توسعه ظرفیت تولید در مسیر تکمیل زنجیره فولاد + اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار ، شرکت احیا استیل فولاد بافت بهعنوان یکی از شرکتهای زیرمجموعه هلدینگ گسترش صنایع و معادن ماهان متعلق به گروه مالی گردشگری، در کیلومتر ۱۲ جاده سیرجان ـ بافت در استان کرمان فعالیت میکند. این مجموعه با تمرکز بر تولید آهن اسفنجی (DRI) و بریکت سرد، در زمره واحدهای فعال زنجیره تولید فولاد قرار دارد. آهن اسفنجی یکی از مواد اولیه اصلی در فرآیند تولید فولاد است و به همین دلیل ظرفیت تولید آن نقش مهمی در تکمیل زنجیره فولاد ایفا میکند.
پیشینه شکلگیری این مجموعه به یکی از هشت طرح ملی فولاد کشور در دولت هشتم و حدود سال ۱۳۸۶ بازمیگردد. این طرح در ادامه و در چارچوب اجرای سیاستهای اصل ۴۴ قانون اساسی به بخش خصوصی واگذار شد. در زمان واگذاری، پروژه حدود ۳۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشت و پس از ورود هلدینگ ماهان، روند تکمیل پروژه شتاب گرفت. در نهایت فاز نخست مجتمع تا پایان سال ۱۳۹۷ به بهرهبرداری رسید و ظرفیت اسمی تولید آهن اسفنجی آن به ۸۰۰ هزار تن در سال رسید.
مسیر توسعه فولاد بافت در سالهای بعد نیز ادامه پیدا کرد و با بهرهبرداری از فاز دوم مجتمع در اردیبهشت ۱۴۰۳، ظرفیت تولید آهن اسفنجی این مجموعه به یک میلیون و ۶۰۰ هزار تن در سال افزایش یافت. به این ترتیب، فولاد بافت از یک واحد با ظرفیت متوسط در مرحله نخست، به مجموعهای با ظرفیت قابل توجهتر در بازار آهن اسفنجی کشور تبدیل شد. در ادامه این مسیر، احداث واحد گندلهسازی با ظرفیت ۲.۵ میلیون تن نیز بهعنوان یکی از طرحهای توسعه این مجموعه در دستور کار قرار گرفته است.
فولاد بافت و توسعه صنعتی منطقه
فعالیت فولاد بافت صرفاً به افزایش ظرفیت تولید آهن اسفنجی محدود نمیشود و این مجتمع از منظر توسعه صنعتی منطقه نیز اهمیت دارد. مدیران مجموعه، فولاد بافت را بزرگترین و تنها مجتمع صنعتی بزرگ در سطح شهرستانهای بافت، رابر و ارزوییه معرفی کردهاند. مسئولان محلی نیز پیش از این بر نبود واحد صنعتی در چنین مقیاسی در این منطقه از زمان پیروزی انقلاب اسلامی تأکید کردهاند.
بهرهبرداری از فاز دوم علاوه بر افزایش ظرفیت تولید، زمینه توسعه اشتغال در منطقه را نیز فراهم کرده است. بر اساس برنامههای اعلامشده، راهاندازی این فاز میتواند حدود ۶۰۰ فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم دیگر ایجاد کند. از این منظر، فولاد بافت را میتوان یکی از نمونههای سرمایهگذاری صنعتی در مناطق کمتر برخوردار دانست که در کنار اهداف تولیدی، آثار اقتصادی و اشتغالزایی منطقهای نیز به همراه دارد.
قرار گرفتن مجتمع در منطقه بافت کرمان، از سوی دیگر میتواند به توسعه تدریجی یک زنجیره صنعتی در این محدوده کمک کند. توسعه ظرفیت تولید و طرحهای تکمیلی، در صورت تحقق، زمینه را برای افزایش نقش این مجموعه در زنجیره تأمین مواد اولیه و فرآوردههای فولادی فراهم خواهد کرد.
جایگاه فولاد بافت در بازار آهن اسفنجی
ایران یکی از تولیدکنندگان بزرگ آهن اسفنجی در جهان است و بازار داخلی این محصول از حضور مجموعههایی با ظرفیتهای متفاوت تشکیل شده است. در میان تولیدکنندگان بزرگ کشور، فولاد مبارکه اصفهان با ظرفیت حدود ۱۱.۴ میلیون تن آهن اسفنجی در سال، در بالاترین سطح قرار دارد؛ ظرفیتی که چندین برابر ظرفیت فعلی فولاد بافت است.
در کنار فولاد مبارکه و فولاد خوزستان، مجموعههایی همچون فولاد سیرجان ایرانیان با ظرفیت حدود ۲.۵ میلیون تن، کاوه جنوب کیش با حدود ۱.۸ میلیون تن و مجتمع فولاد اردکان با حدود ۹۶۰ هزار تن نیز در بازار آهن اسفنجی حضور دارند. همچنین واحدهایی مانند فولاد شادگان، آهن و فولاد ارفع و فولاد غدیر نیریز هرکدام ظرفیتی در محدوده ۸۰۰ هزار تن دارند که از نظر ظرفیت اولیه، با فاز نخست فولاد بافت قابل مقایسه هستند.
با رسیدن ظرفیت فولاد بافت به یک میلیون و ۶۰۰ هزار تن در سال، این مجموعه اکنون در میان تولیدکنندگان میانمقیاس آهن اسفنجی کشور قرار میگیرد. ظرفیت فعلی فولاد بافت از بسیاری از واحدهای ۸۰۰ هزار تنی بیشتر است، اما همچنان با مجموعههای بزرگتر این صنعت از نظر مقیاس تولید فاصله دارد؛ بنابراین جایگاه این شرکت را میتوان در میانه طیف تولیدکنندگان آهن اسفنجی کشور ارزیابی کرد؛ جایگاهی که با اجرای طرحهای توسعه میتواند در سالهای آینده تقویت شود.
توسعه صنعتی در خارج از قطبهای سنتی فولاد
بخش مهمی از صنعت فولاد ایران در چند قطب اصلی از جمله اصفهان و خوزستان، منطقه سیرجان و کرمان و همچنین بندرعباس و هرمزگان شکل گرفته است. در چنین ساختاری، توسعه یک مجتمع فولادی در منطقه بافت را میتوان بخشی از روند گسترش فعالیتهای صنعتی به مناطق خارج از قطبهای سنتی تولید فولاد دانست.
فولاد بافت از نظر مقیاس تولید، در شرایط فعلی در سطح مجموعههایی مانند فولاد مبارکه قرار ندارد و مقایسه مستقیم آن با بزرگترین تولیدکنندگان کشور چندان دقیق نیست. اهمیت این مجتمع بیشتر در ترکیب دو نقش تولید صنعتی و توسعه منطقهای قابل بررسی است. افزایش ظرفیت تولید آهن اسفنجی در کنار توسعه طرحهای پاییندستی و تکمیلی، میتواند به تدریج سهم این مجموعه را در زنجیره فولاد افزایش دهد.
از سوی دیگر، قرار گرفتن فولاد بافت در ساختار هلدینگ ماهان، امکان پیوند این واحد با سایر حلقههای زنجیره تولید فولاد این مجموعه را فراهم میکند. تولید آهن اسفنجی در بافت میتواند بخشی از نیاز واحدهای پاییندستی هلدینگ، از جمله فولاد صنعت بناب، را تأمین کند و به ایجاد یک زنجیره منسجمتر در مجموعه ماهان کمک کند.
مسیر توسعه فولاد بافت
افزایش ظرفیت تولید به یک میلیون و ۶۰۰ هزار تن، نقطه مهمی در مسیر توسعه فولاد بافت به شمار میرود، اما ادامه این مسیر به اجرای طرحهای توسعه و تکمیل زنجیره تولید وابسته است. احداث واحد گندلهسازی با ظرفیت ۲.۵ میلیون تن یکی از مهمترین برنامههای توسعهای این مجموعه محسوب میشود که در صورت تحقق میتواند ارتباط فولاد بافت با بخش تأمین مواد اولیه را تقویت کند.
توسعه ظرفیت تولید، افزایش بهرهوری و ایجاد ارتباط مؤثرتر میان واحدهای بالادستی و پاییندستی، از جمله عواملی است که میتواند جایگاه فولاد بافت را در زنجیره فولاد هلدینگ ماهان و بازار داخلی تقویت کند. در این میان، استمرار تولید، تأمین پایدار مواد اولیه و انرژی و همچنین بهرهبرداری مناسب از ظرفیتهای ایجادشده، در تعیین مسیر آینده این مجموعه اهمیت خواهد داشت.
جمعبندی
احیا استیل فولاد بافت پس از بهرهبرداری از فاز دوم، ظرفیت تولید آهن اسفنجی خود را به یک میلیون و ۶۰۰ هزار تن در سال رسانده و به یکی از تولیدکنندگان میانمقیاس و قابل توجه این محصول در کشور تبدیل شده است. این مجموعه در مقایسه با بزرگترین تولیدکنندگان آهن اسفنجی ایران همچنان از نظر مقیاس فاصله دارد، اما افزایش ظرفیت آن جایگاه فولاد بافت را در بازار داخلی و زنجیره تولید هلدینگ ماهان پررنگتر کرده است.
اهمیت فولاد بافت را میتوان در دو سطح بررسی کرد؛ نخست ظرفیت تولید و نقش آن در تأمین مواد اولیه زنجیره فولاد و دوم نقش این مجتمع در توسعه صنعتی و اشتغالزایی منطقه بافت، رابر و ارزوییه. در صورت اجرای طرحهای توسعهای، بهویژه واحد گندلهسازی، این مجموعه میتواند نقش خود را در تکمیل زنجیره تولید و افزایش ارزشآفرینی صنعتی در منطقه بیش از پیش توسعه دهد.