نبرد تولیدکنندگان میلگرد؛ رقابت بر سر ظرفیت، بازار و قیمت + اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار - بازار میلگرد ایران در اختیار مجموعه‌ای از تولیدکنندگان باسابقه و بزرگ قرار دارد که هرکدام مسیر متفاوتی را برای رسیدن به ظرفیت و جایگاه فعلی خود طی کرده‌اند. مقایسه این شرکت‌ها صرفاً بر اساس قیمت روز محصول، تصویر کاملی از موقعیت آنها ارائه نمی‌کند و بررسی همزمان سابقه فعالیت، ظرفیت تولید و جایگاه بازار، تصویر دقیق‌تری از رقابت میان تولیدکنندگان به دست می‌دهد.
در این میان، فولاد صنعت بناب، وابسته به گروه مالی گردشگری، یکی از بازیگران این بازار است که با ظرفیت قابل‌توجه تولید میلگرد و برنامه‌های توسعه‌ای، در کنار تولیدکنندگانی مانند آریان فولاد و فولاد خراسان قرار گرفته است.
آریان فولاد؛ مسیر رشد از بوئین‌زهرا تا مقیاس بزرگ
آریان فولاد در سال ۱۳۸۵ در شهرستان بوئین‌زهرا در استان قزوین تأسیس شد و از همان سال‌های ابتدایی فعالیت، محصولات خود را در بورس عرضه کرد.
این شرکت سه خط نورد میلگرد با ظرفیت‌های ۷۸۰، ۶۰۰ و ۶۰۰ هزار تن در سال دارد که مجموع ظرفیت تولید میلگرد آن را به حدود ۲ میلیون تن می‌رساند.
در کنار خطوط میلگرد، آریان فولاد دو خط نورد مقاطع سنگین و نیمه‌سنگین نیز در اختیار دارد که ظرفیت هرکدام ۵۲۰ هزار تن است. این خطوط محصولاتی مانند تیرآهن، ریل، نبشی و ناودانی تولید می‌کنند.
بر این اساس، مجموع ظرفیت تولید آریان فولاد در تمام محصولات به حدود ۳ میلیون تن در سال می‌رسد و این شرکت را به یکی از تولیدکنندگان بزرگ محصولات فولادی در کشور تبدیل کرده است.
فولاد خراسان؛ یکی از قطب‌های تولید میلگرد
فولاد خراسان که با نام فولاد نیشابور نیز شناخته می‌شود، سابقه فعالیت خود را از طرحی آغاز کرد که در سال ۱۳۶۹ با مشارکت شرکت ملی فولاد و بانک سپه در خراسان کلید خورد و از سال ۱۳۸۰ وارد مدار تولید شد.
این مجتمع امروز ظرفیت تولید سالانه ۱.۶ میلیون تن آهن اسفنجی، ۱.۴ میلیون تن شمش فولادی و حدود ۶۰۰ هزار تن مقاطع سبک و نیمه‌سنگین، عمدتاً میلگرد، را دارد.
بر اساس آمار سال ۱۴۰۳، فولاد خراسان با سهم ۵.۹ درصدی از تولید میلگرد کشور، رتبه نخست تولید این محصول را در اختیار داشته است.
این شرکت از سال ۱۴۰۲ نیز صادرات میلگرد به ارمنستان را آغاز کرده و در کنار بازار داخلی، بخشی از فعالیت خود را به بازار صادراتی اختصاص داده است.
فولاد ظفر بناب؛ شرکتی مستقل در همان شهر
نام فولاد صنعت بناب ممکن است به دلیل محل فعالیت آن با شرکت دیگری در همین شهرستان اشتباه گرفته شود. فولاد ظفر بناب، با وجود فعالیت در همان شهر، شرکتی کاملاً مستقل و جدا از فولاد صنعت بناب است.
این مجموعه دارای یک واحد ذوب و سه واحد نورد است و ظرفیت تولید سالانه آن حدود یک میلیون تن شمش، میلگرد، تیرآهن و ناودانی عنوان شده است. بخشی از محصولات این شرکت نیز به بازار‌های صادراتی اختصاص دارد.
بنابراین، شباهت نام و محل فعالیت این دو شرکت نباید به معنای ارتباط مالکیتی یا مدیریتی میان آنها تلقی شود.
فولاد صنعت بناب؛ ظرفیت ۲.۳ میلیون تنی و برنامه توسعه
فولاد صنعت بناب، وابسته به گروه مالی گردشگری و با برند تجاری «شاهین بناب»، یکی دیگر از تولیدکنندگان مهم میلگرد در بازار ایران است. محصولات این مجتمع عمدتاً در استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و کردستان عرضه می‌شود.
بر اساس اظهارات بابک علیزاد شهیر، مدیرعامل این مجتمع در مرداد ۱۴۰۵، ظرفیت فعلی فولاد صنعت بناب به ۲.۳ میلیون تن تولید میلگرد و ۶۰۰ هزار تن ذوب می‌رسد.
همزمان، طرح‌های توسعه‌ای برای دو برابر کردن این ظرفیت در دست اجراست؛ بنابراین فولاد صنعت بناب از نظر ظرفیت فعلی میلگرد، در محدوده‌ای نزدیک به ظرفیت مجموع محصولات آریان فولاد قرار می‌گیرد، هرچند هنوز با ظرفیت کل ۴.۱ میلیون تنی فولاد خراسان فاصله دارد.
قیمت؛ جایی که فولاد بناب بالاتر ایستاد
مقایسه ظرفیت تولید تنها یک بخش از رقابت این شرکت‌هاست و قیمت محصولات نیز تصویر دیگری از وضعیت بازار ارائه می‌کند.
بر اساس گزارش‌های بازار آهن در روز‌های ۲۱ و ۲۸ شهریور ۱۴۰۵، قیمت میلگرد آریان فولاد حدود ۹۳ هزار تومان، میلگرد ظفر بناب حدود ۸۵ تا ۸۷ هزار تومان و میلگرد نیشابور حدود ۸۱ تا ۸۴ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم بوده است.
در مقابل، بر اساس فهرست قیمت رسمی فولاد صنعت بناب که در ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده، قیمت میلگرد این مجموعه در محدوده ۹۸ تا ۹۹.۵ هزار تومان قرار داشته است.
به این ترتیب، در بازه زمانی مورد بررسی، قیمت میلگرد فولاد صنعت بناب بالاتر از سه تولیدکننده دیگر قرار گرفته است؛ موضوعی که تفاوت قیمت بازار را در کنار اختلاف ظرفیت و جایگاه تولیدکنندگان نشان می‌دهد.
چهار تولیدکننده با چهار مسیر متفاوت
مقایسه این چهار شرکت نشان می‌دهد بازار میلگرد ایران تنها بر اساس یک الگوی واحد شکل نگرفته است. آریان فولاد مسیر توسعه ظرفیت‌های نورد و تنوع محصولات را دنبال کرده، فولاد خراسان بر یک زنجیره گسترده‌تر از آهن اسفنجی تا شمش و مقاطع فولادی تکیه دارد و فولاد ظفر بناب نیز با ترکیب ذوب و نورد در بازار حضور دارد.
فولاد صنعت بناب نیز با ظرفیت فعلی ۲.۳ میلیون تن تولید میلگرد و ۶۰۰ هزار تن ذوب، در کنار برنامه توسعه ظرفیت، در بخش قابل‌توجهی از بازار حضور دارد.
از سوی دیگر، مقایسه قیمت‌های ثبت‌شده در هفته‌های مورد بررسی نشان می‌دهد که ظرفیت بالاتر لزوماً به معنای قیمت پایین‌تر محصول نیست و قیمت‌گذاری هر تولیدکننده می‌تواند تحت تأثیر شرایط بازار و موقعیت تجاری آن قرار گیرد.
در مجموع، فولاد صنعت بناب از نظر ظرفیت میلگرد در محدوده‌ای نزدیک به آریان فولاد قرار دارد، از فولاد خراسان کوچک‌تر است و در بازه زمانی بررسی‌شده، میلگرد آن با قیمت بالاتری نسبت به سه رقیب مورد مقایسه عرضه شده است.