وام گروهی بدون تشکیل پرونده؛ طرح جدید بانک مهر ایران
بانک مهر ایران همین الگو را برداشته و به کیوبانک آورده. اسمش را گذاشته «طرح احسان». یعنی چه؟ یعنی دیگر لازم نیست کسی دفتر و خودکار بردارد و نوبتها را دستی ثبت کند.
همهچیز در اپلیکیشن انجام میشود. از تشکیل گروه تا پرداخت ماهانه و قرعهکشی؛ و همین یک تغییر ساده، یکی از قدیمیترین روشهای پسانداز جمعی در ایران را به یک محصول بانکی دیجیتال تبدیل کرده است.
۵ تا ۲۰ نفر، ماهانه ۱ تا ۵ میلیون تومان
برای تشکیل صندوق احسان، حداقل ۵ نفر لازم است. حداکثر هم ۲۰ نفر. اعضا میتوانند از خانواده، دوستان یا همکاران باشند.
هر نفر ماهانه بین ۱ تا ۵ میلیون تومان پرداخت میکند. دوره صندوق هم بین ۵ تا ۲۰ ماه تعیین میشود. هر ماه، قرعهکشی انجام میشود و یکی از اعضا کل پول آن ماه را میگیرد.
مبلغ دریافتی ثابت نیست. به تعداد اعضا و مبلغ پرداختی بستگی دارد. مثلاً ۱۰ نفر که ماهانه ۳ میلیون تومان میدهند، هر ماه ۳۰ میلیون تومان به یکی از آنها میرسد. اگر ۲۰ نفر ماهانه ۵ میلیون تومان بدهند، این عدد به ۱۰۰ میلیون تومان میرسد.
نکتهای که خیلیها اشتباه میگیرند این است: طرح احسان با سپردهگذاری معمولی فرق دارد. در سپرده، پول شما میماند و بانک بر اساس میانگین حساب به شما وام میدهد. اینجا، اما منطق متفاوت است. پول شما مستقیم به یک عضو دیگر میرود و شما هم در نوبت خودتان پول میگیرید.
بدون تشکیل پرونده، پرداخت آنی
یکی از جذابترین بخشهای طرح احسان، همین است. عضو منتخب بعد از قرعهکشی، پول را همان لحظه میگیرد. بدون تشکیل پرونده جداگانه. بدون انتظار طولانی.
البته این را نباید اینطور فهمید که همه ضوابط بانکی حذف شده. طرح در بستر بانک اجرا میشود و مقررات تسهیلات همچنان پابرجاست. فقط برای عضو منتخب، فرآیند سنتی و کاغذی تشکیل پرونده پیشبینی نشده است.
تجربه متقاضیان وامهای بانکی نشان میدهد همین یک بند میتواند تفاوت بزرگی بسازد. چون معمولاً بخش عمده زمان دریافت وام، صرف مراحل اداری و پروندهسازی میشود.
بانک مدیر صندوق نیست
این نکته را خیلیها از تیترهای تبلیغاتی متوجه نمیشوند. بانک مهر ایران فقط زیرساخت دیجیتال را فراهم کرده. مدیریت خود صندوق بر عهده اعضاست.
مدیر صندوق کیست؟ یکی از همان اعضا. او گروه را میسازد، بقیه را دعوت میکند، مبلغ و دوره را تعیین میکند و حواسش به پرداختها هست. بانک در روابط میان اعضا دخالتی ندارد و ضمانتی هم برای پرداختهای آنها نمیدهد.
اینجاست که پای همان اصل قدیمی وسط میآید: اعتماد. در صندوق خانوادگی سنتی هم همین بود. اگر گروه از افراد نزدیک و قابلاعتماد تشکیل شود، احتمال پایبندی به پرداختهای ماهانه بالا میرود. اگر نه، صندوق ممکن است وسط راه از هم بپاشد.
مزیت اصلی؛ شفافیت دیجیتال
در صندوق سنتی، یک نفر مسئول دریافت پول و ثبت پرداختهاست. گاهی اختلاف پیش میآید. گاهی کسی میگوید من پول دادهام، طرف مقابل میگوید نه. گاهی نوبتها گم میشود.
در طرح احسان، این مشکلات کمتر میشود. چون هر پرداخت در حساب کاربری خود فرد ثبت میشود. وضعیت صندوق قابل مشاهده است؛ و فرآیند قرعهکشی هم در بستر دیجیتال انجام میشود.
البته این را هم باید گفت که طرح احسان محدودیتهای خودش را دارد. مهمترینش این است که همهچیز به نظم اعضا بستگی دارد. اگر یک نفر پرداخت ماهانهاش را ندهد، کل صندوق تحت تأثیر قرار میگیرد.
محدودیت دوم، تصادفیبودن نوبتهاست. کسی که ماه اول انتخاب میشود، با کسی که ماه آخر انتخاب میشود، شرایط یکسانی ندارد. اگر کسی به پول در تاریخ مشخصی نیاز داشته باشد، نمیتواند روی این طرح حساب کند؛ و محدودیت سوم: عضویت برای فردی که درآمد ناپایدار دارد، ریسک دارد. چون باید تا پایان دوره به پرداخت ادامه بدهد.
چطور ثبتنام کنیم؟
همهچیز در اپلیکیشن کیوبانک انجام میشود. یک نفر بهعنوان مدیر، گروه را میسازد. بقیه را دعوت میکند. مبلغ ماهانه و دوره را تعیین میکنند.
قبل از تشکیل صندوق، بهتر است اعضا درباره سه چیز به توافق برسند: مبلغ پرداخت ماهانه، مدت مشارکت و نحوه انتخاب اعضا. از آنجا که بانک مدیریت داخلی را بر عهده اعضا گذاشته، همین توافق اولیه میتواند تعیینکننده موفقیت یا شکست صندوق باشد.