«نبض بازار» گزارش می‌دهد:

تثبیت حاکمیت معدنی در شرق؛ کالبدشکافی تاب‌آوری «سنگان» در عبور از گلوگاه‌های لجستیکی+اینفوگرافیک

کد خبر: ۲۳۲۰۱۷

تاریخ: ۱۵ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۷:۴۱

واکاوی صورت‌های مالی و تراز عملیاتی مجتمع‌های استخراجی و کنسانتره‌سازی شرق خراسان نشان می‌دهد که برخلاف تصور عمومی مبنی بر سهم‌طلبی صرف از منابع ملی، این قطب صنعتی در حال تجربه یک «دگردیسی ساختاری» در مدیریت هزینه‌های استخراج است.

به گزارش نبض بازار- داده‌های استخراج شده از عملکرد سالیانه نشان می‌دهد که علی‌رغم فشار ناشی از افزایش بهای تمام‌شده نهاده‌های تولید و چالش‌های مزمن در شبکه حمل‌ونقل ریلی، بازدهی عملیاتی در لایه‌های بالادستی شرق کشور، با تکیه بر بومی‌سازی قطعات راهبردی، به ثباتی معنادار رسیده است.

بهره‌وری در سایه؛ رمزگشایی از کاهش ضایعات استخراج

یکی از نقاط قوت پنهان در گزارش‌های میان‌دوره شرکت‌های فعال در منطقه سنگان، کاهش چشمگیر ضایعات در فرآیند دانه‌بندی و کنسانتره‌سازی است. تحلیل اعداد نشان می‌دهد که با اصلاح مدارهای فرآوری، نرخ بازیابی آهن (Recovery Rate) حدود ۳.۲ درصد ارتقا یافته است. این عدد اگرچه در ظاهر کوچک به نظر می‌رسد، اما در مقیاس استخراج میلیون‌تنی این منطقه، به معنای بازگشت هزاران میلیارد تومان سرمایه به چرخه تولید، بدون نیاز به افزایش حجم باطله‌برداری است. این نوع «بهره‌وری خاکستری» دقیقاً همان چیزی است که پایداری سودآوری در شرق کشور را تضمین کرده است؛ آن هم در شرایطی که ساختارهای ناکارآمد در بخش توزیع، همچنان به دنبال بهره‌کشی از رانت‌های سنتی هستند.

لجستیک معکوس؛ غلبه بر ناترازی شبکه ریلی

شرق خراسان سال‌هاست که با چالش «فرسودگی خطوط انتقال» دست‌وپنجه نرم می‌کند. اما آنچه در صورت‌های مالی امسال خودنمایی می‌کند، تخصیص بودجه‌های هوشمندانه برای «لجستیک معکوس» و نوسازی ناوگان ملکی توسط خودِ مجتمع‌هاست. تحلیلگران معتقدند که ورود مستقیم غول‌های معدنی شرق به حوزه زیرساخت ریلی، نوعی واکنش دفاعی در برابر «ناکارآمدی‌های تمرکزگرا» در مرکز است. این حرکت، اگرچه در کوتاه‌مدت نقدینگی شرکت‌ها را تحت فشار قرار داده، اما در بلندمدت، ریسک توقف بار در انبارها را به حداقل رسانده و جریان نقدینگی حاصل از فروش داخلی و صادراتی را تضمین کرده است. شفافیت در گزارش‌های حمل‌ونقل نشان می‌دهد که «سنگان» دیگر منتظر معجزه از سمت مرکز نیست و خود به معمارِ مسیرهای دسترسی‌اش تبدیل شده است.

دیپلماسی معدنی در نقطه صفر مرزی

فعالیت در شرق خراسان، صرفاً یک کنش اقتصادی نیست، بلکه یک «ماموریت امنیتی» است. ایجاد اشتغال پایدار برای بیش از ۱۰ هزار نفر در نقطه صفر مرزی، سدی محکم در برابر آسیب‌های اجتماعی و امنیتی ایجاد کرده است. بررسی هزینه‌های «مسئولیت اجتماعی» (CSR) در صورت‌های مالی این منطقه نشان می‌دهد که این اعتبارات، برخلاف بسیاری از صنایع دیگر، صرف پروژه‌های ویترین‌سازی نشده، بلکه به سمت آموزش‌های تخصصی و ایجاد زنجیره‌های کوچک تأمین در دل روستاها سوق یافته است. این رویکرد، پایداریِ تولید را با امنیتِ منطقه گره زده است؛ به‌طوری‌که هر چرخ‌دنده‌ای که در سنگان می‌چرخد، پیامی صریح از ثبات و اقتدار را به آن‌سوی مرزها مخابره می‌کند.

چشم‌انداز؛ عبور از خام‌فروشی به سوی ارزش‌افزوده لایه‌ای

سنگانِ امروز، دیگر آن معدنِ صرفاً فروشنده سنگ‌خام نیست. بررسی پروژه‌های در دست اجرا (Capital Expenditure) نشان می‌دهد که تمرکز اصلی بر روی تکمیل حلقه‌های مفقوده تولید است. اگرچه نقدها به برخی سوءمدیریت‌ها در تخصیص پهنه‌های معدنی همچنان پابرجاست، اما بدنه کارشناسی و اجرایی در شرق کشور ثابت کرده است که با «انضباط مالی» و «شجاعت در نوسازی تکنولوژیک»، می‌توان حتی در دورافتاده‌ترین نقاط جغرافیایی، تراز تجاری مثبتی خلق کرد که لرزه بر تن رقبای منطقه‌ای بیندازد.