«نبض بازار» گزارش می‌دهد:

نقش‌آفرینی شبکه بانکی در توازن تولید؛ واکاوی سهم بازار در تأمین مالی بنگاه‌های کوچک و متوسط+اینفوگرافیک

کد خبر: ۲۳۰۴۵۵

تاریخ: ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ - ۲۳:۵۴

بنگاه‌های کوچک و متوسط (SME) در ادبیات اقتصادی نوین، به عنوان ستون فقرات اشتغال‌زایی و انعطاف‌پذیری تولید شناخته می‌شوند.

به گزارش نبض بازار- در اقتصاد ایران، با توجه به چالش‌های ناشی از تحریم و ضرورت عبور از تکیه بر صنایع بزرگ‌مقیاس دولتی، حمایت از این بنگاه‌ها به یک اولویت استراتژیک در اسناد بالادستی تبدیل شده است. واکاوی عملکرد نظام بانکی در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که توزیع تسهیلات در بخش واقعی اقتصاد با تغییرات معناداری همراه بوده و برخی بانک‌های بزرگ با تغییر رویکرد از تامین مالی کلان به سمت حمایت از صنایع خرد، سهم موثری در پویایی زنجیره ارزش ایفا کرده‌اند.

تحلیل جایگاه بانک صادرات در سامانه بهین‌یاب

بر اساس داده‌های استخراج شده از وزارت صنعت، معدن و تجارت و سامانه بهین‌یاب، بانک صادرات ایران توانسته است با تکیه بر گستردگی شعب و استراتژی جدید در تخصیص منابع، رتبه نخست تأمین مالی بنگاه‌های کوچک و متوسط را از آن خود کند. سهم ۱۲ درصدی این بانک از کل تسهیلات اختصاص‌یافته به بخش SME که رقمی معادل ۴۲،۵۰۰ میلیارد ریال (۴۲.۵ همت) را شامل می‌شود، نشان‌دهنده تمرکز عملیاتی این بانک بر طرح‌های نیمه‌تمام و صنایع خرد است. این رویکرد نه تنها باعث توزیع عادلانه نقدینگی در استان‌های مختلف شده، بلکه نرخ بازگشت سرمایه در این پروژه‌ها را به دلیل دوره کوتاه بهره‌برداری، نسبت به پروژه‌های کلان بهبود بخشیده است.

مقایسه ساختاری با بانک‌های ملی و سپه

در رتبه‌های بعدی، بانک‌های ملی و سپه به ترتیب با سهم‌های ۹.۸ و ۹.۲ درصدی قرار دارند. بررسی ترازنامه این دو بانک نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از تسهیلات آنها صرف مدیریت بدهی‌های بزرگ و تسهیلات تکلیفی شده است. با این حال، حضور پررنگ آنها در حمایت از تولید خرد، به ویژه در مناطق محروم و طرح‌های استانی، مکمل عملکرد بانک صادرات بوده است. تفاوت اصلی در این است که بانک صادرات توانسته است با ایجاد مکانیزم‌های تخصصی، نرخ تصویب طرح‌های معرفی شده در سامانه بهین‌یاب را افزایش داده و فرآیند بروکراسی دریافت تسهیلات برای تولیدکنندگان کوچک را تسهیل نماید.

تخصصی‌سازی اعتبارات؛ از کشاورزی تا نفت و گاز

در این میان، عملکرد بانک‌های کشاورزی و ملت از منظر بخشی قابل تحلیل است. بانک کشاورزی با سهم ۷.۷ درصدی، تمام توان تسهیلاتی خود در این حوزه را بر امنیت غذایی و صنایع تبدیلی متمرکز کرده است. در مقابل، بانک ملت با وجود توان مالی بالا، به دلیل ماهیت پرتفوی خود که عمدتاً بر صنایع بزرگ‌مقیاس نفت، گاز و انرژی متمرکز است، سهم ۶.۸ درصدی را در بخش SME به ثبت رسانده است. این داده‌ها ثابت می‌کند که تخصصی شدن بانک‌ها در حوزه‌های مختلف، اگرچه باعث توسعه بخشی می‌شود، اما لزوم وجود بانک‌های جامع مانند صادرات و ملی را برای پوشش نیاز‌های صنایع عمومی و کوچک دوچندان می‌کند.

نتیجه‌گیری تحلیلی و دورنمای سال

۱۴۰۵ تحلیل نهایی داده‌ها حاکی از آن است که بانک مسکن با سهم کمتر از ۰.۵ درصد، عملاً از چرخه تأمین مالی تولید صنعتی خارج شده و تمرکز مطلق خود را بر نهضت ملی مسکن قرار داده است. برای بهبود تراز تجاری و تقویت نرخ رشد اقتصادی، ضروری است که سایر بانک‌های خصوصی نیز مدل موفق بانک صادرات را در حمایت از صنایع کوچک الگو قرار دهند. تبدیل ۴۲.۵ هزار میلیارد ریال تسهیلات به خطوط تولید فعال در بانک صادرات، نه تنها یک موفقیت عددی، بلکه یک گام بلند در جهت تحقق اقتصاد مقاومتی و کاهش وابستگی به درآمد‌های نفتی از طریق تقویت بخش خصوصی واقعی است.