در روزهای جنگ چه بازیهایی برای کودکان مناسب است؟
به گزارش نبض بازار-لیلا بابایی - مدیرکل سرگرمیهای سازنده و بازیهای رایانهای کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان - با تاکید بر اینکه عروسکها مانند یک رابط ارتباطی امن در شرایط بحرانی عمل میکنند، گفت: کودکان میتوانند احساسات خود را از طریق شخصیت عروسک بیان کنند مثلا بگویند: «عروسک من از تاریکی میترسد» یا «عروسک من خجالت میکشد». این فرایند، در قالب بازی نمایشی، به کودک اجازه میدهد تا احساساتش را به صورت انتزاعی و ایمن بیان کند، بدون اینکه احساس شرمندگی یا خطر کند.
او افزود: این روش بر اساس نظریات روانشناسی در رواندرمانی کودک مورد استفاده قرار میگیرد و در مراکز درمانی کودک بسیار شایع است. باید تلاش شود تا پدر و مادرها از عروسک به عنوان ابزاری برای کمک به بیان احساسات و درونیات کودک استفاده کنند و آن را به عنوان ابزار تربیتی تلقی نکنند. قرار نیست عروسک کودک را تربیت کند، قرار است به ابراز احساسات کودک کمک کند.
به شخصیت عروسک احترام بگذارید
بابایی با توصیه به پدرها و مادرها برای احترام قائل شدن برای شخصیتی که کودک برای عروسک قائل است، اظهار کرد: والدین باید به احساساتی که از زبان کودک بیان میشود واکنش مناسب نشان دهند. در شرایط جنگ و ناآرامیهای فعلی میتوان از عروسک برای شناشاندن مفهوم فضای امن و انتقال مفاهیم مربوطه کمک گرفت. در چنین شرایطی که کودکان احساس ناامنی میکنند عروسک میتواند نماد امنیت باشد.
او با تاکید بر اینکه اولیا میتوانند از عروسک برای ایجاد «فضای گفتوگوی امن» استفاده کنند، توضیح داد: وقتی کودک مضطرب است، نمیتوانید به شکل مستقیم بپرسید: «چرا ناراحتی؟». این گونه سوال پرسیدن ممکن است باعث ترس یا واکنش دفاعی شود. در مقابل میتوان از کودک پرسید چرا عروسکت ناراحت است؟ و به این ترتیب کودک را در شرایط بیان احساسات امن قرار داد. همچنین پدر و مادرها میتوانند از طریق عروسک، مفاهیم رفتاری مناسب مانند پناه گرفتن، مکان امن و ... را در شرایط جنگی به کودک آموزش دهند.
چقدر درباره جنگ به کودک توضیح دهیم؟
بابایی همچنین در پاسخ به این پرسش که اساسا خانواده تا چه حد باید از طریق ابزار اسباببازی و عروسک به کودکان درباره جنگ توضیح دهد، بیان کرد: خانواده نباید از طریق اسباببازی مفاهیم سنگین را در مورد جنگ به کودک منتقل کند، بلکه باید فضایی امن و باز فراهم کند تا کودک بتواند خودش از طریق بازی سوالات یا احساساتش را بیان کند. اگر کودک سوال کرد: «چرا صدای بمب میآید؟» میتوان با استفاده از عروسکها پاسخ داد عروسک میگوید: «این صداها به دلیل جنگ است، اما ما باید در خانه و در جایی امن بمانیم». این نکته ضروری است که توضیحات کوتاه، ساده و متناسب با سن باشد. نباید درباره خشونت یا جنگ، جزئیات خشنی به کودک داده شود.
او ادامه داد: استفاده از عروسک برای گفتوگو با کودک مضطرب، یکی از موثرترین روشهای غیرمستقیم در روانشناسی کودک است؛ چراکه فشار را از روی کودک برمیدارد و اجازه میدهد او احساساتش را به موجود دیگری نسبت دهد. تکنیک «شخص سوم» (واگذاری احساس) کمک میکند تا کودک شروع کند و به جای عروسکش حرف بزند اما او در واقع داستان خودش را تعریف میکند. به این ترتیب که باید احساسات کودک به عروسک نسبت داده شود و در مورد آن با کودک گفتوگو شود.