ذخایر سنگ‌آهن زیر ذره‌بین؛ عمر معادن تا کجا ادامه دارد؟ + اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار - تأمین پایدار سنگ‌آهن و حفظ ذخایر قابل استخراج، از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده در تداوم فعالیت شرکت‌های معدنی است. در این میان، شرکت ماهان سیرجان، از زیرمجموعه‌های هلدینگ گسترش صنایع و معادن ماهان وابسته به گروه مالی گردشگری و بهره‌بردار معدن شماره ۵ گل‌گهر، در کنار شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر (نماد کگل) به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی زنجیره سنگ‌آهن کشور قرار دارد.
بررسی اطلاعات منتشرشده درباره این دو مجموعه نشان می‌دهد که داده‌های مربوط به ذخایر و افق فعالیت آنها از نظر قدمت و سطح جزئیات یکسان نیست. در ماه‌های اخیر، اطلاعات تازه و قابل اتکایی درباره ذخایر یا عمر معدن شماره ۵ ماهان سیرجان منتشر نشده است. درباره گل‌گهر نیز آخرین رقم مشخص ذخایر فعال در منابع بررسی‌شده به مجمع سالانه تیرماه ۱۴۰۴ بازمی‌گردد. از این رو، مقایسه وضعیت فعلی ذخایر دو مجموعه بر اساس اطلاعات موجود با محدودیت روبه‌رو است.
گل‌گهر؛ برنامه‌ریزی برای تأمین بلندمدت سنگ‌آهن
بر اساس اطلاعات منتشرشده در مجمع سالانه گل‌گهر در تیرماه ۱۴۰۴، ذخیره فعال این مجموعه حدود ۲۸۰ میلیون تن اعلام شده بود. در همان گزارش، چهار راهبرد برای تأمین بلندمدت سنگ‌آهن مورد اشاره قرار گرفت: انجام اکتشافات جدید، توسعه استخراج زیرزمینی، خرید سنگ‌آهن از منابع بیرونی و افزایش بهره‌وری در فرایند استخراج.
این راهبرد‌ها نشان می‌دهد تأمین پایدار مواد اولیه یکی از محور‌های برنامه‌ریزی بلندمدت گل‌گهر بوده است. با این حال، رقم ۲۸۰ میلیون تن به اطلاعات منتشرشده در سال ۱۴۰۴ مربوط می‌شود و نباید بدون انتشار آمار جدیدتر، به‌عنوان آخرین وضعیت قطعی ذخایر این شرکت در سال ۱۴۰۵ معرفی شود.
در تازه‌ترین اخبار منتشرشده درباره گل‌گهر، برآورد تولید بیش از ۲۵ میلیون تن محصول شامل ۱۲.۶ میلیون تن کنسانتره و ۱۲.۳ میلیون تن گندله اعلام شده است. همچنین در همان گزارش، از بهره‌برداری پروژه سه میلیون تنی ورق در شرکت توسعه آهن و فولاد گل‌گهر خبر داده شده است. این ارقام به تولید و پروژه‌های توسعه‌ای مربوط‌اند و به‌تنهایی اطلاعاتی درباره میزان ذخایر باقی‌مانده یا عمر معادن ارائه نمی‌کنند.
ماهان سیرجان؛ اطلاعات محدود درباره ذخایر معدن شماره ۵
شرکت ماهان سیرجان به‌عنوان بهره‌بردار معدن شماره ۵ گل‌گهر، بر اساس اطلاعات قدیمی منتشرشده، قراردادی برای استخراج ۲۴ میلیون تن سنگ‌آهن طی دوره‌ای ۱۴ ساله با ایمیدرو داشته است. در برخی منابع نیز ذخیره قراردادی این معدن ۲۴.۸ میلیون تن و عیار متوسط آن ۵۰.۶۸ درصد اعلام شده است.
علاوه بر این، پس از انجام اکتشافات تکمیلی، ذخیره زمین‌شناسی معدن شماره ۵ حدود ۳۵.۹ میلیون تن برآورد شده بود. با این حال، این رقم با ذخیره قراردادی قابل استخراج یکسان نیست و نباید این دو شاخص را به جای یکدیگر به کار برد.
اطلاعات مربوط به ذخایر قراردادی و زمین‌شناسی معدن شماره ۵ به چند سال قبل بازمی‌گردد و در ماه‌های اخیر، داده جدیدی درباره میزان استخراج تجمعی، ذخیره باقی‌مانده یا تغییر در عمر فعالیت این معدن در منابع بررسی‌شده منتشر نشده است.
عمر معدن؛ برآوردی که هنوز تأیید نشده است
بر اساس اطلاعات موجود، قرارداد استخراج معدن شماره ۵ برای دوره‌ای ۱۴ ساله تعریف شده است. اگر آغاز فعالیت در سال ۱۳۹۴ مبنای محاسبه قرار گیرد، پایان دوره قراردادی به حدود سال ۱۴۰۸ خواهد رسید.
با این حال، تاریخ دقیق شروع دوره قرارداد در اطلاعات در دسترس مشخص نیست. بنابراین، سال ۱۴۰۸ صرفاً یک برآورد محاسباتی است و نمی‌توان آن را تاریخ رسمی پایان فعالیت معدن دانست. همچنین پایان دوره قراردادی الزاماً به معنای پایان عمر زمین‌شناسی معدن یا اتمام تمام ذخایر آن نیست؛ برای ارزیابی دقیق این موضوع، اطلاعات مربوط به مفاد قرارداد، میزان استخراج انجام‌شده و ذخیره قابل برداشت باقی‌مانده ضروری است.
جمع‌بندی؛ کمبود داده تازه، مانع مقایسه دقیق
اطلاعات موجود درباره شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر و شرکت ماهان سیرجان نشان می‌دهد که هر دو مجموعه در زنجیره تأمین سنگ‌آهن فعالیت دارند، اما داده‌های منتشرشده درباره ذخایر آنها از نظر قدمت و ماهیت قابل مقایسه مستقیم نیست.
برای گل‌گهر، رقم ۲۸۰ میلیون تن ذخیره فعال به مجمع سال ۱۴۰۴ مربوط است و درباره ماهان سیرجان نیز ارقام ذخیره قراردادی و زمین‌شناسی معدن شماره ۵ به منابع چند سال قبل بازمی‌گردند. در نتیجه، تعیین دقیق عمر باقی‌مانده معدن شماره ۵ یا مقایسه آن با افق فعالیت معادن گل‌گهر، بدون انتشار اطلاعات جدید درباره ذخایر و میزان استخراج امکان‌پذیر نیست.
از این منظر، مهم‌ترین محدودیت در ارزیابی این دو مجموعه، نبود آمار تازه و هم‌دوره درباره ذخایر قابل استخراج است؛ موضوعی که برای تحلیل دقیق‌تر وضعیت معدن و افق فعالیت شرکت‌های فعال در زنجیره سنگ‌آهن اهمیت اساسی دارد.