خانهتکانی ۲۰ هزار میلیاردی سبحان دارو/ نسخه جدید دسبحا برای بورس چیست؟
به گزارش نبض بازار- گروه دارویی سبحان به عنوان یکی از بازوهای اصلی صنعت دارو در بازار سرمایه ایران، نقشی کلیدی در زنجیره تأمین و سرمایهگذاریهای دارویی ایفا میکند. این شرکت با نماد «دسبحا» در بورس تهران، نه تنها به عنوان یک واحد تولیدی، بلکه به عنوان یک هلدینگ تخصصی، مدیریت پورتفوی متنوعی از شرکتهای داروسازی تابعه را بر عهده دارد. بررسی گزارشهای آذرماه ۱۴۰۴ نشان میدهد که این مجموعه در حال گذار از یک دوره ثبات به یک دوره تحرک در خرید و فروش سهام و شناسایی سودهای عملیاتی جدید است.
جهش خیرهکننده در سود حاصل از فروش سرمایهگذاریها
تنها نقطه نسبتا قابل توجه در گزارش اخیر دسبحا، سرفصل «سود (زیان) فروش سرمایهگذاریها» است. نگاهی به اعداد نشان میدهد که از ابتدای سال مالی تا پایان آبانماه (دوره ۸ ماهه)، شرکت مبلغ ۴۵۱،۸۳۰ میلیون ریال سود از این محل شناسایی کرده بود. اما تنها در دوره یکماهه آذرماه، این رقم با جهشی چشمگیر به ۵۲۵،۰۶۸ میلیون ریال رسیده است.
این بدان معناست که سود حاصل از فروش سرمایهگذاریها در آذرماه به تنهایی بیش از کل سود کسبشده در ۸ ماه نخست سال بوده است. این موضوع نشاندهنده یک «خانه تکانی» در پورتفوی شرکت یا شناسایی سود از محل فروش بخشی از سهام شرکتهای زیرمجموعه در شرایط مثبت بازار است. مجموع سود فروش سرمایهگذاریها تا پایان آذرماه به ۹۷۶،۸۹۸ میلیون ریال رسیده که اگرچه هنوز با عدد سال مالی گذشته (۲،۵۴۸،۳۰۲ میلیون ریال) فاصله دارد، اما شیب تند رشد آن در آذرماه، نویدبخش تحقق بودجههای پیشبینی شده است.
تحلیل درآمدهای عملیاتی و سود سهام
درآمد سود سهام (۶۵,۸۴۳ میلیون ریال) در ۹ ماهه نخست سال جاری ثابت مانده و در ماههای گزارششده جدید (آبان و آذر) هیچ درآمد سود سهامی شناسایی نشده است. این امر یا نشان از توزیع نکردن سود توسط شرکتهای زیرمجموعه دارد یا تغییر در پرتفوی سهام. در مقایسه با سال گذشته (۱,۳۸۹,۴۱۱ میلیون ریال)، این رقم افت چشمگیری دارد
جمع کل درآمدهای عملیاتی شرکت تا پایان آذرماه به ۱،۰۴۲،۷۴۱ میلیون ریال رسیده است. مقایسه این عدد با عملکرد کل سال مالی قبل (۳،۹۳۷،۷۱۳ میلیون ریال) نشان میدهد که دسبحا برای تکرار موفقیت سال گذشته، چشم به ماههای پایانی سال و احتمالاً تقسیم سودهای نقدی در زیرمجموعههای خود دارد.
تحلیل ساختار پرتفوی سرمایهگذاری
ارزش پرتفوی شرکت در بهای تمام شده، از ۱۹،۳۰۵ میلیارد ریال در پایان آبان، به ۱۹،۸۵۸ میلیارد ریال در پایان آذر رسیده است (افزایش حدود ۲.۹%).
سلطه مطلق سهام بورسی: ۸۸.۶% از کل پرتفوی در پایان آذر (۱۷،۵۸۸ از ۱۹،۸۵۸ میلیارد ریال) را سهام شرکتهای بورسی تشکیل میدهد. این سطح از تمرکز، شرکت را به طور کامل در معرض ریسک سیستماتیک بازار سرمایه ایران قرار داده است. هر رکود یا اصلاح گسترده در بورس، میتواند ارزش داراییها و توان سودآوری آتی شرکت را به شدت تحت تأثیر قرار دهد
سرمایه و ساختار مالکانه
سرمایه ثبت شده شرکت ۶،۹۷۵،۰۰۰ میلیون ریال است، اما وجود ۵۷۱،۰۰۰ میلیون ریال سرمایه ثبت نشده (تفاوت بین ۶،۹۷۵،۰۰۰ و ۷،۵۴۶،۰۰۰) نشاندهنده فرآیند افزایش سرمایهای است که احتمالاً در مراحل نهایی ثبت قرار دارد. این افزایش سرمایه میتواند بنیه مالی شرکت را برای حمایت از زیرمجموعهها در برابر هزینههای گزاف تأمین مواد اولیه و نوسانات نرخ ارز تقویت کند.
نقد و بررسی انتقادی: وابستگی به سود فروش دارایی
اگرچه شناسایی سود ۵۲۵ میلیارد ریالی در آذرماه از محل فروش سرمایهگذاریها یک خبر خوش برای سهامداران در کوتاهمدت است، اما از دیدگاه تحلیل بنیادی، این نوع درآمد «غیرتکرارپذیر» محسوب میشود. پایداری یک هلدینگ دارویی مثل دسبحا در گروِ جریان نقدی حاصل از فروش محصولات در شرکتهای عملیاتی زیرمجموعه (مانند سبحان دارو، ایران دارو و ...) و سود نقدی آنهاست.
کاهش قابل توجه درآمد سود سهام در مقایسه با سال مالی قبل (که البته بخشی از آن مربوط به زمانبندی مجامع است)، هشدار میدهد که شرکت باید بر بهرهوری عملیاتی زیرمجموعهها تمرکز بیشتری داشته باشد. در شرایطی که صنعت دارو با چالشهایی نظیر «دوره وصول مطالبات طولانی» از نهادهای دولتی و «هزینههای مالی بالا» دست و پنجه نرم میکند، تکیه بر فروش سهام برای پوشش هزینهها یا شناسایی سود، تنها یک راهکار موقت است.
چشمانداز آتی و نتیجهگیری
گروه دارویی سبحان با سرمایهگذاری بیش از ۱۹ هزار میلیارد ریالی در صنعت دارو، سدی محکم در برابر تلاطمهای این صنعت ایجاد کرده است. عملکرد آذرماه ۱۴۰۴ نشان داد که تیم مدیریتی در شکار فرصتهای بازار برای شناسایی سود از معاملات سهام موفق عمل کرده است.
با نزدیک شدن به ماههای پایانی سال مالی (منتهی به اسفند ۱۴۰۴)، انتظار میرود دسبحا با نهایی کردن افزایش سرمایه و احتمالا بازنگری در پورتفوی بورسی خود، نقدینگی لازم برای حمایت از طرحهای توسعهای شرکتهای تابعه را فراهم کند.
انحراف از مأموریت اصلی: شرکت با نام «دارویی»، اما با درآمدی تقریباً ۱۰۰٪ مبتنی بر معاملات بورسی، دچار یک تناقض هویتی و استراتژیک جدی شده است. این موضوع برای سهامدارانی که به دنبال سرمایهگذاری در صنعت دارو با مزایای دفاعی آن هستند، گمراهکننده است.
بیثباتی ذاتی درآمدها: سودآوری شرکت نه بر پایه فروش محصول و جریان نقدی پایدار، که بر مهارت بازارگردانی و شانس زمانبندی معاملات استوار است. تکرار سود ۵۲۵ میلیاردی فروش در یک ماه امری غیرقابل اتکاست.
ریسک سیستماتیک بسیار بالا: تمرکز ۹۰ درصدی پرتفوی در سهام بورسی، شرکت را به یک صندوق سرمایهگذاری در سهام با اهرم مالی بالا تبدیل کرده است. این شرکت به جای مدیریت ریسک صنعت دارو، در حال مدیریت ریسک بازار سهام است.
عدم شفافیت و نیاز به توضیح: تغییرات شدید در مقدار سرمایهگذاری در صندوقها در فاصله یک ماه، ثبات غیرمنطقی ذخیره کاهش ارزش و فقدان توضیح درباره ماهیت «سایر شرکتها»، شفافیت گزارشدهی را زیر سؤال میبرد. این نوسان ممکن است ناشی از معاملات درونگروهی باشد.
بیاثر بودن سرمایه ثبتشده: سرمایه ثبتشده ۶،۹۷۵ میلیارد ریالی در مقایسه با حجم پرتفوی ۲۰،۰۰۰ میلیارد ریالی، نشان میدهد شرکت از طریق بدهی یا سود انباشته، پرتفوی خود را به طور قابل توجهی اهرم کرده که بر ریسک مالی میافزاید.