درگیری ایران و اسرائیل چه تاثیری بر بازار نفت دارد؟ / قیمت نفت به ۱۰۰ دلار می‌رسد؟

کد خبر: ۲۱۸۴۸۵

تاریخ: ۲۴ خرداد ۱۴۰۴ - ۰۰:۲۵

بامداد جمعه، ۲۳ خرداد ماه ۱۴۰۵ – در پی حمله تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی به تاسیسات هسته‌ای و نظامی ایران و شهادت شماری از فرماندهان نظامی، دانشمندان و مردم غیرنظامی در تهران و چند شهر دیگر، بازار‌های جهانی انرژی با یک شوک بی‌سابقه مواجه شدند. قیمت جهانی نفت خام با جهشی بیش از ۹ درصدی به بالاترین سطح خود در پنج ماه گذشته رسید و نگرانی‌ها از یک درگیری گسترده در خاورمیانه و اختلال جدی در عرضه انرژی را به اوج رساند.

به گزارش نبض بازار، تنفس بازار‌های جهانی انرژی در ساعات ابتدایی جمعه قطع شد. بهای نفت خام برنت، شاخص جهانی، با افزایشی ۶.۲۹ دلاری معادل ۹.۰۷ درصد به ۷۵.۶۵ دلار در هر بشکه رسید و حتی در مقطعی تا ۷۸.۵۰ دلار نیز بالا رفت که بالاترین سطح از ۲۷ ژانویه محسوب می‌شود.

نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا (WTI) نیز با ۶.۴۳ دلار افزایش، معادل ۹.۴۵ درصد رشد، به ۷۴.۴۷ دلار رسید و در اوج خود ۷۷.۶۲ دلار را ثبت کرد که بیشترین رقم از ۲۱ ژانویه به شمار می‌رود. این بزرگ‌ترین جهش روزانه برای هر دو شاخص نفتی از زمان حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ است.

کارشناسان موسسه ING در یادداشتی هشدار دادند که این رویداد، "سطحی بی‌سابقه از نااطمینانی ژئوپلیتیکی" را در بازار ایجاد کرده و در نتیجه، بهای نفت با افزایش ریسک و حق بیمه همراه شده است. همزمان، بازار‌های سهام جهانی سقوط کردند و سرمایه‌گذاران به سمت دارایی‌های امن نظیر طلا و فرانک سوئیس هجوم بردند. قیمت طلا حدود ۱ درصد افزایش یافت و شاخص‌های آتی سهام در آمریکا نیز با افت شدید مواجه شدند.

تنگه هرمز؛ شریان حیاتی جهان در معرض تهدید

علیرغم آنکه شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران اعلام کرده است که به تأسیسات نفتی آسیبی نرسیده، اما نگرانی اصلی تحلیلگران بر احتمال تأثیر درگیری‌ها بر تنگه هرمز متمرکز است. این آبراه حیاتی، که حدود یک‌پنجم کل مصرف نفت جهان (حدود ۱۸ تا ۱۹ میلیون بشکه در روز) از آن عبور می‌کند، مهم‌ترین گلوگاه برای عرضه نفت در سیاره زمین به شمار می‌رود.

تاکنون اختلالی در جریان نفت در منطقه مشاهده نشده است. با این حال، باب مک‌نالی، رئیس گروه انرژی راپیدان، هشدار می‌دهد که بازار نفت نسبت به «ریسک اختلالات ژئوپلیتیک» در منطقه بی‌تفاوت بوده و با حمله اسرائیل، باید انتظار داشت که این ریسک به‌طور قابل توجهی در قیمت نفت لحاظ شود.

سناریو‌های آینده و بیم تورم جهانی

تحلیلگران سناریو‌های مختلفی را برای آینده قیمت نفت پیش‌بینی می‌کنند. اندی لیپو، رئیس شرکت مشاوره «لیپو اویل»، معتقد است اگر درگیری‌ها منجر به حذف نفت ایران از بازار شود، قیمت‌ها حدود ۷.۵۰ دلار در هر بشکه افزایش خواهند یافت. او با لحنی هشداردهنده می‌افزاید: "اگر صادرات نفت از طریق تنگه هرمز تحت تأثیر قرار گیرد، می‌توانیم شاهد نفت ۱۰۰ دلاری باشیم. " تحلیلگران بانک «جی‌پی مورگان» حتی سناریوی بدبینانه‌تری را مطرح کرده‌اند که در آن، بسته شدن تنگه هرمز می‌تواند قیمت نفت را به ۱۲۰ تا ۱۳۰ دلار برساند. کارشناسان هشدار می‌دهد: "اگر بهای نفت به بیش از ۱۰۰ دلار بازگردد، این افزایش می‌تواند به میزان یک درصد به نرخ تورم در اقتصاد‌های پیشرفته اضافه کند و تلاش بانک‌های مرکزی برای کاهش نرخ بهره را دشوارتر کند. "

این افزایش قیمت عمده‌فروشی نفت خام معمولاً ابتدا در قیمت بنزین خود را نشان می‌دهد، اما انرژی گران‌تر به شکل گسترده‌تری باعث افزایش قیمت همه‌چیز، از کشاورزی تا تولید صنعتی می‌شود. در حوزه مواد غذایی، انرژی گران‌تر می‌تواند هزینه‌های استفاده از ماشین‌آلات کشاورزی، حمل‌ونقل محصولات، فرآوری و بسته‌بندی را بالا ببرد؛ در نتیجه، قیمت‌ها در فروشگاه‌ها افزایش می‌یابد. با این حال، چنین تأثیری تنها در صورتی رخ می‌دهد که قیمت انرژی برای مدتی طولانی بالا باقی بماند.

انتظار پاسخ ایران و واکنش آمریکا؛ تعیین‌کننده‌های اصلی

معامله‌گران نفت در سنگاپور معتقدند هنوز برای ارزیابی دقیق تأثیر این حمله بر صادرات نفت خاورمیانه زود است، چرا که واکنش ایران و احتمال ورود ایالات متحده به ماجرا تعیین‌کننده خواهد بود. رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران در پیامی خطاب به ملت بزرگ ایران فرمودند: "رژیم باید منتظر مجازاتی سخت باشد. دست قدرتمند نیروی مسلح جمهوری اسلامی او را رها نخواهد کرد باذن‌الله. " این پیام بر ابعاد پاسخ ایران به حمله رژیم صهیونیستی افزوده است.

ریچارد برونز، مدیر بخش ژئوپلیتیک در شرکت تحقیقاتی انرژی اسپکتس، به بی‌بی‌سی جهانی گفت: "مسئله کلیدی این است که آیا تنش میان ایران و اسرائیل ادامه می‌یابد، کشور‌های دیگر منطقه وارد درگیری می‌شوند، و آیا ایالات متحده برای کاهش تنش وارد عمل خواهد شد یا نه. "

چشم‌انداز مبهم برای اقتصاد جهانی

در نهایت، تحلیلگران کامرزبانک معتقدند که «افزایش عدم قطعیت، به نفع افزایش ریسک در قیمت نفت است و به همین دلیل بعید است که قیمت‌ها در حال حاضر به‌طور پایدار به زیر ۷۰ دلار بازگردند». این وضعیت همچنین چشم‌انداز اقتصاد آلمان را که تنها کشور گروه G۷ با دو سال رشد اقتصادی صفر است، تضعیف می‌کند.

محمد العریان نیز هشدار می‌دهد: "این تنش می‌تواند یک شوک منفی در زمان نامناسب برای اقتصاد جهانی باشد. این یک ضربه دیگر به ثبات نظم اقتصادی جهانی تحت رهبری آمریکا در زمانی است که پرسش‌های زیادی درباره آن وجود دارد. "

در شرایط کنونی، داده‌های بنیادین بازار در حاشیه قرار گرفته‌اند و این ژئوپلیتیک است که مسیر قیمت‌ها را تعیین می‌کند. با این حال، دیوید آکسلی از موسسه کپیتال اکونومیکس تأکید کرد که چنین سناریویی بعید است: "بی‌ثباتی در خاورمیانه چیز جدیدی نیست. در یک هفته آینده ممکن است همه چیز به پایان برسد. "، اما تا آن زمان، جهان با نگرانی تحولات خاورمیانه را دنبال خواهد کرد، تحولاتی که می‌تواند ابعاد اقتصادی و ژئوپلیتیکی وسیعی در پی داشته باشد.