ورود سرمایه‌گذاران جدید به بالادست نفت؛ ظرفیت‌های عملیاتی چگونه توسعه می‌یابند؟ + اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار - هلدینگ نفت و گاز لاوان، از مجموعه‌های فعال در بخش انرژی گروه مالی گردشگری، با تمرکز بر سرمایه‌گذاری در تجهیزات حفاری و زیرساخت‌های فرآورش نفت و گاز، در حال توسعه حضور خود در زنجیره بالادستی صنعت نفت است. در همین راستا، شرکت اکسین پترولیوم خاورمیانه، از شرکت‌های حاضر در پرتفوی این هلدینگ، نخستین دستگاه حفاری خشکی خود را در میدان آب‌تیمور به مدار عملیات وارد کرده و هم‌زمان با مشارکت در یک قرارداد بزرگ فراساحلی، گام دیگری در مسیر توسعه فعالیت‌های خود برداشته است.
ورود نخستین دکل حفاری اکسین به مدار عملیاتی
شرکت اکسین پترولیوم خاورمیانه در نخستین گام از برنامه سرمایه‌گذاری خود در حوزه تأمین تجهیزات حفاری، دستگاه حفاری خشکی OPC.۱ را با ظرفیت ۲ هزار اسب بخار راه‌اندازی کرده است. این دستگاه در قالب قرارداد ساخت، مالکیت و بهره‌برداری (BOO) و با سرمایه‌گذاری این شرکت تأمین شده و هم‌اکنون در چاه شماره ۶۲ میدان آب‌تیمور فعالیت می‌کند.
عملیات حفاری این چاه از ۹ مهرماه ۱۴۰۵ آغاز شده و به این ترتیب، نخستین دستگاه از مجموعه دکل‌های پیش‌بینی‌شده در قرارداد‌های جدید تأمین تجهیزات حفاری وارد چرخه عملیاتی شده است.
بر اساس برنامه سرمایه‌گذاری اعلام‌شده در دی‌ماه ۱۴۰۴، اکسین پترولیوم تأمین چهار دستگاه حفاری خشکی را با حداقل سرمایه‌گذاری بیش از ۱۰۰ میلیون دلار برعهده دارد. این در حالی است که مجموع ۱۸ دستگاه پیش‌بینی‌شده در قرارداد‌های جدید، به مجموعه سرمایه‌گذاران این طرح اختصاص دارد و نباید تمام این ظرفیت را به اکسین نسبت داد.
اهمیت این سرمایه‌گذاری در شرایطی قابل توجه است که به گفته مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، در حال حاضر ۱۲۱ دستگاه حفاری در بخش خشکی کشور فعال هستند و توسعه ظرفیت تجهیزات حفاری، یکی از الزامات پشتیبانی از عملیات تولید و توسعه میدان‌های نفتی به شمار می‌رود.
گسترش فعالیت‌ها از خشکی به آب‌های فراساحلی
دامنه فعالیت‌های اکسین پترولیوم به تجهیزات حفاری خشکی محدود نمانده است. این شرکت در ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵، به‌عنوان یکی از چهار مجموعه سرمایه‌گذار، در قرارداد خرید خدمات چهار دستگاه حفاری فراساحلی ۴۰۰ فوتی با شرکت نفت فلات قاره ایران مشارکت کرد.
این قرارداد در قالب مدل تأمین، مالکیت و بهره‌برداری منعقد شده و ارزش مجموع آن بیش از یک میلیارد دلار اعلام شده است. ورود اکسین به این پروژه، زمینه حضور این مجموعه در بخش حفاری دریایی را نیز فراهم می‌کند و دامنه فعالیت‌های آن را در زنجیره خدمات بالادستی صنعت نفت گسترش می‌دهد.
البته ارزش بیش از یک میلیارد دلاری اعلام‌شده مربوط به مجموع قرارداد چهار دکل است و سهم سرمایه‌گذاری اکسین پترولیوم از این رقم به‌صورت مستقل مشخص نشده است.
سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فرآورش نفت و گاز
یکی دیگر از محور‌های فعالیت اکسین پترولیوم، سرمایه‌گذاری در بخش فرآورش است. این شرکت احداث واحد سریع فرآورش میدان رامشیر را با سرمایه‌گذاری حدود ۱۴۰ میلیون دلار برعهده دارد؛ پروژه‌ای که در چارچوب قرارداد منعقدشده در دی‌ماه ۱۴۰۴ تعریف شده است.
سرمایه‌گذاری در این بخش، در کنار تأمین تجهیزات حفاری خشکی و مشارکت در پروژه‌های فراساحلی، نشان‌دهنده تمرکز اکسین بر توسعه مجموعه‌ای از خدمات و زیرساخت‌های موردنیاز صنعت نفت است؛ رویکردی که می‌تواند زمینه تقویت جایگاه این شرکت در بازار خدمات فنی و عملیاتی بالادستی را فراهم کند.
پتروپارس؛ بازیگر توسعه میدان‌های بزرگ نفت و گاز
در سوی دیگر این مقایسه، شرکت پتروپارس به‌عنوان یکی از مجموعه‌های اصلی فعال در توسعه میدان‌های نفتی و گازی کشور قرار دارد. این شرکت که زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران است، در پروژه‌های راهبردی توسعه میدان‌های بزرگ، به‌ویژه پارس جنوبی، نقش‌آفرینی می‌کند.
یکی از مهم‌ترین محور‌های فعالیت اخیر پتروپارس، مشارکت در طرح فشارافزایی میدان مشترک پارس جنوبی است. در مردادماه ۱۴۰۵، مطالعات مهندسی پایه و پایه پیشرفته طرح فشارافزایی هاب یک آغاز شد. همچنین قرارداد ساخت جکت چهارپایه رایزر پلتفرم RP-۱ ابلاغ شده و واگذاری خرید تجهیزات بلندمدت و ساخت تأسیسات اصلی این طرح برای پاییز ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی شده است.
در بخش دیگری از فعالیت‌های این شرکت، توسعه تولید گاز از فاز ۱۱ پارس جنوبی مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس اطلاعات منتشرشده در شهریورماه ۱۴۰۵، تولید گاز این فاز از حدود ۱۲ میلیون مترمکعب در روز به بیش از ۲۶ میلیون مترمکعب رسیده و تعداد چاه‌های حفاری‌شده نیز از چهار به ۱۱ حلقه افزایش یافته است.
پتروپارس همچنین در چارچوب قرارداد ۱۷ میلیارد دلاری فشارافزایی پارس جنوبی، مسئولیت توسعه هاب‌های یک و هفت را با ارزشی در حدود ۴.۸ میلیارد دلار برعهده دارد؛ رقمی که مقیاس فعالیت این شرکت در پروژه‌های ملی صنعت گاز را نشان می‌دهد.
دو الگوی متفاوت سرمایه‌گذاری در بالادست صنعت نفت
بررسی فعالیت‌های اکسین پترولیوم خاورمیانه و پتروپارس نشان می‌دهد که این دو مجموعه، با وجود فعالیت در یک بخش صنعتی، از دو الگوی متفاوت برای حضور در زنجیره بالادستی نفت و گاز استفاده می‌کنند.
پتروپارس با اتکا به جایگاه خود در مجموعه شرکت ملی نفت ایران، در پروژه‌های بزرگ توسعه میدان‌های نفتی و گازی کشور حضور دارد و فعالیت‌های آن عمدتاً بر توسعه و اجرای طرح‌های ملی متمرکز است. در مقابل، اکسین پترولیوم با مدل سرمایه‌گذاری مستقیم، مالکیت و بهره‌برداری از تجهیزات، به دنبال توسعه ظرفیت ارائه خدمات تخصصی به صنعت نفت است.
در این میان، ورود نخستین دکل حفاری خشکی اکسین به مدار عملیاتی، مشارکت در قرارداد تأمین چهار دکل فراساحلی و سرمایه‌گذاری حدود ۱۴۰ میلیون دلاری در پروژه فرآورش میدان رامشیر، سه محور مهم فعالیت این شرکت را تشکیل می‌دهند.
این مسیر سرمایه‌گذاری، جایگاه هلدینگ نفت و گاز لاوان در توسعه فعالیت‌های بخش خصوصی در زنجیره بالادستی صنعت نفت را برجسته می‌کند؛ حوزه‌ای که حضور سرمایه‌گذاران غیردولتی در آن می‌تواند به توسعه ظرفیت تجهیزات، افزایش توان عملیاتی و گسترش مشارکت بخش خصوصی در پروژه‌های صنعت نفت کمک کند.