«نبض بازار» گزارش می‌دهد:

تکمیل زنجیره ارزش در شرق کشور؛ واکاوی فنی و اقتصادی واحد فولادسازی قائنات+اینفوگرافیک

کد خبر: ۲۳۰۴۵۷

تاریخ: ۲۳ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۰:۰۷

صنعت فولاد ایران در مسیر گذار از خام‌فروشی به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالا، نیازمند توسعه متوازن در تمامی حلقه‌های زنجیره تولید است.

به گزارش نبض بازار- مجتمع فولاد قائنات که پیش‌تر با راه‌اندازی واحد احیای مستقیم، گام مهمی در تولید آهن اسفنجی برداشته بود، در سال ۱۴۰۴ با بهره‌برداری رسمی از واحد فولادسازی (تولید شمش/بیلت)، نقطه عطف جدیدی را در کارنامه صنعتی خود ثبت کرده است. این تحول که با سرمایه‌گذاری سنگین ارزی و ریالی همراه بوده، فراتر از یک افتتاح ساده، نشان‌دهنده تغییر استراتژی این مجتمع از یک تامین‌کننده مواد اولیه به یک بازیگر کلیدی در بازار محصولات نهایی فولاد است.

سرمایه‌گذاری استراتژیک و ساختار مالی فاز دوم

واحد فولادسازی مجتمع قائنات با تکیه بر سرمایه‌گذاری مستقیم ۲۴۵ میلیون یورویی (معادل تقریبی ۷۵،۰۰۰ میلیارد ریال) به مرحله بهره‌برداری رسیده است. این حجم از تخصیص منابع در شرایط محدودیت‌های اعتباری، نشان‌دهنده اعتماد سهامداران و نهاد‌های مالی به بازدهی بلندمدت این طرح است. تحلیل هزینه‌-فایده این پروژه نشان می‌دهد که تبدیل آهن اسفنجی به شمش فولادی، نه تنها حاشیه سود ناخالص مجتمع را به شکل معناداری افزایش می‌دهد، بلکه ریسک‌های ناشی از نوسانات قیمت مواد اولیه در بورس کالا را نیز با مصرف داخلی محصول واحد احیا، به شدت کاهش می‌دهد.

شاخص‌های فنی و مدیریت سبز در تولید

یکی از محور‌های کلیدی در تحلیل واحد جدید فولادسازی، ظرفیت اسمی ۸۰۰ هزار تنی آن است که با پیش‌بینی طرح‌های توسعه‌ای، قابلیت ارتقا به یک میلیون تن در سال را داراست. اما آنچه این واحد را از منظر مهندسی متمایز می‌کند، تمرکز بر شاخص‌های بهره‌وری انرژی است. بر اساس داده‌های فنی، این واحد توانسته است مصرف انرژی خود را ۱۰ درصد نسبت به میانگین کشوری واحد‌های مشابه کاهش دهد. این دستاورد که محصول انتخاب تکنولوژی‌های مدرن و بهینه‌سازی فرآیند‌های ذوب است، در شرایطی که ناترازی انرژی یکی از چالش‌های اصلی صنایع سنگین ایران محسوب می‌شود، یک مزیت رقابتی پایدار برای قائنات ایجاد کرده و هزینه‌های تمام‌شده هر تن محصول را بهبود بخشیده است.

هم‌افزایی عملیاتی و کاهش هزینه‌های لجستیک

ساختار تولید در مجتمع فولاد قائنات اکنون به شکلی طراحی شده است که ۹۰ درصد مواد اولیه مورد نیاز واحد فولادسازی، یعنی آهن اسفنجی، از واحد احیای مستقیم مجاور تامین می‌شود. این هم‌جواری فیزیکی، هزینه‌های لجستیک و حمل‌ونقل را که معمولاً بخش قابل توجهی از بهای تمام‌شده در صنعت فولاد را تشکیل می‌دهد، به حداقل ممکن رسانده است. این هم‌افزایی (Synergy) داخلی، علاوه بر تقویت حاشیه سود خالص، پایداری زنجیره تولید را در برابر اختلالات احتمالی در زنجیره تامین خارجی تضمین می‌کند.

اثرات ساختاری بر اشتغال و اقتصاد منطقه‌ای

راه‌اندازی فاز دوم مجتمع، تاثیرات عمیقی بر سیمای اجتماعی و اقتصادی استان خراسان جنوبی بر جای گذاشته است. با بهره‌برداری از واحد فولادسازی، مجموع نیروی انسانی شاغل در این مجتمع به بیش از ۱،۲۰۰ نفر رسیده است. ایجاد ۷۰۰ فرصت شغلی مستقیم در این فاز و پتانسیل ایجاد ۳،۵۰۰ شغل غیرمستقیم در صنایع پایین‌دستی و خدماتی منطقه، نشان‌دهنده نقش حیاتی این مجتمع در تثبیت جمعیت و توسعه پایدار مناطق مرزی است. انتقال ثروت از طریق پرداخت مالیات‌های محلی و ایجاد زنجیره‌های کوچک تامین در اطراف مجتمع، می‌تواند محرک جدی برای رشد اقتصادی در شرق کشور باشد.
در نهایت، بهره‌برداری از واحد فولادسازی قائنات، مصداق بارز حرکت به سمت اقتصاد مقاومتی و اجتناب از خام‌فروشی است. این مجتمع با پیوند دادن منابع معدنی سنگان به محصولات نهایی شمش، توانسته است مدلی موفق از تکمیل زنجیره ارزش را ارائه دهد که در آن بهره‌وری انرژی و مسئولیت اجتماعی در کنار سودآوری مالی قرار گرفته‌اند.