«نبض بازار» در گفت‌و‌گو با رئیس خانه صمت بررسی می‌کند:

مکانیسم ماشه روی سر صنعت فولاد/ صنعت فولاد با بحران‌هایی بزرگتر از تحریم درگیر است

کد خبر: ۲۲۲۷۶۸

تاریخ: ۰۹ شهريور ۱۴۰۴ - ۱۱:۳۰

صنعت فولاد پیش از مکانیسم ماشه هم در بخش‌هایی دچار تحریم بود. با این وجود تحریم‌ها نتوانست مقابل صادرات ایران ایستادگی کند و در برخی از مقاطع رشد تولید را هم شاهد بودیم؛ اما مکانیسم ماشه فرق می‌کند. مکانیسم ماشه مانعی در مسیر ایران قرار می‌دهد که برای عبور از آن باید تخفیف‌های زیادی داد. صنعت فولاد نیز با وجود بحران ناترازی، دیگر توان اقتصادی برای تخفیف ندارد و به نوعی فولادسازی در ایران از صرفه اقتصادی خارج می‌شود.

به گزارش نبض بازار-فعال شدن مکانیسم ماشه به علت محدودیت ارزی و چالش‌های صادراتی، صنایعی مانند فولاد را عمیقاً تحت تأثیر قرار می‌دهد. به باور برخی از کارشناسان این حوزه، مشکل فولاد حتی مکانیسم ماشه هم نیست. مسأله اساسی صنعت فولاد، تداوم ناترازی انرژی، رکود بازار و بروکراسی اداری است که باعث تعطیلی بخش‌هایی از این صنعت شده است. مکانیسم ماشه مشکلی برای آینده این صنعت است در حالیکه فولادی‌ها در حال حاضر با مشکلات عمیق‌تری مواجه‌اند.

آرمان خالقی، رئیس خانه صمت، درباره تأثیرات اولیه مکانیسم ماشه بر صنعت فولاد به «نبض بازار» گفت:

ما اول باید ببینیم مکانیسم ماشه چیست. مکانیسم ماشه فعال کردن تحریم‌های قبل از برجام، یعنی تحریم‌های سازمان ملل است. این تحریم‌ها جدای از تحریم‌های آمریکاست. ما در تحریم‌های قبل از برجام، درگیر تحریم صنایع هم بوده‌ایم. صنعت خودرو و فولاد ایران در لیست تحریم‌های سازمان ملل بوده‌اند. ما الان با تحریم‌هایی مواجهیم که آمریکا وضع کرده و گفته‌اند هرکسی با ایران کار کند را تحریم می‌کنند. یک سری از کشور‌ها که با آمریکا رابطه خوبی ندارند، توانایی مقابله با این دستور را دارند. وقتی به تحریم‌های پیش از برجام برگردیم، گرفتار موضوعی خواهیم شد که هرکشوری بخواهد با ما کار کند، دچار مشکل می‌شود. در آن شرایط مهم نیست کدام کشور با آمریکا خوب است یا بد، بلکه همه باید از این تصمیم پیروی کنند.

او افزود: صنعت فولاد ما در اثر مکانیسم ماشه دچار مشکل می‌شود. مسأله بازگشت پول فولاد به داخل کشور یکی از مهم‌ترین مشکلات است. ما برای صادرات و واردات با موانع جدیدی مواجه می‌شویم. ما با کاهش جدی سهم بازار در فولاد مواجه می‌شویم. کاهش صادرات و ناترازی تجاری، بخشی از مشکلات مکانیسم ماشه است. در موضوع صادرات فولاد ممکن است درگیر تخفیف دادن به مشتری‌ها و یا مشکل اساسی در بازگشت پول شویم.

مشکلاتی بزرگتر از تحریم

رئیس خانه صمت در رابطه با کاهش میزان تولید فولاد گفت: صنعت فولاد با مشکلی بزرگتر از تحریم مواجه است. آنقدر که ما برای انرژی فولاد نگران هستیم، تحریم اثرگذار نیست. ما یک نوع خودتحریمی جدی در فولاد داریم که بیشتر از مکانیسم ماشه اثر می‌گذارد. برخی از کارخانه‌های فولادی ما در استان‌های مختلف تعطیل‌اند. پیش از اینکه مکانیسم ماشه فعال شود، این کارخانه‌ها با کمبود برق تعطیل شده‌اند. بخش دیگری در کشور آسیب دیده، تبعات آن دامان فولاد را گرفته است. کارخانه فولادی که ۳ روز برق داشته باشد که دیگر کارخانه فولاد نیست. اگر فرض کنید یک روزی مسأله کمبود انرژی را برطرف کردیم، مکانیسم ماشه معنا پیدا می‌کند. ما همین الان به کارخانه فولاد می‌گوییم تعطیل کن تا شهرها برق داشته باشند، این حرف چیزی غیر از تحریم است؟ پیش از آنکه خارجی‌ها جلو صادرات فولاد را بگیرند، خودمان در حال محدود کردن آن‌ها هستیم.

خالقی در رابطه با مشکلات متعدد صنعت فولاد بیان کرد: فولاد باید بتواند بر انرژی و بروکراسی و رکود و معادن پیروز شود تا آنگاه به حل مشکلات مربوط به تحریم بپردازد. منع خرید فولاد از ایران اگرچه نگرانی جدی است، اما باز هم پیش از آن مشکلات جدی‌تری وجود دارد. ما به عنوان کشوری که در تحریم قرار دارد، زیرساخت و صنایع مادر داریم که می‌توانیم از آنها حتی در شرایط تحریمی استفاده کنیم، اما این صنایع بدون برق فایده‌ای ندارند.

وی در رابطه با جلوگیری از اجرایی شدن مکانیسم ماشه بیان کرد: نوع برخورد ما با تحریم مهم است. اگر تحریم اتفاق می‌افتد باید با واقعیت‌های آن مواجه شویم. نوع رفتار قبل و بعد از تحریم ما فرق دارد. اگر با همین روش پیش برویم مشکلات ما بیشتر می‌شود. حرف اصلی من است، ما قبل از اینکه درگیر تحریم شویم، باید به دنبال حل مسأله باشیم. حل مشکلات تحریم مسأله بعدی است. باید با دیپلماسی از مکانیسم ماشه جلوگیری کنیم، نه اینکه دنبال راهکار اقتصادی برای مقابله با تحریم باشیم.

خالقی درباره راهکار‌های اقتصادی به جهت مقابله با اثرات مکانیسم ماشه گفت: در بحث تشدید تحریم، یک سناریویی در پیش داریم و مشکلات برای ما به وجود می‌آید که باید تدابیر لازم را داشته باشیم. کاهش بروکراسی جز مسائل مهم است. ما وقتی در شرایط عادی هستیم، کشور همواره نیاز به ارز دارد. مسلماً برای داشتن ارز، باید صادرات داشته باشیم. بانک مرکزی همین الان هم ارز کافی ندارد. محدودیت ارزی کشور باعث بحران‌های فعلی شده است. در شرایط تحریمی کمبود ارز شدید‌تر می‌شود. بانک مرکزی باید از همین الان به فکر آینده باشد. تخصیص ارز با مکانیسم ماشه دچار چالش جدی‌تری می‌شود. ما یک تجربه جدی در پشت سرمان نسبت به تحریم داریم. ما الان سایه جنگ را هم احساس می‌کنیم که نوع تعامل ما با صنعت متفاوت است. مهم این است که تولید در کشور متوقف نشود. تخصیص‌ها در این دوره باید اصلاح شود.