دو پتروشیمی در یک شهر؛ اندیمشک چگونه به میدان سرمایه‌گذاری تبدیل شد؟ + اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار - اندیمشک در استان خوزستان اگرچه مانند عسلویه و ماهشهر سابقه طولانی در میزبانی از قطب‌های بزرگ پتروشیمی ندارد، اما در سال‌های اخیر میزبان دو پروژه پتروشیمی با ماهیت و ساختار مالکیتی متفاوت شده است؛ دو پروژه‌ای که هر کدام از سوی یک هلدینگ جداگانه دنبال می‌شوند و در دو بخش متفاوت از زنجیره پتروشیمی فعالیت دارند.
پتروشیمی ابن‌سینای اندیمشک؛ سرمایه‌گذاری هلدینگ خلیج‌فارس
یکی از این پروژه‌ها، پتروشیمی ابن‌سینای اندیمشک است که توسط شرکت صنایع پتروشیمی خلیج‌فارس در حال اجراست. این طرح با سرمایه‌گذاری حدود ۴۰۰ میلیون دلار از محل منابع هلدینگ، صندوق توسعه ملی و منابع داخلی در زمینی به وسعت ۹۰ هکتار احداث شده و برنامه افزایش ۵۰ هکتاری زمین نیز برای آن مطرح شده است.
فاز نخست این پروژه شامل احداث واحد اتیلن اکساید با ظرفیت ۳۰۰ هزار تن در سال است. در فاز دوم نیز سه واحد پایین‌دستی اتوکسیلات، گلایکول‌اتر و اتانول‌آمین به پروژه اضافه خواهد شد و مجموع ظرفیت تولیدی چهار واحد به حدود ۳۲۸ هزار تن می‌رسد.
بر اساس اظهارات مدیران پروژه، در دوره ساخت حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ نفر و پس از بهره‌برداری نزدیک به ۲ هزار نفر در این طرح مشغول به کار خواهند شد که بیش از ۷۰ درصد آنها از نیروی بومی منطقه خواهند بود.
کیمیا اندیمشک؛ ورود گروه مالی گردشگری به زنجیره اوره و آمونیاک
در سوی دیگر، پتروشیمی کیمیا اندیمشک قرار دارد؛ پروژه‌ای با ساختار و محصول متفاوت که از اردیبهشت ۱۴۰۳، با خرید ۷۰ درصد سهام آن توسط هلدینگ نفت و گاز لاوان، به گروه مالی گردشگری پیوند خورد.
کیمیا اندیمشک برخلاف پتروشیمی ابن‌سینای اندیمشک که بر زنجیره پایین‌دستی اتیلن متمرکز است، در زنجیره اوره و آمونیاک فعالیت می‌کند. طبق اعلام هلدینگ لاوان، این پروژه وارد فاز تولید شده و ظرفیت صادراتی آن نیز زمینه حضور در بازار‌های خارجی و ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم را فراهم کرده است.
به این ترتیب، دو پروژه پتروشیمی در یک شهرستان، عملاً دو مسیر متفاوت را در زنجیره صنعت پتروشیمی دنبال می‌کنند؛ یکی در بخش پایین‌دست اتیلن و دیگری در حوزه اوره و آمونیاک.
کیمیا اندیمشک در کنار بازیگران باسابقه اوره و آمونیاک
بازار اوره و آمونیاک ایران از جمله بازار‌های باسابقه صنعت پتروشیمی است و شرکت‌هایی مانند پتروشیمی پردیس، شیراز، خراسان، کرمانشاه و لردگان سهم قابل‌توجهی از ظرفیت این زنجیره را در اختیار دارند.
در میان پروژه‌های این صنعت، پتروشیمی هنگام نیز نمونه‌ای از طرح‌های نسبتاً جدیدتر به شمار می‌رود. این مجتمع که عملیات اجرایی آن از سال ۱۳۹۴ آغاز شد، ظرفیت اسمی ۷۲۶ هزار تن آمونیاک و یک میلیون و ۱۵۵ هزار تن اوره در سال را دارد و واحد آمونیاک آن نیز به ظرفیت اسمی خود رسیده است.
کیمیا اندیمشک در چنین بازاری قرار گرفته است؛ بازاری که از یک سو بازیگران باسابقه و دارای ظرفیت‌های بزرگ در آن حضور دارند و از سوی دیگر، پروژه‌های جدید تلاش می‌کنند سهمی از زنجیره تولید و صادرات اوره و آمونیاک به دست آورند.
هلدینگ لاوان؛ حضور در سه بخش انرژی
هلدینگ نفت و گاز لاوان که فعالیت خود در صنعت انرژی را از سال ۱۳۹۳ آغاز کرده، حضور خود را به یک پروژه پتروشیمی محدود نکرده است. طبق معرفی رسمی این هلدینگ، ارزش پرتفوی آن به حدود ۲.۳ میلیارد دلار می‌رسد و فعالیت‌های آن در سه حوزه اصلی دنبال می‌شود.
نخست، خدمات بالادستی نفت و گاز که از جمله اقدامات آن می‌توان به خرید ۵۱ درصد سهام اوکسین پترولیوم خاورمیانه در تیرماه ۱۴۰۳ اشاره کرد. دوم، سرمایه‌گذاری در صنایع پتروشیمی پایین‌دست که کیمیا اندیمشک در این بخش قرار می‌گیرد و سوم، انرژی‌های تجدیدپذیر.
یک شهر، دو پروژه و دو مسیر متفاوت
قرار گرفتن دو پروژه پتروشیمی با مالکیت، محصولات و زنجیره تولید متفاوت در یک شهرستان، تصویری متفاوت از پراکندگی سرمایه‌گذاری‌های پتروشیمی در ایران ارائه می‌دهد.
پتروشیمی ابن‌سینای اندیمشک با محوریت هلدینگ خلیج‌فارس در بخش پایین‌دست اتیلن توسعه می‌یابد، در حالی که کیمیا اندیمشک پس از ورود هلدینگ نفت و گاز لاوان به ترکیب سهامداری آن، در زنجیره اوره و آمونیاک فعالیت می‌کند.
این هم‌زمانی نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری پتروشیمی در ایران تنها به قطب‌های سنتی مانند عسلویه و ماهشهر محدود نمانده و شهر‌هایی مانند اندیمشک نیز در حال تبدیل‌شدن به محل استقرار پروژه‌هایی با زنجیره‌ها و مدل‌های سرمایه‌گذاری متفاوت هستند.