آمار تولید و مصرف بنزین در ایران+اینفوگرافی
بر اساس دادههای آماری رسانه «نبض بازار»، وضعیت تولید، مصرف و هزینههای سرسامآور تأمین بنزین در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نشاندهنده یک ناترازی نگرانکننده است که فشار مالی سنگینی را بر اقتصاد کشور تحمیل میکند. در ادامه، این بحران در سه لایه کلان بررسی میشود:
به گزارش نبض بازار-روند مصرف بنزین در کشور همچنان صعودی است و الگوهای مصرفی نشاندهنده فشاری بیسابقه بر شبکه توزیع است:
- رشد میانگین روزانه: مصرف روزانه بنزین از حدود ۱۳۰ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۴ به ۱۳۵ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۵ افزایش یافته است.
- مصرف سالانه: در مجموع سال ۱۴۰۴، ایرانیان ۴۷.۵ میلیارد لیتر بنزین مصرف کردهاند.
- رکوردهای عجیب: در روزهای اوج تقاضا در سال ۱۴۰۴، مصرف روزانه از مرز ۲۰۰ میلیون لیتر گذشت و تنها در بازه تعطیلات نوروز، حجم کل مصرف به ۲.۸۲ میلیارد لیتر رسید.
- رشد میانگین روزانه: مصرف روزانه بنزین از حدود ۱۳۰ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۴ به ۱۳۵ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۵ افزایش یافته است.
- مصرف سالانه: در مجموع سال ۱۴۰۴، ایرانیان ۴۷.۵ میلیارد لیتر بنزین مصرف کردهاند.
- رکوردهای عجیب: در روزهای اوج تقاضا در سال ۱۴۰۴، مصرف روزانه از مرز ۲۰۰ میلیون لیتر گذشت و تنها در بازه تعطیلات نوروز، حجم کل مصرف به ۲.۸۲ میلیارد لیتر رسید.
ناترازی تولید و بار سنگین واردات
شکاف میان توان پالایشی کشور و نیاز بازار، دولت را ناچار به تخصیص منابع ارزی کلان برای واردات کرده است:
- شکاف تولید: تولید پالایشگاهی در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۱۲ میلیون لیتر بود که در سال ۱۴۰۵ به ۱۱۵ میلیون لیتر رسید؛ اما همچنان حدود ۲۰ میلیون لیتر در روز مابهالتفاوت وجود دارد که باید از طریق واردات جبران شود.
- هزینه ارزی: سالانه رقمی بین ۵ تا ۵.۵ میلیارد دلار تنها برای خرید و واردات بنزین از کشور خارج میشود.
- روند تقاضا: در حالی که مصرف در سال ۱۴۰۴ رشدی ۷ درصدی داشت، در ابتدای سال ۱۴۰۵ با کاهشی ۳ درصدی همراه شده است که میتواند نشانهای از تغییر در سیاستهای توزیعی یا شرایط اقتصادی باشد.
فاصله نجومی قیمت تمامشده با قیمت فروش
تحلیل هزینههای تولید و تأمین نشان میدهد که بنزین در ایران با یارانهای پنهان و بسیار سنگین توزیع میشود:
- بهای تمامشده داخلی: با احتساب خوراک نفت خام، تولید هر لیتر بنزین در داخل حدود ۳۰ هزار تومان هزینه دارد. (هزینه فرآوری و توزیع به تنهایی ۸ هزار تومان است).
- بهای بنزین وارداتی: هر لیتر بنزین وارداتی در محدوده ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان خریداری میشود.
با مقایسه این ارقام با قیمت عرضه در جایگاهها، میتوان دریافت که شکاف قیمت تمامشده و قیمت فروش، یکی از اصلیترین عوامل کسری بودجه و ناترازی مالی در حوزه انرژی است.
گزارش «نبض بازار» به روشنی نشان میدهد که با میانگین مصرف ۱۳۵ میلیون لیتر در روز و قیمت تمامشده ۳۰ تا ۴۰ هزار تومانی، تداوم روند فعلی بدون اصلاح الگوهای مصرف یا ارتقای راندمان خودروها، منجر به بلعیده شدن بخش بزرگی از درآمدهای ارزی کشور توسط «باک خودروها» خواهد شد. بنزین در ایران دیگر تنها یک فرآورده سوختی نیست، بلکه به یک چالش امنیتی-اقتصادی تبدیل شده است.