برق در تابستان ۱۴۰۵ قطع خواهد شد؟
به گزارش نبض بازار-مقامات صنعت برق سعی در ارائه تصویری امیدوارکننده از شرایط پیشرو دارند. مصطفی رجبی مشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو، با تشریح آخرین وضعیت صنعت برق کشور، از بهبود شرایط تأمین برق نسبت به سال ۱۴۰۴ خبر داد و تأکید کرد که با وجود تداوم ناترازی در شبکه، فعلا نگرانی جدی درباره خاموشیهای گسترده وجود ندارد. با این حال او هشدار داد که تداوم پایداری شبکه برق در ماههای گرم سال به همکاری مشترکان، بهویژه در بخش خانگی، وابسته است.
آمارها نشان میدهد که میزان ناترازی تولید و مصرف برق در تابستان امسال نسبت به سال گذشته کاهش یافته است. آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، با اشاره به آمار اعلامی از سوی توانیر اعلام کرده است که کسری برق از حدود ۲۰ هزار مگاوات در سال گذشته به رقمی در حدود ۱۲ هزار مگاوات رسیده است. این کاهش را میتوان تا حدی مرهون شرایط جوی متعادلتر و تأخیر در شروع گرما نسبت به سال پیش و همچنین ورود بخشی از نیروگاههای خورشیدی جدید به مدار دانست.
با این حال، کسری ۱۸ یا ۱۲ هزار مگاواتی به هیچوجه عدد کوچکی نیست و نشان میدهد که شبکه برق کشور همچنان در شرایط شکنندهای قرار دارد. مصطفی رجبی مشهدی، معاون وزیر نیرو، ضمن تأیید بهبود شرایط، شرط عبور بدون مشکل از اوج مصرف تابستان را کاهش مصرف ۱۰ تا ۱۵ درصدی در بخش خانگی دانسته و بر لزوم همراهی مردم تأکید کرده است. به عبارتی، پایداری شبکه بهعنوان یک وظیفه عمومی و مشارکت همگانی تعریف شده است اگرچه جامعه انتظار دارد که در پی تعطیلی کارخانههای بزرگ، دیگر قطعی برق کمتری به کلانشهرها اعمال شود.
در حالی که وزارت نیرو بر بهبود شاخصها و امکان عبور از تابستان با همکاری مردم تأکید دارد، گزارشهای کارشناسی از جمله مرکز پژوهشهای مجلس و برآوردهای اقتصادی اتاق ایران نشان میدهد که وضعیت شبکه برق همچنان شکننده است. دیدگاه غالب در میان کارشناسان مستقل این است که با وجود کاهش نسبی ناترازی، احتمال اعمال خاموشیهای برنامهریزیشده (بهویژه در بخش خانگی) به عنوان یک سناریوی محتمل وجود دارد و برای مدیریت این شرایط، علاوه بر صرفهجویی، نیاز به سرمایهگذاری در فناوریهای نوین مانند ذخیرهسازهای برق و اصلاحات بنیادین در ساختار انرژی کشور احساس میشود.
مدیریت مصرف، جایگزین خاموشی گسترده
استراتژی اصلی وزارت نیرو برای تابستان امسال، جلوگیری از خاموشیهای گسترده و مدیریت هوشمند بار است. در این راستا، برنامههایی نظیر محدودسازی مشترکان پرمصرف با استفاده از کنتورهای هوشمند، برخورد با استخراجکنندگان غیرمجاز رمزارز (ماینرها) و اعمال مشوقهای مالی برای صرفهجویی در دستور کار قرار گرفته است. این موضوع در سالهای اخیر نیز مورد اعتراض شهروندان قرار داشته و این سؤال کماکان وجود دارد که چرا با دارندگان ماینر برخورد نمیشود؟ مشخصاً زمانیکه اینترنت قطع شده بود، مصرف برق نیز به همین واسطه کاهش یافت.
دولت به مشترکانی که مصرف خود را حداقل ۱۰ درصد نسبت به سال گذشته کاهش دهند و در چارچوب الگوی مصرف باقی بمانند، تا ۳۰ درصد تخفیف در قبوض برق تعلق خواهد گرفت.. برای بخش صنعت نیز برنامههای تشویقی در نظر گرفته شده است تا با انتقال مصرف به ساعات غیرپیک، از فشار بر شبکه در ساعات اوج کاسته شود.
تابستان ۱۴۰۵ برای صنعت برق کشور، تابستانی حساس و بر لبه تیغ خواهد بود. از یک سو، مسئولان امیدوار به تکرار تجربه سال گذشته و عبور با حداقل خاموشیها هستند و از سوی دیگر، واقعیتهای میدانی و شاخصهای اقتصادی حکایت از ضرورت صرفهجویی جدی و احتمال اعمال محدودیتها دارد. به نظر میرسد تابستان امسال با ترکیبی از سیاستهای تشویقی و محدودکننده و در نهایت با تکیه بر همراهی مردم، اداره خواهد شد، اما اصلاح ساختار تولید و شبکه، همچنان نیازمند برنامهریزی بلندمدت و جسورانهتری است تا کشور از این چرخه تکراری ناترازی فصلی خارج شود.
تابستانی با قطعیهای دو ساعته
در نقطه مقابل خوشبینی مسئولان، برخی کارشناسان و فعالان اقتصادی، سناریوی دیگری را پیشبینی میکنند. آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، با اشاره به تأکید رئیس جمهور بر خاموش نشدن صنایع، هشدار داده است که در صورت اجرای این سیاست، ناگزیر باید بار خاموشیها به بخش خانگی منتقل شود. وی با صراحت اعلام کرده است که برای پایداری چرخ صنعت، مردم باید خود را برای تحمل دو ساعت خاموشی در روز در طول سه ماه تابستان آماده کنند.
این دیدگاه نشان میدهد که با وجود بهبود شاخصها، صنعت برق کشور توانایی تأمین همزمان نیاز بخش صنعت و خانوار را در ساعات پیک مصرف ندارد و اولویت با حفظ تولید و اشتغال است. پیشبینی میشود این خاموشیها از اواخر خرداد یا اوایل تیرماه آغاز شوند.