«نبض بازار» گزارش می‌دهد:

ناترازی استراتژیک در صندوق بازنشستگی هما؛ غلبه رویکرد رسانه‌ای بر اصلاحات ساختاری+اینفوگرافیک

کد خبر: ۲۳۰۸۰۵

تاریخ: ۰۸ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۸:۱۵

صندوق بازنشستگی هما به عنوان یکی از نهاد‌های مالی تخصصی و باسابقه در صنعت هوانوردی، در سال ۱۴۰۴ با چالش‌های پیچیده‌ای روبروست که ریشه در «شکاف تخصص مدیریتی» و «اولویت‌بندی نادرست طرح‌های عملیاتی» دارد.

به گزارش نبض بازار- در حالی که ذینفعان این صندوق (۱۳ هزار بازنشسته و ۳۰ هزار بیمه‌شده) با بحران‌های جدی در حوزه‌های معیشتی و درمانی دست‌وپنج نرم می‌کنند، بررسی کارنامه دوره جدید نشان‌دهنده چرخش معنادار تمرکز مدیریتی از «اصلاحات اکچوئری و پایداری مالی» به سمت «مدیریت روایت‌ها و پروژه‌های بصری» است. این گزارش به کالبدشکافی چهار لایه از ناترازی‌هایی می‌پردازد که هویت اقتصادی صندوق را تحت‌الشعاع قرار داده است.

نقد حاکمیت شرکتی؛ تضاد سوابق با نیاز‌های صندوق

این دوره بررسی شده تحت مدیریت محسن حسنلو از فروردین ماه سال ۱۴۰۲ تا پایان سال ۱۴۰۳ می‌باشد.
نخستین و بنیادین‌ترین نقد وارده به دوره جدید، مربوط به «عدم تقارن تخصصی» در لایه ارشد مدیریت است. صندوق هما در ابعاد فعلی، با ناترازی شدید بودجه‌ای، سبد دارایی‌های زیان‌ده و مطالبات انباشته از دولت روبروست که حل آنها نیازمند تسلط بر اقتصاد مالی و ریاضیات بیمه است. با این حال، غلبه رویکرد علوم ارتباطات و رسانه در ساختار تصمیم‌گیری، منجر به تبدیل شدن صندوق به یک «بنگاه تولید محتوا» شده است. تمرکز افراطی بر انتشار مجلات تصویری و پیام‌های تشریفاتی، در حالی انجام می‌شود که خروجی عملیاتی این اقدامات، تأثیر ملموسی بر بهبود سبد دارایی‌ها یا افزایش قدرت خرید بازنشستگان نداشته است. پیروزی در ۲۳ پرونده حقوقی که به عنوان دستاوردی بزرگ مطرح می‌شود، عملاً وظیفه‌ای صیانتی بوده که بازدهی نقدی آن هنوز در سفره ذینفعان مشاهده نمی‌شود.

بحران در شرکت‌های تابعه؛ غائله واگذاری هواپیمایی چابهار

شرکت هواپیمایی چابهار به عنوان یکی از دارایی‌های مولد و استراتژیک بازنشستگان هما، در سال ۱۴۰۴ به کانون تنش‌های مدیریتی تبدیل شد. اصرار بر واگذاری مدیریت این شرکت به هلدینگ‌های غیرتخصصی، از سوی نمایندگان قانونی بازنشستگان به عنوان «فرار از مسئولیت بهره‌ور سازی» تعبیر شده است. تجربه تلخ سایر شرکت‌های هواپیمایی زیرمجموعه صندوق‌های مشابه که با تورم نیروی انسانی و کاهش ناوگان فعال رو‌به‌رو هستند، هشدار جدی درباره سرنوشت چابهار صادر می‌کند. اگرچه فشار‌های صنفی منجر به ابطال موقت برخی احکام واگذاری شد، اما تداوم تلاش‌ها برای جذب سرمایه‌گذار خارجی بدون شفاف‌سازی فرآیندها، اعتماد عمومی ذینفعان را به شدت خدشه‌دار کرده است.

مدیریت منابع انسانی و سرخوردگی بدنه تخصصی

تصمیم‌گیری در خصوص بازگرداندن خلبانان بازنشسته به چرخه پرواز در اواخر سال ۱۴۰۴، نمونه‌ای از ناهماهنگی میان سیاست‌های اجرایی و واقعیت‌های عملیاتی شرکت هماست. در شرایطی که ناوگان فعال هما به حداقل رسیده و خلبانان جوان با محدودیت شدید فرصت پرواز مواجه هستند، تحمیل هزینه‌های سنگین برای به‌کارگیری نیرو‌های بازنشسته، نه تنها با قوانین منع به‌کارگیری بازنشستگان در تضاد است، بلکه منجر به سرخوردگی شدید نیرو‌های متخصص شاغل شده است. این اقدام، مسیری برخلاف سیاست‌های جوان‌گرایی و ارتقای شغلی در صنعت هوانوردی را طی می‌کند.

گزارش‌های نظارتی و ترک فعل‌های محرز

جدی‌ترین زنگ خطر برای مدیریت صندوق، گزارش‌های رسمی دیوان محاسبات کشور در سال ۱۴۰۴ است. تأکید بر وقوع «ترک فعل» در صدور احکام متناسب‌سازی حقوق و عدم شفافیت در لیست املاک و مستغلات در مناطقی نظیر الهیه و شهرک غرب، نشان‌دهنده وجود «تاریک‌خانه‌های مالی» در بدنه صندوق است. سوءمدیریت در دارایی‌های غیرمنقول که می‌توانستند به عنوان منابع درآمدی پایدار برای حل بحران بیمه درمانی عمل کنند، در کنار کسر مبالغ میلیونی از حقوق ماهانه بازنشستگان در زمستان ۱۴۰۴، مجموعه‌ای از ناترازی‌های عملکردی را رقم زده است که نیازمند حسابرسی ویژه و بازنگری فوری در مدل حکمرانی شرکتی این صندوق است.