. تنوع امکانات پیش‌بینی‌شده در این پروژه نیز نشان‌دهنده رویکردی فراتر از ایجاد فضای صرفاً تجاری است؛ هرچند ارزیابی میزان تحقق این ظرفیت‌ها به اطلاعات دقیق‌تری درباره بخش‌های فعال مجموعه نیاز دارد.
در مقابل، مجموعه‌هایی مانند جهان‌نما، کوثر و پارک از موقعیت مرکزی‌تری برخوردارند و به محور‌های پرتردد شهری و مسیر‌های گردشگری نزدیک‌ترند. بازار حکیم نیز به دلیل ماهیت تخصصی خود، مخاطبانی با نیاز‌های متفاوت دارد.
به این ترتیب، تفاوت مراکز خرید اصفهان تنها در اندازه و تعداد فروشگاه‌ها خلاصه نمی‌شود؛ بلکه موقعیت مکانی، نوع کاربری، تنوع خدمات و الگوی دسترسی نیز در تمایز آنها نقش دارد. سیتی‌سنتر نمونه‌ای از توسعه مجموعه‌های تجاری بزرگ در جنوب شهر است و مراکز قدیمی‌تر همچنان با اتکا به موقعیت مرکزی و ارتباط نزدیک‌تر با بافت شهری، بخشی از بازار خرید اصفهان را پوشش می‌دهند.