پروژههای بزرگ گردشگری در مسیر تحقق ظرفیتهای توسعه + اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار ، پروژه «سرزمین ایرانیان» که با نام «آیلند» (AILAND) شناخته میشود، در ۳۵ کیلومتری جنوبغربی تهران و در مجاورت آزادراه تهران ـ ساوه، در منطقه زرندیه قرار گرفته است. این طرح بهعنوان یکی از پروژههای بزرگ در حوزه گردشگری، تفریحی و اقتصادی کشور تعریف شده و شرکت توسعه سیاحان سرزمین ایرانیان، از زیرمجموعههای گروه مالی گردشگری، بهعنوان توسعهدهنده مادر آن فعالیت میکند. این شرکت در خردادماه سال ۱۳۸۶ با هدف توسعه و راهبری پروژه آیلند تأسیس شد.
آیلند در زمینی به وسعت حدود هزار و ۴۰۰ هکتار طراحی شده و دو بخش اصلی عمومی، تفریحی و تجاری و همچنین مسکونی و اختصاصی را دربرمیگیرد. این پروژه در طول سالهای فعالیت خود مجوزهای مختلفی از جمله مجوز منطقه ویژه اقتصادی، منطقه نمونه گردشگری بینالمللی و مجوز شهرک را دریافت کرده است. بر اساس برنامههای اعلامشده، تکمیل مجموعه میتواند ظرفیت قابلتوجهی برای ایجاد اشتغال و فعالیتهای اقتصادی در منطقه ایجاد کند.
پروژهای با سابقه طولانی در مسیر اجرا
یکی از نکات مهم درباره آیلند، طولانی شدن روند اجرای پروژه در مقایسه با زمان آغاز فعالیت شرکت توسعهدهنده است. از سالهای گذشته، تسریع در اجرای پروژههای فاز نخست و بهرهبرداری از بخشهای مختلف آیلند بارها مورد تأکید مدیران گروه مالی گردشگری قرار گرفته است.
در شهریورماه سال ۱۳۹۹، در جریان بازدید رئیس گروه مالی گردشگری از پروژههای در دست اجرای آیلند، بر ضرورت تسریع در بهرهبرداری از طرحهای فاز نخست تأکید شد. این موضوع در بازدید دیگری در بهمنماه ۱۴۰۰ نیز تکرار شد و نشان داد تکمیل فاز اول همچنان یکی از محورهای اصلی برنامهریزی برای این پروژه بوده است.
با وجود این، آیلند طی سالهای اخیر شاهد پیشرفت و بهرهبرداری از برخی بخشها نیز بوده است. از جمله این موارد میتوان به پارک علم و فناوری ایرانیان اشاره کرد که مجوز فعالیت آن در سال ۱۳۹۶ از وزارت علوم دریافت شده و روند تکمیل و بهرهبرداری از آن در سالهای اخیر دنبال شده است.
آیلند در مقایسه با مقاصد تثبیتشده گردشگری
برای ارزیابی جایگاه آیلند، مقایسه آن با مقاصد شناختهشدهای مانند کیش و قشم میتواند تصویر روشنتری از موقعیت این پروژه ارائه دهد. کیش و قشم طی چند دهه توانستهاند زیرساختهای گستردهای در حوزه گردشگری، هتلداری، حملونقل، تجارت و خدمات ایجاد کنند و به مقاصد شناختهشده گردشگری در کشور تبدیل شوند.
آیلند از این منظر در مرحله متفاوتی قرار دارد و همچنان یک پروژه در حال توسعه محسوب میشود؛ بنابراین فاصله میان این طرح و مقاصد تثبیتشدهای مانند کیش و قشم را باید بیشتر ناشی از تفاوت در سابقه فعالیت، میزان تکمیل زیرساختها و زمان شکلگیری بازار گردشگری دانست.
در مقابل، یکی از مهمترین مزیتهای آیلند، موقعیت جغرافیایی آن در نزدیکی تهران است. این ویژگی میتواند دسترسی جمعیت بزرگی از پایتخت و شهرهای اطراف را به مجموعه تسهیل کند. همچنین طراحی پروژه بر مبنای ترکیب کاربریهای مختلف، از اقامتی و تجاری گرفته تا ورزشی، درمانی و آموزشی، تلاش دارد آیلند را به یک مجموعه یکپارچه با کارکردهای متنوع تبدیل کند.
ظرفیتهای قانونی و سرمایهگذاری
آیلند از منظر چارچوبهای قانونی نیز از ظرفیتهایی برخوردار است که میتواند در توسعه آینده پروژه مورد استفاده قرار گیرد. برخورداری از عناوینی همچون منطقه ویژه اقتصادی و منطقه نمونه گردشگری بینالمللی، در کنار امکان استفاده از ظرفیتهای قانونی برای جذب سرمایهگذاری خارجی، زمینهای برای توسعه فعالیتهای اقتصادی و گردشگری در این منطقه ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، وسعت قابلتوجه پروژه و تنوع کاربریهای پیشبینیشده، امکان تعریف پروژههای مختلف و جذب سرمایهگذاران در حوزههای گوناگون را فراهم میکند. تحقق این ظرفیتها البته به پیشرفت زیرساختها، تأمین مالی و سرعت گرفتن اجرای بخشهای مختلف پروژه وابسته خواهد بود.
فاصله میان ظرفیت و بهرهبرداری
مقیاس ۱۴۰۰ هکتاری و تنوع کاربریهای آیلند، این پروژه را در زمره طرحهای بزرگ گردشگری و اقتصادی کشور قرار میدهد؛ با این حال، سنجش موفقیت آن بیش از هر چیز به میزان تحقق برنامههای اجرایی و بهرهبرداری عملی از ظرفیتهای پیشبینیشده وابسته است.
طولانی شدن دوره اجرای پروژه را میتوان در کنار عواملی مانند تغییر شرایط اقتصادی، افزایش هزینههای ساخت، محدودیتهای تأمین مالی و دشواری اجرای پروژههای بزرگ در کشور بررسی کرد. در چنین شرایطی، مهمترین مرحله برای آیلند، تبدیل ظرفیتهای طراحی و مجوزهای موجود به زیرساختهای فعال و قابل استفاده برای گردشگران، سرمایهگذاران و ساکنان است.
مسیر پیشروی آیلند
آیلند در حال حاضر بیش از آنکه یک مقصد گردشگری کاملاً تثبیتشده باشد، پروژهای بزرگ با ظرفیتهای توسعهای متعدد است. نزدیکی به تهران، وسعت زمین، تنوع کاربریها و برخورداری از چارچوبهای قانونی مختلف، از مهمترین مزیتهای این طرح به شمار میروند.
در مقابل، تکمیل زیرساختها و تسریع در بهرهبرداری از بخشهای مختلف، مهمترین موضوع در مسیر پیشروی پروژه است. ادامه روند سرمایهگذاری و فعال شدن بخشهای مختلف میتواند به تدریج جایگاه آیلند را در بازار گردشگری و اقتصاد منطقهای تقویت کند.
جمعبندی
پروژه سرزمین ایرانیان از نظر مقیاس و تنوع کاربری، یکی از طرحهای بزرگ بخش خصوصی در حوزه گردشگری و اقتصاد شهری محسوب میشود. با این حال، سابقه نزدیک به دو دهه اجرای پروژه نشان میدهد که تکمیل چنین طرح گستردهای نیازمند سرمایهگذاری مستمر، توسعه زیرساختها و بهرهبرداری مرحلهای از بخشهای مختلف است.
آینده آیلند در نهایت به میزان تحقق برنامههای توسعهای و تبدیل ظرفیتهای موجود به فعالیتهای واقعی اقتصادی و گردشگری بستگی دارد. در صورت شتاب گرفتن اجرای پروژه و تکمیل زیرساختها، نزدیکی به تهران میتواند یکی از مهمترین مزیتهای رقابتی آن در بازار گردشگری داخلی باشد.