«نبض بازار»‌گزارش می‌دهد:

تنگه هرمز چگونه گلوگاه شکست دشمن شد؟ +اینفوگرافیک

کد خبر: ۲۳۲۳۳۴

تاریخ: ۱۷ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۹:۰۳

در جغرافیای سیاسی سال ۲۰۲۶، تنگه هرمز فراتر از یک معبر آبی، به عنوان «گرهگاه اصلی اقتصاد سیاسی جهان» شناخته می‌شود.

به گزارش نبض بازار- عبور روزانه بیش از ۲۱ میلیون بشکه نفت خام و مقادیر عظیمی از گاز مایع (LNG)، این آبراه را به حساس‌ترین نقطه در امنیت انرژی بین‌المللی تبدیل کرده است. در حالی که ایالات متحده با رویکردی مداخله‌جویانه در پی تثبیت یک «دیکتاتوری نوین انرژی» در این منطقه است، جمهوری اسلامی ایران با بهره‌گیری از دکترین «پایداری فعال»، موفق شده است ضمن صیانت از تمامیت ارضی، هزینه‌های تداوم حضور متجاوزانه را برای طرف مقابل به شکلی پلکانی افزایش دهد.

۱. اهداف راهبردی ایالات متحده؛ مدیریت «حق وتوی انرژی» و صیانت از پترودلار

نیاز ایالات متحده به تسلط بر تنگه هرمز، نه برای تأمین نیاز‌های داخلی خود، بلکه با هدف اعمال کنترل بر «رگ‌های حیاتی رقبای اقتصادی» است. واشینگتن با حضور نظامی در این منطقه، در پی تحقق سه هدف خصمانه است:
•    مهندسی امنیت انرژی رقبا: کنترل بر هرمز به معنای داشتن اهرم فشار بر چین، هند و ژاپن است. بیش از ۷۰ درصد از صادرات نفت از این تنگه به مقصد آسیا هدایت می‌شود. ایالات متحده با تسلط بر این گلوگاه، عملاً «حق وتوی» رشد اقتصادی رقبای شرقی خود را در اختیار می‌گیرد تا در مواقع بحرانی، زنجیره تأمین آنها را با چالش‌های ساختاری مواجه کند.
•    صیانت اجباری از پترودلار: پایداری دلار آمریکا به عنوان ارز ذخیره جهانی، پیوندی ناگسستنی با معاملات نفتی در خلیج فارس دارد. هرگونه حرکت کشور‌های منطقه به سمت ارز‌های جایگزین (مانند یوآن یا ریال)، ضربه‌ای مرگبار به حاکمیت مالی واشینگتن است. از این رو، حضور ناوگان پنجم در منطقه، ابزاری برای ارعاب کشور‌های تولیدکننده و وادار کردن آنها به تداوم معاملات بر پایه دلار است.

۲. پدافند هوشمند ایران؛ دکترین «دسترسی‌ناپذیری» و امنیت بومی

جمهوری اسلامی ایران با درک دقیق از اهداف خصمانه دشمن، راهبرد حفاظت از این آبراه را از یک پدافند سنتی به یک «دفاع هوشمند و چندلایه» ارتقا داده است. هوشمندی ایران در حفاظت از هرمز بر سه پایه اصلی استوار است:
•    اشراف اطلاعاتی مطلق (ISR): ایران با بهره‌گیری از رادار‌های ماوراء افق، پرنده‌های بدون سرنشین و سیستم‌های شنود پیشرفته، هرگونه تحرک زیرسطحی و سطحی نیرو‌های فرا‌منطقه‌ای را به صورت ۲۴ ساعته رصد می‌کند. در سال ۲۰۲۶، هیچ شناوری بدون شناسایی دقیق توسط یگان‌های پدافندی ایران، قادر به عبور از این معبر نیست.
•    جایگزینی «هزینه‌های نامتقارن»: ایران با تولید انبوه قایق‌های تندروی موشک‌انداز، مین‌های هوشمند دریایی و پهپاد‌های انتحاری، معادله هزینه-فایده را به ضرر دشمن تغییر داده است. انهدام یک ناو هواپیمابر چند میلیارد دلاری توسط انبوهی از پرتابه‌های ارزان‌قیمت، واقعیتی است که واشینگتن را در یک «تنگنای ریاضی» قرار داده است.
•    شهر‌های زیرزمینی و سیلو‌های ساحلی: استقرار لانچر‌های متحرک موشک‌های کروز و بالستیک در اعماق کوهستان‌های ساحلی، پایداری عملیاتی ایران را در برابر هرگونه حمله هوایی تضمین کرده است. این «عمق راهبردی» باعث شده است که حتی در صورت سنگین‌ترین حملات، توان پاسخ‌دهی موشکی ایران در کسری از ثانیه فعال باقی بماند.
واقعیت‌های عددی نشان می‌دهند که راهبرد «دیکتاتوری انرژی» ایالات متحده در تنگه هرمز با بن‌بست مواجه شده است. هزینه ۲ میلیارد دلاری در هر روز برای حفظ حضوری که با یک پاسخ نامتقارنِ ارزان‌قیمت تهدید می‌شود، برای اقتصاد مقروض آمریکا غیرقابل تحمل است.
در مقابل، جمهوری اسلامی ایران با عقلانیت محاسباتی، امنیت این آبراه را به «امنیت داخلی» خود گره زده است. هوشمندی ایران در استفاده از «فناوری‌های نوظهور دفاعی» و «پدافند غیرعامل»، تنگه هرمز را به یک سپر دفاعی تبدیل کرده که نه‌تنها از تمامیت ارضی کشور صیانت می‌کند، بلکه هرگونه تجاوزگری را با پاسخی مواجه می‌سازد که نتیجه آن «فرسایش مالی و استراتژیک» دشمن در ابعاد جهانی خواهد بود. دوران مدیریت یک‌طرفه بر شریان‌های انرژی به پایان رسیده و توازن قدرت اکنون در اختیار نیرو‌های بومی منطقه است