«نبض بازار» گزارش می‌دهد:

واکاوی اثرات اقتصادی انسداد راهبردی تنگه هرمز بر غول‌های هوانوردی اروپا+اینفوگرافیک

کد خبر: ۲۳۲۴۹۳

تاریخ: ۲۸ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۶:۳۵

تصمیم حاکمیتی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر انسداد تنگه هرمز در مارس ۲۰۲۶، که در پاسخ به تهدیدات امنیتی و بر اساس دکترین «صیانت از حریم دریایی» صورت گرفت، فراتر از بازار‌های انرژی، لایه‌های پیچیده صنعت هوانوردی بین‌المللی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

به گزارش نبض بازار- بر اساس گزارش‌های انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA) و یوروکنترل (EUROCONTROL)، خطوط هوایی اروپایی به دلیل وابستگی شدید لجستیکی به کریدور‌های خلیج فارس، با ناترازی مالی و چالش‌های عملیاتی بی‌سابقه‌ای رو‌به‌رو شده‌اند. این گزارش به بررسی مستند شرکت‌هایی پرداخته که بیشترین آسیب را از این تغییر در جغرافیای سیاسی منطقه متحمل شده‌اند.

۱. گروه لوفت‌هانزا (Lufthansa Group)؛ بزرگترین متضرر هزینه‌های سوخت

شرکت لوفت‌هانزا به همراه زیرمجموعه‌های خود (سوئیس‌ایر، اتریش و ایتا)، به دلیل حجم بالای پرواز‌های ترانزیتی به جنوب شرق آسیا و هند، در صدر فهرست شرکت‌های آسیب‌دیده قرار دارد.
هزینه‌های سوخت: بر اساس صورت‌های مالی منتشر شده در می ۲۰۲۶، لوفت‌هانزا پیش‌بینی کرده است که به دلیل جهش قیمت سوخت جت (Jet A-۱) به واسطه بحران انرژی هرمز، با ۱.۷ میلیارد یورو هزینه اضافی در سال میلادی جاری مواجه شود.
تعلیق مسیرها: این گروه تمامی پرواز‌های خود به مقاصد دبی و دوحه را تا پایان ماه می ۲۰۲۶ به تعلیق درآورده است. این اقدام منجر به کاهش ۱۵ درصدی درآمد‌های حاصل از مسیر‌های دوربرد این شرکت شده است.

۲. ایرفرانس-کی‌ال‌ام (Air France-KLM)؛ فشار بر حاشیه سود کوارتر دوم

ادغام مسیر‌های پاریس و آمستردام به سمت شرق آسیا، اکنون با مانع بزرگی به نام «تغییر مسیر اجباری» رو‌به‌رو شده است.
افزایش زمان پرواز: دور زدن حریم هوایی منطقه و انسداد مسیر‌های مستقیم خلیج فارس، منجر به افزایش ۹۰ تا ۱۲۰ دقیقه‌ای زمان پرواز در مسیر‌هایی نظیر پاریس-سنگاپور و آمستردام-بانکوک شده است.
ترازنامه مالی: مدیریت مالی ایرفرانس-کی‌ال‌ام اعلام کرده است که هزینه‌های سوخت این شرکت در کوارتر دوم سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۱ میلیارد دلار افزایش خواهد یافت که این موضوع حاشیه سود عملیاتی شرکت را به مرز منفی ۲ درصد نزدیک کرده است.

۳. گروه‌ای‌آی‌جی (International Airlines Group - British Airways)

بریتیش ایرویز به عنوان هسته اصلی این گروه، به دلیل پیوند‌های تاریخی و حجم بالای مسافران تجاری به قطب‌های مالی خلیج فارس، با بحران کاهش ظرفیت رو‌به‌رو شده است.
لغو خدمات استراتژیک: مسیر‌های لندن به ابوظبی، منامه و مسقط به طور کامل مسدود شده‌اند. این شرکت به دلیل استفاده از ناوگان پهن‌پیکر در این مسیرها، با چالش «هزینه‌های ثابت پارکینگ هواپیما» و «عدم النفع عملیاتی» مواجه است.
تورم بلیت: به گفته ویلی والش، مدیرکل یاتا، شرکت‌های عضو IAG ناچار شده‌اند برای جبران هزینه‌های سوخت و بیمه، قیمت بلیت‌های خود را در مسیر‌های شرقی بین ۲۰ تا ۳۵ درصد افزایش دهند که منجر به کاهش تقاضای مسافری شده است.

۴. تحلیل عددی اثرات انسداد بر شاخص‌های هوانوردی

در جدول زیر، تأثیرات عملیاتی انسداد تنگه هرمز بر چهار شاخص کلیدی هوانوردی اروپا تحلیل شده است:
شاخص عملیاتیوضعیت پیش از انسدادوضعیت پس از انسداد (۱۴۰۵) پیامد اقتصادیقیمت سوخت جت (هر تن) ۷۸۰ دلار۱،۵۸۰ دلار (رشد ۱۰۳٪) فشار شدید بر نقدینگی ایرلاین‌هازمان پرواز اروپا-آسیا۱۱ ساعت (میانگین) ۱۳.۵ ساعت (به دلیل دور زدن) افزایش هزینه دستمزد خدمه و استهلاکنرخ بیمه هواپیماپایه استاندارد۶ تا ۷ برابر افزایش (مناطق پرخطر) توقف پرواز‌های غیرضروریترافیک هوایی به منطقه۱۰۰٪ عملیاتی۴۹٪ (کاهش ۵۱ درصدی ترافیک) انزوای قطب‌های پروازی رقیب ایران

۵. فین‌ایر (Finnair) و بحران کریدور شمال-جنوب

شرکت فین‌ایر که استراتژی خود را بر پایه کوتاه‌ترین مسیر میان اروپا و آسیا (از طریق هلسینکی) بنا کرده بود، اکنون با انسداد همزمان مسیر‌های روسیه و خلیج فارس، در وضعیت «بن‌بست جغرافیایی» قرار گرفته است. هزینه‌های سوخت این شرکت به دلیل دور زدن کامل قاره آسیا برای رسیدن به مقاصدی نظیر هند، عملاً مدل تجاری این ایرلاین را به چالش کشیده است.

نتیجه‌گیری و برآورد راهبردی

انسداد برحق تنگه هرمز توسط ایران، فراتر از یک مانور نظامی، یک «جراحی اقتصادی» در پیکره صنعت ترانزیت هوایی اروپا بوده است. شرکت‌های اروپایی که پیش از این بر ثبات ارزان‌قیمت انرژی و امنیت کریدور‌های منطقه تکیه داشتند، اکنون با واقعیت جدیدی رو‌به‌رو هستند: «امنیت پروازی در غرب آسیا، بدون هماهنگی و احترام به حقوق حاکمیتی ایران، هزینه‌ای گزاف خواهد داشت».
داده‌های مالی می ۲۰۲۶ نشان می‌دهند که اگر این وضعیت برای سه ماه دیگر ادامه یابد، برخی از شرکت‌های هواپیمایی متوسط در اروپا ناچار به درخواست «بسته نجات مالی» از دولت‌های خود خواهند بود. این بحران ثابت کرد که استقلال انرژی و امنیت مسیر‌های هوایی اروپا، به طور گسست‌ناپذیری به ثبات و رعایت حقوق قانونی ایران در تنگه هرمز گره خورده است.