قرارداد‌های تازه نفتی؛ بخش خصوصی از پیمانکاری به سرمایه‌گذاری نزدیک شد + اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار - شرکت ملی نفت ایران در قالب مجموعه‌ای از قرارداد‌های مشارکت عمومی-خصوصی، با ۱۱ شرکت داخلی برای اجرای پروژه‌هایی به ارزش بیش از ۲.۵ میلیارد دلار به توافق رسیده است. این قراردادها در دو بخش اصلی، شامل تأمین دستگاه‌های حفاری و فرآورش نفت خام میدان‌های نفتی، تعریف شده‌اند و از تغییر نقش بخش خصوصی در پروژه‌های بالادستی نفت حکایت دارند؛ جایی که شرکت‌های داخلی علاوه بر اجرای خدمات، در تأمین سرمایه و ایجاد ظرفیت نیز مشارکت می‌کنند.
دکل‌های حفاری؛ پنج شرکت در یک برنامه
بخشی از این قراردادها به تأمین دستگاه‌های حفاری اختصاص دارد. بر اساس این برنامه، شرکت پتروایران برای تأمین چهار دستگاه دکل، شرکت حفاری شمال برای چهار دستگاه، سازمان اقتصاد مقاومتی آجا برای دو دستگاه، شرکت پایدار انرژی کازرون برای چهار دستگاه و شرکت اوکسین پترولیوم خاورمیانه نیز برای تأمین چهار دستگاه دکل حفاری متعهد شده‌اند.
اوکسین پترولیوم خاورمیانه که ۵۱ درصد سهام آن در اختیار هلدینگ نفت و گاز لاوان از زیرمجموعه‌های گروه مالی گردشگری است، بر اساس اظهارات مدیرعامل خود متعهد شده چهار دستگاه دکل مورد نیاز را در کمتر از شش ماه تأمین کند.
فرآورش نفت خام؛ دومین مسیر سرمایه‌گذاری
بخش دیگری از این برنامه به افزایش ظرفیت فرآورش نفت خام میدان‌های کشور اختصاص دارد. هدف این قراردادها، ایجاد ظرفیت فرآورشی مجموعاً به میزان ۳۱۵ هزار بشکه در روز است و مدل اجرایی آنها بر مبنای ساخت، مالکیت و بهره‌برداری یا B.O.O تعریف شده است.
در این بخش، شرکت ماشین‌سازی تاشا برای میدان منصوری، شرکت پارس پترو زاگرس برای میدان آب‌تیمور، گروه آکسون برای میدان کرنج، شرکت چگالش برای یکی دیگر از میدان‌های کشور و اوکسین پترولیوم خاورمیانه برای فرآورش نفت خام میدان رامشیر در نظر گرفته شده‌اند.
به این ترتیب، بخش خصوصی در این پروژه‌ها صرفاً تأمین‌کننده تجهیزات یا مجری عملیات نیست و مدل قرارداد، نقش آن را در ایجاد و بهره‌برداری از ظرفیت فرآورشی نیز تعریف می‌کند.
اوکسین؛ از خدمات حفاری تا حضور در دو بخش قراردادها
اوکسین پترولیوم خاورمیانه فعالیت خود را از سال ۱۳۹۴ در تهران آغاز کرد و در ابتدا در حوزه خدمات فنی حفاری، از جمله خدمات مرتبط با ایمنی گاز سولفید هیدروژن یا گاز ترش، فعالیت داشت. این شرکت در ادامه، خدماتی مانند نمودارگیری از گل حفاری و مدیریت پسماند را نیز به سبد فعالیت‌های خود اضافه کرد.
طبق اظهارات مدیرعامل شرکت، اوکسین اکنون بخشی از خدمات فنی حفاری مورد نیاز پروژه‌های خود را ارائه می‌کند. هلدینگ نفت و گاز لاوان نیز در تیرماه ۱۴۰۳ با خرید ۵۱ درصد سهام این شرکت، وارد ساختار مالکیتی آن شد و از این مسیر حضور خود را در بخش بالادستی نفت و گاز گسترش داد.
نقطه متفاوت اوکسین در میان ۱۱ شرکت
کنار هم قرار دادن دو فهرست قرارداد‌های شرکت ملی نفت، یک تفاوت مهم را درباره اوکسین نشان می‌دهد. این شرکت هم در بخش تأمین دکل‌های حفاری و هم در بخش فرآورش نفت خام یکی از میدان‌ها حضور دارد.
در بخش حفاری، اوکسین متعهد به تأمین چهار دستگاه دکل شده و در بخش فرآورش نیز اجرای پروژه فرآورش نفت خام میدان رامشیر را بر عهده گرفته است. این در حالی است که سایر شرکت‌های حاضر در این برنامه، عمدتاً در یکی از دو بخش تأمین دکل یا فرآورش نفت خام قرار گرفته‌اند.
یک برنامه و دو مدل حضور بخش خصوصی
قرارداد‌های بیش از ۲.۵ میلیارد دلاری شرکت ملی نفت را می‌توان نمونه‌ای از حضور بخش خصوصی در دو لایه متفاوت زنجیره بالادستی دانست؛ از تأمین دکل و تجهیزات حفاری تا ایجاد ظرفیت فرآورش نفت خام.
در این میان، اوکسین پترولیوم خاورمیانه به دلیل حضور هم‌زمان در هر دو بخش، جایگاه متفاوتی در این برنامه دارد؛ شرکتی که پس از ورود هلدینگ نفت و گاز لاوان به ترکیب سهامداری آن، اکنون در یکی از برنامه‌های بزرگ مشارکت بخش خصوصی در صنعت نفت ایران در دو حوزه حفاری و فرآورش حضور دارد.