«نبض بازار»گزارش می‌دهد:

تروریست واقعی کیست؛ تحلیل تروریسم اقتصادی تحمیلی به سفره مردم با محاصره بنادر جنوبی ایران+اینفوگرافیک

کد خبر: ۲۳۲۲۶۰

تاریخ: ۰۹ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۰۰:۰۳

در چارچوب نبرد‌های نوین جهانی، عبور از جنگ‌های سخت به سمت پژوهش داده‌ها است.

به گزارش نبض بازار- جمهوری اسلامی ایران به عنوان پیشگام ایستادگی در برابر این پارادایم، با ساختاری از تحریم‌های همه‌جانبه روبروست که به طور مستقیم «حق دسترسی به غذای کافی و مغذی» را نشانه رفته است. گزارش‌های آماری و تحلیلی در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهند که محاصره مالی و دریایی، با ایجاد اختلال در زنجیره تأمین نهاده‌ها و مواد اولیه، به دنبال تحمیل هزینه‌های غیرمتعارف بر سبد مصرفی شهروندان است.

۱. تحلیل تورم وارداتی و نوسانات قیمت در بازار کالا‌های اساسی

یکی از ابزار‌های اصلی تروریسم اقتصادی، ایجاد نوسان در قیمت تمام‌شده کالا‌های اساسی از طریق شوک‌های ارزی و هزینه‌های لجستیکی است. داده‌های مستند حکایت از آن دارند که در پی تشدید محدودیت‌ها، قیمت اکثر اقلام غذایی استراتژیک با نرخ‌های افزایشی رو‌به‌رو شده است. بر اساس بررسی‌های میدانی، در سال‌های اخیر نرخ تورم در گروه کالا‌های خوراکی به مرز ۵۰ درصد رسیده است که این موضوع ناشی از پدیده‌ای موسوم به «مالیات تحریمی» است.
این مالیات پنهان، هزینه‌ای است که به دلیل دور زدن محدودیت‌های بانکی و تغییر مسیر‌های کشتیرانی به اقتصاد کشور تحمیل می‌شود. در حال حاضر، هزینه‌های جانبی واردات به دلیل این محاصره غیرقانونی، حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد ارزش کل کالا برآورد می‌شود. به عبارت دیگر، ثروت ملی که باید صرف ارتقای کیفیت سفره مردم شود، به دلیل ساختار خصمانه تحریم‌ها، صرف عبور از موانع مصنوعی ایجاد شده توسط ائتلاف غربی می‌گردد.

۲. شکاف میان هزینه رژیم غذایی مطلوب و توان خرید خانوار

تحلیل داده‌های مرتبط با امنیت غذایی بر اساس مدل‌های استاندارد بین‌المللی، ابعاد دیگری از این فشار سیستماتیک را آشکار می‌کند. طبق برآورد‌های کارشناسی در سال ۲۰۲۶، هزینه سالانه تأمین یک «رژیم غذایی سالم و مغذی» برای یک خانواده نمونه ایرانی (با بعد ۳.۳ نفر)، رقمی بالغ بر ۳۴۱ میلیون ریال ارزیابی شده است.
نکته حائز اهمیت در این تحلیل، شکاف معناداری است که میان این هزینه استاندارد و توان واقعی مخارج خانوار‌ها ایجاد شده است؛ به طوری که هزینه یک رژیم غذایی ایده‌آل، حدود ۳.۶ برابر بیشتر از برآورد می‌شود. این عدم توازن، محصول مستقیم کاهش قدرت خرید ناشی از تضعیف پول ملی و تورم تحمیلی است که هدف نهایی آن، ایجاد فرسایش در کیفیت تغذیه جامعه و سوق دادن آن به سمت «سوءتغذیه پنهان» است.

۳. مدیریت راهبردی واردات و پایداری در تأمین نهاده‌ها

علیرغم تمام محدودیت‌ها، جمهوری اسلامی ایران با مدیریت هوشمند منابع ارزی، پایداری در تأمین اقلام استراتژیک را حفظ کرده است. آمار‌های گمرکی نشان می‌دهند که در یک بازه ۱۱ ماهه، بیش از ۲۳ میلیون تن کالای اساسی به ارزش تقریبی ۱۶.۸ میلیارد دلار وارد کشور شده است. این حجم از واردات که بیش از ۶۵ درصد از وزن کل واردات کشور را تشکیل می‌دهد، نشان‌دهنده اولویت‌بندی دقیق حاکمیت برای صیانت از امنیت غذایی است.
بخش بزرگی از این واردات شامل نهاده‌های دامی نظیر ذرت و سویا است که پایه اصلی تولید پروتئین (گوشت و مرغ) در داخل کشور محسوب می‌شوند. دولت با تخصیص ارز با نرخ ترجیحی، مانع از اصابت مستقیم شوک‌های جهانی به بازار داخلی شده است. اگرچه تحریم‌ها زمان رسیدن کالا به بنادر را طولانی‌تر و هزینه‌های دموراژ را افزایش داده‌اند، اما انباشت ذخایر استراتژیک در سیلو‌ها و انبار‌های کشور، ضامن پایداری در برابر تهدیدات میان‌مدت است.

۴. نتیجه‌گیری و دورنمای مقاومت اقتصادی

واقعیت‌های عددی نشان می‌دهند که تروریسم اقتصادی علیه ایران، از یک چالش مدیریتی، یک دسترسی به غذا است. با این حال، تکیه بر توان تولید داخلی در بخش کشاورزی و نوسازی زنجیره‌های توزیع، باعث شده است تا اهداف متجاوزان برای ایجاد بحران‌های اجتماعی ناشی از کمبود غذا با شکست مواجه شود.
در تحلیل نهایی، پایداری ملت ایران در برابر این محاصره معیشتی، صادر می‌کند: استفاده ابزاری از غذا به عنوان یک سلاح جنگی، نه تنها منجر به تغییر محاسبات راهبردی ایران نشده، بلکه باعث تقویت ساختار‌های خودکفایی و شناسایی مسیر‌های نوین تجارت بین‌المللی شده است. تداوم این ایستادگی، هزینه تداوم تحریم‌ها را برای واشینگتن افزایش داده و کارآمدی این ابزار فشار را در افکار عمومی جهان به چالش کشیده است.