جایگاه صندوق‌های بازنشستگی ایران در رقابت منطقه‌ای+اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار-رقابت صندوق‌های بازنشستگی در خاورمیانه، فراتر از یک بحث داخلی، به یکی از ابزارهای اصلی قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیک در منطقه تبدیل شده است. این صندوق‌ها با مدیریت حجم عظیمی از سرمایه، نقش «سرمایه‌گذار استراتژیک» را در اقتصادهای خود ایفا می‌کنند.
سلطه صندوق‌های خلیج فارس
در صدر این رقابت، عربستان سعودی با صندوق «حسنه» (PIF) قرار دارد که دارایی‌های آن از مرز ۳۰۰ میلیارد دلار عبور کرده است. این رقم، تنها یک عدد نیست، بلکه نشان‌دهنده قدرت خرید و تأثیرگذاری بی‌سابقه این صندوق در پروژه‌های زیرساختی و صنعتی در سطح جهان است. پس از عربستان، کویت با صندوق «PIFSS» و دارایی حدود ۱۳۳.۷ میلیارد دلار، جایگاه دوم را در اختیار دارد که نشان از ثبات و حجم عظیم ذخایر مالی این کشور است.
در رتبه‌های بعدی، کشورهای ترکیه، قطر و اردن با صندوق‌های «OYAK»، «GRSIA» و «SSIF» حضور دارند که دارایی‌های آن‌ها در بازه ۳۵ تا ۴۰ میلیارد دلار قرار دارد. این روند نشان می‌دهد که در خاورمیانه، مدیریت سرمایه‌های بازنشستگی، موتور محرک توسعه اقتصادی کشورهاست.
وضعیت ایران؛ در میانه‌های رقابت یا در خارج از آن؟
با نگاهی به رتبه‌ی هفتم در این لیست، جایگاه ایران و صندوق «شستا» (صندوق سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی) مشخص می‌شود. طبق داده‌های این اینفوگرافیک، دارایی صندوق شستا حدود ۲۳۸.۷ هزار میلیارد تومان* برآورد شده است.
اگر بخواهیم این رقم را برای مقایسه با سایر کشورها به دلار تبدیل کنیم (با در نظر گرفتن نرخ‌های فعلی)، مشخص می‌شود که فاصله میان ایران با قدرت‌های اول منطقه (عربستان و کویت) بسیار فاحش است. این شکاف بزرگ، ناشی از چندین عامل ساختاری از جمله تورم بالا، کاهش ارزش پول ملی، محدودیت‌های بین‌المللی و عدم توانایی در سرمایه‌گذاری‌های فرامرزی است.
تفاوت اصلی در این رقابت، تنها در «میزان دارایی» نیست، بلکه در «توان تبدیل دارایی به رشد» است. در حالی که صندوق‌های خلیج فارس از دارایی‌های خود برای ایجاد تنوع اقتصادی و فرار از اقتصادهای نفتی استفاده می‌کنند، صندوق‌های داخلی ایران با چالش‌هایی نظیر مدیریت نوسانات تورمی و تأمین حقوق بازنشستگان دست و پنجه نرم می‌کنند.
آمارها نشان می‌دهد که ایران در معادله‌ی قدرت مالی خاورمیانه، از نظر حجم دارایی‌های خالص و توان سرمایه‌گذاری، در جایگاه بسیار پایین‌تری نسبت به همتایان خود قرار دارد. این گزارش تأکیدی بر این واقعیت است که برای رسیدن به جایگاهی رقابلی در منطقه، تنها افزایش اعداد کافی نیست؛ بلکه بازسازی ساختار مدیریت سرمایه و حفظ ارزش واقعی دارایی‌ها در برابر تورم، ضرورتی انکارناپذیر است.