«نبض بازار» گزارش می‌دهد:

نبض کند سودآوری در «همراه»/ بررسی سقوط بهره‌وری در همراه اول

کد خبر: ۲۳۰۲۰۶

تاریخ: ۰۳ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۰:۳۴

گزارش ۹ ماهه منتهی به آذر ۱۴۰۴ شرکت ارتباطات سیار ایران (همراه اول)، روایتی از یک تناقض بزرگ است. در حالی که درآمد‌های شرکت با سرعتی قابل قبول در جاده رشد حرکت می‌کنند، اما غول هزینه‌های مالی و عملیاتی چنان ترمز این حرکت را کشیده که سود خالص نهایی، رمقی برای خوشحالی سهامداران باقی نگذاشته است. رشد ۲۶ درصدی درآمد در مقابل جهش ۵۷ درصدی هزینه‌های مالی، نشان‌دهنده وقوع یک «سکته پولی» در قلب بزرگ‌ترین اپراتور کشور است.

به گزارش نبض بازار-همراه اول در ۹ ماهه امسال موفق شده درآمد عملیاتی خود را به رقم خیره‌کننده ۶۲۳ هزار میلیارد ریال برساند. رشد ۲۶ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، در نگاه اول مثبت به نظر می‌رسد، اما وقتی این عدد را در کنار تورم رسمی کشور و افزایش نرخ ارز قرار می‌دهیم، متوجه می‌شویم که این رشد عملاً به معنای «درجا زدن» در ارزش واقعی درآمدهاست.
اپراتوری که بخش بزرگی از تجهیزاتش وابسته به واردات و تکنولوژی روز جهانی است، برای حفظ بقا و توسعه نسل پنجم (۵G)، نیازمند رشدی بسیار فراتر از این ارقام است. به نظر می‌رسد سرکوب نرخ تعرفه‌ها از یک سو و اشباع بازار مشترکین از سوی دیگر، سقف شیشه‌ای محکمی بر سر درآمد‌های همراه اول ساخته است.

بهای تمام‌شده؛ وقتی نگهداری شبکه گران تمام می‌شود

بهای تمام‌شده درآمد‌ها با رشد ۲۸ درصدی، گوی سبقت را از رشد درآمد‌ها ربوده است. رسیدن این رقم به ۵۰۴ هزار میلیارد ریال نشان می‌دهد که حاشیه سود ناخالص شرکت در حال آب رفتن است. نگهداری هزاران دکل، هزینه برق مصرفی مراکز داده، لایسنس‌های نرم‌افزاری و قطعات یدکی، همگی با نرخ ارز آزاد و تورم بخش صنعت حرکت می‌کنند.
نکته اینجاست که همراه اول نتوانسته است با استفاده از اقتصاد مقیاس، هزینه‌های واحد خود را کنترل کند. هر ریال درآمد جدید، هزینه بیشتری نسبت به گذشته برای شرکت ایجاد می‌کند که این یک زنگ خطر جدی برای کارایی عملیاتی شرکت است.

سیاهچاله هزینه‌های مالی؛ پرش ۵۷ درصدی!

شاید نگران‌کننده‌ترین ردیف در صورت سود و زیان ۹ ماهه، «هزینه‌های مالی» باشد. جهش ۵۷ درصدی این هزینه‌ها و رسیدن به رقم ۳۲ هزار میلیارد ریال، نشان‌دهنده وابستگی شدید شرکت به استقراض بانکی برای تأمین نقدینگی است.

در حالی که سود عملیاتی تنها ۱۰ درصد رشد کرده، جهش ۵۷ درصدی هزینه‌های بهره وام‌ها، بخش بزرگی از تلاش‌های تیم عملیاتی را در جیب بانک‌ها ریخته است. این نرخ رشد هزینه‌های مالی نشان می‌دهد که یا مدیریت نقدینگی در شرکت دچار اختلال شده و یا پروژه‌های توسعه‌ای با هزینه‌های بسیار گزافِ سرمایه‌ای در حال اجرا هستند که بازگشت سرمایه آنها با سرعت لاک‌پشتی انجام می‌شود.

سود خالص؛ ناامیدی در انتهای جدول

نتیجه تمام این فشار‌ها در ردیف سود خالص نمایان شده است. رشد سود خالص تنها ۱۴ درصد بوده است (رسیدن به ۴۰ هزار میلیارد ریال). برای سهامداری که در یک سال اخیر شاهد تورم‌های بالای ۴۰ درصد بوده، رشد ۱۴ درصدی سود خالص به معنای «کوچک شدن واقعی سفره» است.
سود پایه هر سهم (EPS) از ۳۹۴ ریال به ۴۴۹ ریال رسیده است. این رشد ۵۵ ریالی در مقایسه با قیمت روز سهم در بازار، بازدهی چندان جذابی را نوید نمی‌دهد. همراه اول که زمانی نماد «سهمِ سودی» و مطمئن بورس بود، اکنون به شرکتی تبدیل شده که تمام توانش را صرف دویدن برای عقب نماندن از هزینه‌ها می‌کند.

فصل سخت‌تر ماجرا در ردیف «بهای تمام‌شده درآمدها» نهفته است. این هزینه با رشدی ۲۸ درصدی (یعنی ۲ درصد سریع‌تر از درآمد!) به ۵۰۴ هزار میلیارد ریال رسیده است. در علم مدیریت، وقتی سرعت رشد هزینه‌های مستقیم از سرعت رشد درآمد پیشی می‌گیرد، یعنی شرکت در حال حرکت به سمت «نقطه سر به سرِ خطرناک» است.

چرا هزینه نگهداری شبکه این‌قدر گران شده است؟

پاسخ ساده است: تکنولوژی در این شرکت وارداتی است، اما درآمد ریالی. همراه اول برای نگهداری دکل‌های BTS، خرید تجهیزات نوکیا و اریکسون (یا نمونه‌های چینی)، تامین پهنای باند بین‌الملل و حتی برق مصرفی مراکز داده، با قیمت‌های جهانی و تورم داخلی روبروست. این گزارش نشان می‌دهد که مدل کسب‌وکار فعلی اپراتور اول، در برابر نوسانات ارزی و تورم بخش صنعت، به شدت ضربه‌پذیر شده و هیچ سپر دفاعی برای آن تعریف نشده است.

سرابِ رشد درآمد؛ وقتی تورم پیروز می‌شود

درآمد عملیاتی همراه اول در ۹ ماهه امسال به رقم نجومی ۶۲۳ هزار میلیارد ریال رسیده است؛ یعنی رشدی ۲۶ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل. در هر اقتصاد نرمالی، رشد ۲۶ درصدی یک پیروزی است، اما در ایرانِ ۱۴۰۴، این عدد یک شکستِ پنهان است.
وقتی نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه و میانگین در سطحی فراتر از ۴۰ درصد خیمه زده است، رشد ۲۶ درصدی درآمد یعنی «کاهش قدرت خرید واقعی شرکت». به زبان ساده، همراه اول با وجود تلاش برای فروش دیتای بیشتر و جذب مشترکین جدید، عملاً عقب‌تر از تورم حرکت می‌کند. نقد اساسی در اینجا متوجه نهاد‌های رگولاتوری و البته استراتژی بازاریابی شرکت است. سرکوب تعرفه‌های ارتباطی از یک سو و عدم تنوع‌بخشی به درآمد‌های غیرترافیکی (مانند خدمات ابری و فین‌تک) از سوی دیگر، همراه اول را در تله‌ی «فروشِ ارزانِ خدماتِ گران» انداخته است.

تحلیل کارشناسی: نقاط ضعف ساختاری

بهره‌وری نزولی:* وقتی رشد هزینه‌های فروش و اداری (۳۱ درصد) از رشد درآمد (۲۶ درصد) بیشتر است، یعنی بدنه مدیریتی و ستادی شرکت روز به روز سنگین‌تر و ناکارآمدتر می‌شود. سقوط سود عملیاتی:* رشد تنها ۱۰ درصدی سود عملیاتی، یک شکست برای مدیریت ارشد محسوب می‌شود. این یعنی هسته اصلی کسب‌وکار همراه اول (ارتباطات) در حال از دست دادن جذابیت اقتصادی خود است. وابستگی به درآمد‌های غیرعملیاتی:* بخشی از مثبت ماندن تراز نهایی مدیون سایر درآمد‌های غیرعملیاتی است. تکیه بر این درآمد‌ها برای شرکتی در ابعاد همراه اول، مثل تکیه بر عصای پوسیده است.