«نبض بازار» گزارش می‌دهد:

بررسی تغییرات مدیریتی و شاخص‌های عملکردی نفت پاسارگاد در دهه گذشته+اینفوگرافیک

کد خبر: ۲۳۲۵۵۰

تاریخ: ۲۹ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۳:۴۴

تغییرات پیاپی و ساختارنیافته در راس هرم مدیریتی بنگاه‌های بزرگ صنعتی و پتروشیمی ایران، یکی از چالش‌های اصلی در مسیر ثبات عملیاتی و رشد استراتژیک این واحد‌ها است.

به گزارش نبض بازار- در این میان، شرکت نفت پاسارگاد به عنوان یکی از تولیدکنندگان عمده قیر در منطقه، نمونه‌ای شاخص از تاثیرات ناشی از عدم ثبات مدیریتی و تداخل تصمیم‌گیری‌های برون‌سازمانی بر روند حاکمیت شرکتی به شمار می‌رود.
خاتمه دوره مدیریت امیرحسین باقری بایگی و انتصاب بهنام طاهرنیا در اردیبهشت ۱۴۰۵ به عنوان سرپرست جدید نفت پاسارگاد، ضرورت ارزیابی کارنامه مالی، وضعیت سهم بازار و فرآیند‌های شفاف‌سازی مطالبات ارزی و ریالی این بنگاه را دوچندان کرده است. این گزارش بر پایه داده‌های معاملات بورس کالا و چارچوب‌های نظارتی حاکم بر شرکت‌های بورسی، به واکاوی ریشه‌های این نوسانات ده ساله و کالبدشکافی عملکرد عملیاتی شرکت می‌پردازد.

بررسی کارنامه عملکردی؛ تحلیل آماری تولید، فروش و نوسانات بازار

امیرحسین باقری بایگی در فروردین ۱۴۰۴ ابتدا به عنوان سرپرست و سپس مدیرعامل نفت پاسارگاد تعیین شد. وی پیش از این عضویت در هیئت‌مدیره گروه پتروشیمی تابان فردا و مدیرعاملی شرکت صنعتی دوده فام را در کارنامه خود داشت. اگرچه در ابتدای دوره مدیریت وی، هدف‌گذاری‌هایی برای ارتقای ظرفیت صادراتی منتشر شد، اما بررسی آمار‌های ثبت‌شده در ماه‌های بعد، تفاوت رویکرد‌های رسانه‌ای با واقعیت‌های عملیاتی را آشکار می‌کند.

۱. تغییرات در سهم بازار رینگ معاملاتی بورس کالا

داده‌های رسمی بورس کالا نشان می‌دهد سهم نفت پاسارگاد از بازار قیر کشور در این دوره با روند کاهشی مواجه شد و به محدوده ۱۲ الی ۱۳ درصد رسید. این افت عملکردی در شرایطی رخ داد که رقبا با استفاده از ثبات نسبی و زنجیره تامین پایدار، بخش عمده‌ای از برنامه‌های فروش خود را محقق کرده و سهم بازار بیشتری را به دست آوردند.

۲. تحلیل درآمد‌های ریالی در برابر بازدهی فیزیکی

بررسی تراز مالی شرکت نشان می‌دهد که رشد درآمد‌های ریالی در سال ۱۴۰۴، متاثر از متغیر‌های کلان اقتصادی از جمله صعود نرخ ارز، رشد قیمت‌های جهانی قیر و افزایش قیمت ماده اولیه (وکیوم باتوم) بوده است و نمی‌توان آن را ناشی از افزایش بهره‌وری یا حجم تولید دانست. در واقع، ارزش ریالی بالاتر، کاهش فیزیکی حجم تولید را در گزارش‌ها پوشش داده بود.

تحلیل ساختاری ابهامات مالی و ارزی

مسائل نفت پاسارگاد در کنار حوزه‌های عملیاتی، با ضرورت روشنگری در بخش حسابرسی‌های مالی و ارزی پیوند خورده است. با توجه به رویکرد نهاد‌های نظارتی از جمله مراجع بازرسی در بررسی عملکرد شرکت‌های وابسته به صندوق‌های بازنشستگی، تحلیل وضعیت مالی شرکت نشان‌دهنده لزوم تبیین دقیق محور‌های زیر است:

•    تعهدات ارزی رفع‌نشده: مطابق گزارش‌های نظارتی پیرامون عملکرد ارزی شرکت‌های صادراتی، نحوه بازگشت ارز حاصل از صادرات قیر به سامانه نیما از سرفصل‌های چالش‌برانگیزی است که بخش مالی شرکت باید اسناد انطباق آن با ضوابط بانک مرکزی را جهت برطرف شدن ابهامات تراز ارزی ارائه کند.

•    ریسک مالی مطالبات معوق صادراتی: یکی از چالش‌های اساسی در انتهای سال ۱۴۰۴، انباشت مطالبات ارزی حاصل از فروش‌های خارجی و ابهام در تکافوی تضامین بانکی یا ملکی اخذ شده در زمان تحویل محموله‌هاست. عدم دریافت تضامین مستحکم، ریسک مالی بالایی را متوجه دارایی‌های این بنگاه مرتبط با صندوق بازنشستگی می‌کند و نیاز به پیگیری فوری حقوقی دارد.

•    انحراف از اصول حاکمیت شرکتی: بکارگیری نیرو‌ها در پست‌های کلیدی خارج از ضوابط شایسته‌سالاری و همچنین اصرار بر خروج عرضه محصولات از رینگ معاملاتی بورس کالا در مقاطعی، دو عامل اصلی کاهش شفافیت ساختاری و تضعیف فضای رقابتی در معاملات قیر و وکیوم باتوم ارزیابی می‌شود.