مقایسه مقیاس زنجیره هتلی گروه مالی گردشگری با زنجیره هتلی گروه وسل امارات+اینفوگرافیک
به گزارش نبض بازار- این هتلها بخشی از سبد دارایی «سمگا» (شرکت گروه سرمایهگذاری میراث فرهنگی و گردشگری ایران) هستند؛ شرکتی که بر اساس اعلام رسمی خود، بازوی اجرایی «گروه مالی گردشگری» و بزرگترین هلدینگ زیرمجموعه همین گروه است. بانک گردشگری نیز یکی دیگر از شرکتهای زیرمجموعه همین گروه مالی است، نه مالک یا تأمینکننده مالی مستقیم این هتلها. به بیان دقیقتر، مقایسه پیشِ رو، مقایسه میان سبد دارایی هتلی هلدینگ مادر بانک گردشگری با سبد دارایی هتلی یک نهاد سرمایهگذاری دولتی در امارات است؛ دو نمونه که -- برخلاف نمونه ترکیه -- از نظر سازوکار کلی توسعه (مالکیت مستقیم بهجای وام بانکی) به یکدیگر شباهت ساختاری دارند.
سبد هتلی سمگا؛ ترکیب مالکیت مستقیم و خرید سهام
از میان شش پروژه اقامتی موردنظر، پنج مورد دارای آمار رسمی و قابل استناد اتاق هستند. هتل پنجستاره رکسان و هتل چهارستاره رمیس، هر دو در شهر فرودگاهی امام خمینی (ره)، بهترتیب ۲۹۶ و ۱۹۶ اتاق دارند که مجموعاً ۴۹۲ اتاق را تشکیل میدهند. این دو هتل، به همراه هتل رکسان کربلا در عراق (خارج از محدوده جغرافیایی این گزارش)، در آبانماه ۱۴۰۲ از طریق خرید ۶۴ درصد سهام «شرکت گروه هتلهای بینالمللی رکسان» توسط سمگا -- از سه شرکت تجارت اندیشه فروزان، نوین تجارت تندیس زاگرس و سینا تجارت بامداد البرز -- به سبد دارایی این هلدینگ افزوده شدند؛ یعنی این دو هتل از ابتدا توسط سمگا احداث نشدهاند، بلکه به روش تملک سهام یک مجموعه هتلداری از پیش موجود، به این زنجیره پیوستهاند.
در مقابل، هتل پنجستاره رکسان سیرجان با ۱۵۴ اتاق و ۲۳ هزار و ۱۰۰ مترمربع بنا، توسط شرکت پارس زیگورات -- زیرمجموعه مستقیم سمگا -- از پایه احداث شده است. بوتیک هتل کاروانیکا کرمان نیز، با ۵۷ اتاق در بستر کاروانسرای تاریخی وکیل با قدمت بیش از ۱۵۰ سال، در سال ۱۴۰۱ توسط سمگا مرمت و بازگشایی شده است. هتل قصرالضیافه مشهد (با برند رکسان)، در ۱۱ طبقه و با ۲۲۵ اتاق، در همان سال ۱۴۰۱ به بهرهبرداری رسیده و تحت مالکیت و مدیریت بهرهبرداری رکسان اداره میشود. جمع اتاق در این پنج هتل دارای آمار مستند، به ۹۲۸ اتاق میرسد.
دو مورد باقیمانده از فهرست، وضعیت متفاوتی دارند. «گرند هتل قزوین» در فهرست رسمی پروژههای رکسان -- در وبسایت این مجموعه -- بهعنوان یکی از پروژههای زنجیره ذکر شده، اما رقم مشخصی از تعداد اتاق آن در منابع عمومی در دسترس منتشر نشده است. برای «هتل شادی رمیس سنندج» نیز، جستوجوی منابع عمومی، ارتباط مشخصی میان نام تجاری «شادی» -- هتل مستقل و دیرینه سنندج با ۷۳ تا ۸۳ اتاق و سابقه افتتاح از سال ۱۳۸۲ -- و زنجیره رکسان-رمیس-سمگا نشان نداد؛ این مورد تا تأیید مستند بیشتر، از تجمیع آماری این گزارش کنار گذاشته شده است.
امارات؛ وسل و سبد هتلی نهاد سرمایهگذاری دولت دبی
در امارات، نمونه قابل مقایسه با ساختار سمگا، نه یک بانک، بلکه گروه «وسل» (wasl Asset Management Group) است؛ نهادی نیمهدولتی که توسط «شرکت املاک و مستغلات دبی» برای مدیریت و توسعه داراییهای این نهاد تأسیس شده است. بخش هتلداری این گروه، بر اساس آمار رسمی منتشرشده در وبسایت این مجموعه، بیش از ۳۵ هتل را با مجموع ۷ هزار و ۶۹۱ اتاق لوکس اداره میکند. مشابه الگوی سمگا در ایران، وسل نیز مالکیت مستقیم دارایی را با قرارداد مدیریت بلندمدت با برندهای بینالمللی هتلداری -- از جمله ماریوت، حیات و ماندارین اورینتال -- ترکیب کرده است؛ برای نمونه، هتل «ماندارین اورینتال داونتاون دبی» با ۲۵۹ اتاق و سوئیت، در برج وسل واقع در خیابان شیخ زاید، محصول همین الگوی مالکیت است.
نکته ساختاری قابلتوجه اینجا، شباهت الگوی امارات به الگوی ایرانی است، نه به الگوی ترکیه: در هیچیک از دو نمونه ایران و امارات، توسعه زنجیره هتلی از مسیر وام یک بانک تجاری مشخص به یک شرکت مستقل دنبال نشده است؛ بلکه در هر دو مورد، یک نهاد سرمایهگذاری وابسته به یک ساختار مادر بزرگتر (در ایران، گروه مالی گردشگری؛ در امارات، دولت دبی) بهطور مستقیم مالک و توسعهدهنده دارایی هتلی است. تفاوت اصلی میان این دو نمونه، در مقیاس دارایی تحت مدیریت و در نوع نهاد مادر (هلدینگ مالی خصوصی در برابر نهاد دولتی) خلاصه میشود، نه در سازوکار کلی توسعه.
جمعبندی تحلیلی
مقایسه سمگا و وسل، بر خلاف مقایسه با ترکیه، دو نمونه با سازوکار توسعه مشابه -- مالکیت مستقیم از طریق نهاد سرمایهگذاری وابسته به یک ساختار مادر -- را در برابر هم قرار میدهد. عدد ۹۲۸ اتاق در برابر ۷ هزار و ۶۹۱ اتاق، عمدتاً تفاوت در مقیاس و سابقه فعالیت دو نهاد را نشان میدهد: وسل، با بیش از پنجاههزار واحد ملکی مسکونی و تجاری تحت مدیریت (فراتر از حوزه هتلداری)، نهادی با دامنه فعالیت گستردهتر در اقتصاد دبی است، در حالیکه سمگا، بهعنوان بزرگترین هلدینگ زیرمجموعه گروه مالی گردشگری، سبد هتلی خود را عمدتاً طی سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۲ -- از طریق ترکیب ساخت مستقیم و یک تراکنش خرید سهام مشخص -- شکل داده است. نکتهای که در هر دو مقایسه (ترکیه و امارات) ثابت میماند، این است که برند «بانک گردشگری» بهتنهایی، تأمینکننده مالی مستقیم این زنجیره هتلی نیست؛ نقش آن، عضویت در یک گروه مالی بزرگتر است که بازوی سرمایهگذاری آن (سمگا)، مالکیت مستقیم داراییهای هتلی را برعهده دارد.