چرا تنگه هرمز مهم است؟+اینفوگرافی
به گزارش نبض بازار-در جغرافیای سیاسی جهان، نقاط معدودی وجود دارند که سرنوشت اقتصاد بینالملل به عرض چند کیلومتری آنها گره خورده باشد؛ اما هیچکدام به اندازه «تنگه هرمز» تعیینکننده نیستند. این آبراهه که ایران را به عمان پیوند میدهد، فراتر از یک مسیر دریایی ساده، شاهرگ حیاتی است که انرژی و تجارت جهان از مجرای آن تنفس میکند. اینفوگرافیک اخیر «نبض بازار» با تکیه بر آمارهای دقیق، بار دیگر این واقعیت را یادآور میشود که هرگونه تغییر در وضعیت ترافیک دریایی این تنگه، میتواند دومینویی از بحرانهای مالی را از نیویورک تا توکیو به راه بیندازد. بسته شدن یا حتی ناامنی در این گلوگاه، تنها یک چالش منطقهای نیست، بلکه به معنای ایست قلبی تجارت جهانی است.
اهمیت استراتژیک هرمز در ابعاد فیزیکی آن نهفته است؛ طول ۱۶۷ کیلومتری با عرض کشتیرانیِ بسیار باریک ۶ کیلومتری، این منطقه را به یکی از قابلکنترلترین و در عین حال آسیبپذیرترین نقاط دریایی جهان تبدیل کرده است. عمق ۱۰۰ متری آن، فضا را برای مانور زیردریاییها و تجهیزات پیشرفته نظامی فراهم میکند، اما آنچه جهان را نگران کرده، نه عمق آب، که حجم عظیم ثروتی است که از روی آن عبور میکند. عبور ۲۷ درصد از کل نفت جهان از این تنگه، یعنی بیش از یکچهارم انرژی مورد نیاز تمام صنایع، خودروها و نیروگاههای کره زمین تنها از همین مسیر تأمین میشود.
اما داستان به نفت ختم نمیشود. سالانه ۳۰ هزار کشتی تجاری از این مسیر عبور میکنند که حامل ۲۰ درصد از کل تجارت جهانی هستند. این یعنی از قطعات الکترونیکی تا کالاهای اساسی، همگی در گروی امنیت این آبراهه هستند. علاوه بر این، انتقال ۸۰ میلیون تن LNG (گاز مایع) نشاندهنده نقش کلیدی هرمز در امنیت انرژی اروپا و شرق آسیا، به ویژه در فصول سرد سال است. همچنین سهم ۲۷ درصدی این مسیر در جابهجایی کودهای شیمیایی*، امنیت غذایی جهان را مستقیماً به ثبات در خلیج فارس پیوند میزند؛ چرا که هرگونه توقف در عرضه کود، به معنای جهش قیمت مواد غذایی در سطح جهانی خواهد بود.
برای ایران، تنگه هرمز تنها یک مرز آبی نیست، بلکه یک «قدرت برتر» در چانهزنیهای بینالمللی است. از منظر نظامی، نظارت کامل ایران بر این ۶ کیلومترِ حیاتی، به معنای داشتن کلیدِ موتورخانهی اقتصاد جهانی است. تحلیلگران بر این باورند که در صورت بروز درگیریهای گسترده، استفاده از پتانسیل بستن تنگه هرمز میتواند قیمت نفت را به اعدادی فراتر از تصور برساند و بازارهای بورس جهانی را با فروپاشی روبهرو کند. در واقع، ثبات جهانی نه در تالارهای شیشهای والاستریت، که در آبهای نیلگون هرمز رقم میخورد. این آبراهه ثابت کرده است که جغرافیای کوچک میتواند سیاستهای بزرگ را به زانو درآورد.