رشد درآمد با سایهای از ابهام در بارز
به گزارش نبض بازار-گزارشهای ۹ ماهه گروه صنعتی بارز (پکرمان) جلوهای دوگانه از یک شرکت در حال رشد، اما با چالشهای جدی داخلی را نشان میدهد. در حالی که رقم درآمد فروش این شرکت با رشد ۵۵ درصدی به ۱۳۸،۰۰۲ میلیارد ریال رسیده، تحلیل دقیقتر نشان میدهد که این رشد، تا حد زیادی وامدار تعدیل نرخهای فروش به ویژه به خودروسازان و رشد جهشی، اما کمحجم صادرات است. این در حالی است که هزینههای عملیاتی و بهای تمامشده با سرعتی نگرانکننده در حال افزایش است و سودآوری پایدار شرکت را تحت تأثیر قرار داده است. عملکرد بارز در این دوره، پرسشهایی جدی درباره کیفیت رشد، حاشیه سود و توانایی واقعی شرکت در خلق ارزش در شرایط تورمی ایجاد میکند.
رشد درآمد: موتور محرک یا سراب قیمتگذاری؟
با نگاهی به آمار، رشد ۵۵ درصدی درآمد بارز در نگاه اول چشمگیر است. اما شکافتن این عدد روایت دیگری ارائه میدهد:
· تعدیل نرخ، پیشران اصلی: بخش قابل توجهی از این رشد، ناشی از اصلاح و تعدیل نرخ فروش محصولات به شرکتهای خودروساز (همانطور که در متن گزارش به آن تصریح شده) و افزایش عمومی قیمتها در بازار داخلی است. این موضوع نشان میدهد بخشی از رشد، ریشه در تورم و بهبود شرایط قراردادی دارد، نه لزوماً افزایش کارایی یا تقاضای واقعی.
· صادرات: ستاره درخشان، اما کوچک: اگرچه ارزش ریالی صادرات با رشد ۸۴ درصدی به ۱،۲۵۲ میلیارد ریال رسیده و نقطه قوت قابل توجهی است، اما سهم آن از کل درآمد شرکت تنها حدود ۹ درصد است. این رقم نشان میدهد هنوز موتور اصلی شرکت وابسته به بازار داخلی و به طور خاص، سفارشات خودروسازان است.
هشدار قرمز: هزینهها از درآمد سبقت میگیرند؟
نقطه تاریک اصلی گزارش بارز نه در بخش درآمد، که در قسمت هزینهها نهفته است. آنالیز هزینههای عملیاتی تصویر نگرانکنندهای ترسیم میکند:
· رشد هزینه مواد اولیه: هزینه خرید مواد اولیه (داخلی و وارداتی) از ۶۰،۷۱۵ میلیارد ریال در ۹ماهه ۱۴۰۳ به ۹۱،۱۹۵ میلیارد ریال در دوره جاری رسیده است. این رشد ۵۰ درصدی تقریباً همگام با رشد درآمد بوده و فشار شدیدی بر حاشیه سود وارد کرده است. این امر نشاندهنده آسیبپذیری شرکت در برابر نوسانات قیمت جهانی مواد اولیه و نرخ ارز است.
· هزینه انرژی: چالش مدیریتی یا شرایط کلان؟ هزینه انرژی (گاز و برق) از حدود ۷۲۶ میلیارد ریال در سال قبل به ۱،۶۳۰ میلیارد ریال در سال جاری رسیده که نشان از رشد بیش از ۱۲۵ درصدی دارد. این افزایش نجومی نمیتواند صرفاً ناشی از افزایش مصرف باشد و به وضوح حکایت از تأثیر مخرب هدفمندی یارانهها و افزایش نرخ حاملهای انرژی بر پیکره این صنعت انرژیبر دارد. مدیریت شرکت در کنترل این بخش از هزینهها، با چالشی جدی روبهرو است.
هزینه انرژی با رشد ۱۲۵ درصدی، مهمترین تهدید است. افزایش قیمت گاز و برق، هزینه این بخش را به ۱،۶۳۰ میلیارد ریال رسانده و حاشیه سود را به شدت فشرده کرده است. برای یک صنعت انرژیبر، این روند پایدار نیست.
هزینه مواد اولیه نیز با رشد ۵۰ درصدی همگام با درآمد حرکت کرده و فضای مانور مالی شرکت را محدود کرده است. آینده بارز در گرو مدیریت این هزینهها و توسعه واقعی صادرات است. بدون این دو، رشد درآمدی کنونی شکننده خواهد بود.
فروش داخلی: حجم در جا میزند، پول نقد جریان دارد؟
نکته قابل تأمل در فروش داخلی، مقایسه حجمی فروش است:
· بررسی تعداد فروش (کیلوگرم) محصولات اصلی مانند تایرهای رادیال و بایاس، نشان میدهد رشد محسوسی در حجم فیزیکی فروش داخلی اتفاق نیفتاده و حتی در برخی محصولات با کاهش نسبی مواجه بودهایم. این تأیید میکند که موتور رشد درآمد داخلی، قیمت بوده است، نه مقدار. چنین رشدی در شرایط رکود بازار مصرف، میتواند پایدار نباشد.
نقطه امید: صادرات، دریچه نجات
تنها نقطه روشن و راهبردی در گزارش بارز، عملکرد بخش صادرات است:
· علاوه بر رشد ارزشی، حجم فیزیکی صادرات نیز رشد قابل توجهی داشته است. به عنوان مثال، حجم صادرات تایر رادیال از ۴۷۹ هزار کیلوگرم به ۷۰۶ هزار کیلوگرم افزایش یافته است.
· این نشان میدهد شرکت توانسته است در بازارهای خارجی مشتری واقعی پیدا کند و سهم بازار خود را افزایش دهد. توسعه صادرات نه تنها یک منبع ارزآوری است، بلکه میتواند شرکت را از نوسانات بازار داخلی تا حدی مصون دارد و به عنوان یک استراتژی بلندمدت نجاتبخش عمل کند.
شاخصها سبز نیست، زرد است
عملکرد ۹ ماهه بارز را میتوان اینگونه جمعبندی کرد:
· نکته مثبت: استراتژی توسعه صادرات در مسیر درستی قرار دارد و نتایج ملموسی تولید کرده است. تعدیل نرخ با خودروسازان نیز به بهبود جریان نقدی کمک کرده است.
· نکته انتقادی اصلی: کیفیت رشد درآمد مورد سوال است. این رشد مبتنی بر افزایش قیمت بوده و پشتوانه محکمی از افزایش حجم فروش داخلی ندارد. از طرفی، هزینههای سرسامآور مواد اولیه و انرژی، سود ناخالص و خالص شرکت را به شدت تحت فشار قرار داده و هرگونه افزایش درآمد را بیاثر کرده است. سؤال اساسی اینجاست: آیا بارز توانسته در این دوره برای سهامداران خود ارزش واقعی و سودآوری پایدار خلق کند؟ ارقام اولیه هزینهها پاسخ منفی به این پرسش میدهد.
· پیشبینی: چشمانداز کوتاهمدت بارز شدیداً به ثبات قیمت مواد اولیه، نرخ ارز و مدیریت هزینه انرژی گره خورده است. تا زمانی که شرکت نتواند از طریق افزایش بهرهوری، مدیریت بهتر زنجیره تأمین و توسعه کیفی صادرات، بر این چالشها غلبه کند، رشد درآمد به تنهایی نمیتواند تضمینکننده سلامت مالی و ایجاد ارزش برای ذینفعان باشد. سرمایهگذاران باید گزارش سود و زیان کامل و حاشیه سود این شرکت را با دقت بیشتری رصد کنند.
مقایسه با دوره مشابه پارسال گویاست:
· در سال ۱۴۰۳، نسبت هزینه مواد اولیه به درآمد حدود ۶۸٪ بود. در سال ۱۴۰۴ این نسبت به حدود ۶۶٪ کاهش یافته که نشاندهنده مدیریت نسبی بهتر در این بخش است. با این حال، این بهبود ناچیز در سایه افزایش مطلق سنگین هزینهها گم میشود.
· نسبت هزینه انرژی به درآمد از ۰.۸٪ در سال قبل به ۱.۱۸٪ در سال جاری رسیده که افزایش معناداری است و سودآوری را تحلیل میبرد.
· تمرکز شرکت بر فروش به خودروسازان (بازار اصلی داخلی) آن را در برابر تصمیمات این شرکتها و سیاستهای دولتی آسیبپذیر کرده است. تنوع بخشیدن به مشتریان داخلی ضروری به نظر میرسد.