«نبض بازار» گزارش می‌دهد:

شستا در سکوت درآمدی/ پرتفوی عظیم و بهره‌وری اندک در شستا چگونه پیش می‌رود؟

کد خبر: ۲۳۰۱۸۸

تاریخ: ۳۰ دی ۱۴۰۴ - ۱۰:۴۶

با نگاهی به صورت وضعیت پورتفوی شستا تا پایان آذر ۱۴۰۴، مشخص می‌شود که این شرکت با سرمایه‌ای کلان، درآمد عملیاتی اندکی ایجاد کرده است و تمرکز بیش از حد روی دارایی‌های غیرنقدشونده، نقدشوندگی و انعطاف عملیاتی آن را محدود کرده است. این وضعیت نیازمند بازنگری استراتژیک و اصلاح سیاست‌های سرمایه‌گذاری است تا شستا بتواند بهره‌وری سرمایه‌های عظیم خود را افزایش دهد و جایگاه خود به عنوان یک بازیگر قدرتمند بازار سرمایه ایران را حفظ کند.

به گزارش نبض بازار-بررسی صورت وضعیت پورتفوی شستا تا پایان آذر ۱۴۰۴ نشان می‌دهد این غول سرمایه‌گذاری دولتی با حجم سرمایه‌ای بیش از یک میلیون و ششصد هزار میلیارد ریال، در سه ماه اخیر تنها درآمد عملیاتی ناچیز داشته است. تمرکز بیش از حد روی سهام غیرقابل معامله و نقدشوندگی پایین دارایی‌ها، بهره‌وری پرتفوی شستا را به شدت محدود کرده و تردید‌هایی جدی درباره مدیریت سرمایه و استراتژی توسعه آن ایجاد می‌کند.

وضعیت درآمدی شستا: رشد صفر و بهره‌وری اندک

درآمد‌های عملیاتی شستا در سه ماه پاییز ۱۴۰۴، عملاً تغییری نداشته و مجموع آن تنها ۱۵ هزار و ۲۹۷ میلیون ریال بوده است. این عدد در برابر سرمایه ثبت شده بیش از یک میلیون و ششصد هزار میلیارد ریال، تقریباً صفر محسوب می‌شود و نسبت درآمد به سرمایه کمتر از ۰.۰۰۱ درصد است.

سهم درآمد‌ها از سود سهام محدود به همین رقم کوچک بوده و شستا طی سه ماه، هیچ سود تضمین شده یا درآمد قابل توجه دیگری گزارش نکرده است. همچنین در بخش فروش سرمایه‌گذاری‌ها نیز هیچ تغییر قابل توجهی رخ نداده و شرکت هیچ فعالیت فعالانه‌ای در این زمینه نشان نمی‌دهد. این وضعیت بیانگر ثبات نامطلوب درآمد‌ها و بهره‌وری اندک دارایی‌هاست و برای یک سرمایه‌گذار یا ناظر، سیگنال هشداردهنده‌ای به شمار می‌رود.

چنین وضعیتی نشان می‌دهد که پرتفوی عظیم شستا به درستی مدیریت نمی‌شود و سرمایه‌های کلان آن، آن‌گونه که باید، در بازار کارآمد یا نقدشونده به کار گرفته نمی‌شوند. این امر می‌تواند اثر منفی بر توان مالی شرکت و همچنین انعطاف آن در پاسخ به نوسانات بازار داشته باشد.

تمرکز سرمایه: نقدشوندگی پایین و ریسک بالا

یکی از مهم‌ترین چالش‌های شستا در سه ماه پاییز ۱۴۰۴، تمرکز شدید سرمایه روی دارایی‌های غیرنقدشونده و پرریسک است. بررسی صورت وضعیت پورتفوی شرکت نشان می‌دهد که سهم قابل توجهی از سرمایه‌گذاری‌ها در سهام سایر شرکت‌ها و شرکت‌های غیرقابل معامله متمرکز شده است، در حالی که سهم دارایی‌های نقدشونده مانند سپرده‌های بانکی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری اندک و تقریباً ناچیز است. این ترکیب پرتفوی، به شکل آشکار، نقدشوندگی شستا را محدود می‌کند و توان شرکت در واکنش سریع به فرصت‌های سرمایه‌گذاری یا بحران‌های بازار را به شدت کاهش می‌دهد.

سرمایه‌گذاری عمده شستا در سهام شرکت‌های غیرقابل معامله، حدود ۳۳۴ هزار میلیارد ریال از مجموع سرمایه را تشکیل می‌دهد، که بخش عمده آن نمی‌تواند به سرعت نقد شود. این بدان معناست که شرکت در مواقع ضروری برای تامین نقدینگی یا استفاده از فرصت‌های بازار، گزینه‌های محدودی در دست دارد. در مقابل، سپرده‌های سرمایه‌گذاری بانکی و صندوق‌های قابل معامله تنها بخش کوچکی از پرتفوی را تشکیل می‌دهند و اثر قابل توجهی بر انعطاف مالی شرکت ندارند.

این تمرکز سرمایه همچنین ریسک عملیاتی و مالی شستا را افزایش می‌دهد. در شرایط نوسانات بازار یا کاهش ارزش سهام غیرنقدشونده، شرکت ممکن است با محدودیت شدید در فروش دارایی‌های خود مواجه شود و نتواند به سرعت منابع مالی مورد نیاز را تامین کند. چنین وضعیتی برای یک هلدینگ بزرگ و دولتی با مسئولیت‌های گسترده، نگران‌کننده است و نشان می‌دهد که سیاست‌های مدیریت سرمایه نیازمند بازنگری جدی هستند.

مشکل دیگر، نبود تنوع کافی در دارایی‌های نقدشونده است. شستا در طول سه ماه گذشته هیچ اقدام مشخصی برای افزایش سهم دارایی‌های نقدشونده مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری با قابلیت نقدشوندگی بالا یا اوراق قابل معامله در بازار سرمایه انجام نداده است. این امر نشان می‌دهد که شرکت به جای مدیریت فعال پرتفوی و بهره‌برداری از فرصت‌های کوتاه‌مدت، به شکل غیرفعال سرمایه‌های خود را در دارایی‌های غیرنقدشونده نگاه داشته است.

در نتیجه، تمرکز سرمایه شستا، اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت سود بالقوه بالایی ارائه دهد، اما در بلندمدت ریسک قابل توجهی برای نقدشوندگی، انعطاف مالی و پایداری درآمدی ایجاد می‌کند. عدم امکان تبدیل سریع دارایی‌ها به نقدینگی، توان شرکت در پاسخ به تغییرات بازار را کاهش داده و می‌تواند به کاهش درآمد عملیاتی یا زیان‌های بزرگ منجر شود.

برای بهبود وضعیت، شستا باید استراتژی تنوع‌بخشی و فعال‌سازی دارایی‌ها را در اولویت قرار دهد. افزایش سهم دارایی‌های نقدشونده، کاهش تمرکز روی سهام غیرقابل معامله و اتخاذ سیاست‌های مدیریت ریسک می‌تواند به افزایش انعطاف مالی و بهره‌وری پرتفوی کمک کند. این اصلاحات نه تنها ریسک نقدشوندگی را کاهش می‌دهند، بلکه شستا را قادر می‌سازند تا در فرصت‌های سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت و بلندمدت عملکرد بهتری داشته باشد و جایگاه خود به عنوان بزرگ‌ترین هلدینگ سرمایه‌گذاری کشور را تثبیت کند.

ضعف مدیریت پرتفوی و استراتژی سرمایه‌گذاری

نگاهی به روند سه ماهه پاییز نشان می‌دهد که هیچ تغییر قابل توجهی در درآمد‌ها و ترکیب سرمایه‌گذاری‌ها رخ نداده است. این مسأله به وضوح بیانگر ضعف در استراتژی مدیریت سرمایه و بهره‌وری دارایی‌هاست. شستا با وجود داشتن پرتفویی عظیم، نتوانسته است درآمد عملیاتی متناسب با حجم سرمایه‌گذاری خود ایجاد کند.

عدم تغییر درآمد‌ها در ماه‌های مهر، آبان و آذر، سوالات جدی در خصوص انعطاف عملیاتی و تصمیم‌گیری‌های استراتژیک مطرح می‌کند. سرمایه‌گذاری در دارایی‌های کم‌بازده و غیرنقدشونده، نشانه‌ای از رکود عملیاتی پرتفوی و محدودیت در ایجاد جریان درآمدی پایدار است. این وضعیت می‌تواند هم بر سودآوری کوتاه‌مدت و هم بر توان توسعه بلندمدت شستا اثر منفی بگذارد.

اثرات بر توان مالی و چشم‌انداز شستا

با توجه به وضعیت فعلی، شستا با چند چالش عمده مواجه است:

بهره‌وری پایین دارایی‌ها: درآمد عملیاتی در برابر حجم سرمایه تقریباً صفر است و این نشان می‌دهد که سرمایه‌های شستا، آن‌گونه که باید، تولید جریان نقدی نمی‌کنند.
ریسک نقدشوندگی: سهم بالای سهام غیرقابل معامله، انعطاف عملیاتی شرکت را محدود کرده و توان واکنش سریع به فرصت‌ها و تهدید‌های بازار را کاهش داده است.
وابستگی به درآمد‌های غیرپویا: شستا عمدتاً بر درآمد اندک سود سهام متکی است و هیچ سازوکار متنوع درآمدی یا فروش فعال سرمایه‌گذاری‌ها مشاهده نمی‌شود.

در مجموع، این وضعیت می‌تواند چالش‌های جدی برای پایداری مالی و استراتژی توسعه شستا ایجاد کند و نیاز به بازنگری جدی در سیاست‌های سرمایه‌گذاری و مدیریت پرتفوی دارد.

چشم‌انداز اصلاحات و توصیه‌ها

برای بهبود وضعیت، شستا می‌تواند اقدامات زیر را مد نظر قرار دهد:

تنوع بخشی به پرتفوی: کاهش تمرکز روی دارایی‌های غیرنقدشونده و افزایش سهم دارایی‌های نقدشونده و با بازدهی بالا. فعال‌سازی درآمد عملیاتی: اتخاذ استراتژی‌های فروش سرمایه‌گذاری‌ها یا مدیریت فعال سهام، به منظور افزایش جریان درآمدی. بازنگری استراتژیک: ارزیابی دوره‌ای پرتفوی و اصلاح تصمیمات سرمایه‌گذاری برای افزایش بهره‌وری و کاهش ریسک. بهبود نقدینگی و انعطاف مالی: افزایش سپرده‌ها و منابع نقدی برای توان واکنش سریع به فرصت‌ها و مدیریت ریسک‌های بازار.