زانو درد قاتل سلامتی ایرانی‌ها؛

راز‌های پنهان در آرتروز از ژن‌ها تا چلوکباب

کد خبر: ۱۸۵۶۴۱

تاریخ: ۱۱ مرداد ۱۴۰۳ - ۰۰:۰۵

آرتروز بیماری خاموش و دردناکی است که میلیون‌ها نفر در سراسر جهان را آزار می‌دهد.

به گزارش نبض بازار،آرتروز بیماری است که با تخریب غضروف مفاصل همراه است و در نهایت منجر به درد، تورم و محدودیت حرکتی می‌شود. این بیماری که اغلب در سنین بالا بروز می‌کند می‌تواند کیفیت زندگی را به شدت تحت تاثیر قرار دهد.

اما آیا عوامل محیطی و سبک زندگی نیز می‌توانند در ابتلا به آرتروز نقش داشته باشند؟ پاسخ این سوال، پیچیده‌تر از آن است که تصور می‌شود. در این خبر به بررسی عوامل مختلفی که در ابتلا به آرتروز موثر هستند، می‌پردازیم و به دنبال راهکارهایی برای پیشگیری و درمان این بیماری هستیم.

آرتروز چیست؟

برای درک بهتر نقش سبک زندگی در ابتلا به آرتروز، ابتدا باید بدانیم که آرتروز چیست. آرتروز یا استئوآرتریت، شایع‌ترین نوع آرتریت است که با تخریب تدریجی غضروف مفاصل همراه است. غضروف، بافتی لغزنده و نرم است که انتهای استخوان‌ها را می‌پوشاند و به آن‌ها اجازه می‌دهد تا به راحتی روی هم بلغزند. در آرتروز، این غضروف به تدریج نازک شده و از بین می‌رود و در نتیجه استخوان‌ها بر روی هم ساییده می‌شوند.

علائم آرتروز

علائم آرتروز ممکن است به تدریج و به آرامی بروز کند و شدت آن‌ها در افراد مختلف متفاوت است. از جمله شایع‌ترین علائم آرتروز می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

-درد مفاصل: درد مفاصل، به خصوص در هنگام حرکت یا پس از استراحت، از شایع‌ترین علائم آرتروز است.

-خشکی مفاصل: احساس خشکی و سفتی در مفاصل، به خصوص در صبح یا پس از مدت طولانی بی‌حرکتی، از دیگر علائم آرتروز است.

-تورم مفاصل: تورم مفاصل نیز ممکن است در افراد مبتلا به آرتروز مشاهده شود.

-تغییر شکل مفاصل: در مراحل پیشرفته آرتروز، ممکن است تغییر شکل در مفاصل ایجاد شود.

-کاهش دامنه حرکتی: کاهش دامنه حرکتی مفاصل نیز از دیگر علائم آرتروز است.

عوامل خطر ابتلا به آرتروز

عوامل مختلفی در ابتلا به آرتروز نقش دارند که برخی از آن‌ها عبارتند از:

-سن: با افزایش سن، احتمال ابتلا به آرتروز بیشتر می‌شود.

-جنسیت: زنان بیشتر از مردان در معرض خطر ابتلا به آرتروز هستند.

-چاقی: اضافه وزن و چاقی، فشار زیادی را بر روی مفاصل وارد می‌کند و خطر ابتلا به آرتروز را افزایش می‌دهد.

-ژنتیک: برخی از افراد به دلیل عوامل ژنتیکی، مستعد ابتلا به آرتروز هستند.

-آسیب‌های مفصلی: آسیب‌های قبلی به مفاصل، می‌تواند خطر ابتلا به آرتروز را افزایش دهد.

-استفاده بیش از حد از مفاصل: استفاده مکرر و بیش از حد از مفاصل، می‌تواند به آن‌ها آسیب برساند و خطر ابتلا به آرتروز را افزایش دهد.

ایسنا در خبری نوشت:علیرضا موسویان عضو هیات علمی گروه ارتوپدی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه ابتلا به آرتروز در فرهنگ و تغذیه و سبک زندگی ایرانی ریشه دارد، گفت: سبک زندگی ایرانی مانند، دو زانو و چهار زانو نشستن، استفاده بیشتر پله به‌ جای آسانسور، نداشتن برنامه‌ ورزشی طولانی‌ مدت و پایدار، به‌ ویژه ورزش‌ های آبی، استفاده از سرویس بهداشتی ایرانی و استفاده کمتر از مواد غضروف‌ ساز، مانند آووکادو و سویا و بعضی ماهی‌ ها در ابتلا به این بیماری موثر است.

وی ادامه داد: در مفاصل سالم، ماده‌ ای شبیه به لاستیک به‌ نام غضروف انتهای هر استخوان را می‌ پوشاند؛ غضروف برای حرکات مفصل‌ها سطحی صاف و سُرخوردنی مهیا می‌کند و مثل بالشتکی بین استخوان‌ ها قرار می‌ گیرد؛ در آرتروز، غضروف‌ ها متلاشی می‌شوند و این امر موجب اختلال در حرکت مفصل و درد و تورم می‌ شود.

موسویان با بیان اینکه با گذشت زمان و بدترشدن آرتروز، استخوان‌ها ممکن است بشکنند و ساختارهایی به‌نام خار استخوانی تشکیل شود، گفت: قطعاتی از استخوان‌ها یا غضروف‌ها ممکن است جدا شوند و در اطراف مفصل شناور بمانند و در بدن، فرایندی التهابی رخ می‌دهد و پروتئین‌هایی به‌نام سیتوکین و نیز آنزیم‌های تولیدشده آسیب بیشتری به غضروف وارد می‌کنند؛ در مراحل نهایی آرتروز، غضروف‌ از بین می‌ رود و استخوان‌ ها روی هم کشیده می‌ شوند و این امر موجب بُروز آسیب و درد بیشتری می‌ شود.

وی با بیان اینکه گرچه آرتروز در تمام سنین ممکن است بُروز کند، اما میزان شیوع آن درمیان افراد بالای ۶۵ سال بیشتر است، گفت: از جمله عوامل خطرساز رایج در این زمینه می توان به افزایش سن، چاقی، داشتن سابقه آسیب مفصلی، استفاده بیش از حد از مفاصل، ضعف عضلات ران و استعداد ژنتیکی، اشاره کرد.

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه علائم آرتروز بسته به مفاصل تحت‌تأثیر و نیز شدت بیماری متغیر است، بیان کرد: علامت رایج آرتروز در افراد درد و خشکی مفاصل، به خصوص در هنگام صبح و یا بعد از استراحت است؛ مفاصل آسیب‌دیده ممکن است به‌ویژه پس از فعالیت طولانی دچار تورم شوند؛ و این علائم در طول زمان روی‌ هم انباشته می‌ شوند، نه اینکه ناگهانی بُروز کنند.

وی عنوان کرد: احساس درد و خشکی در محل مفصل بعد از فعالیت یا استفاده‌ بیش‌ از حد از مفاصل، به‌ویژه در ران‌ ها و زانوها و پایین کمر، محدود شدن دامنه‌ حرکت مفاصل، ایجاد صدا در هنگام خم‌ کردن مفاصل، تورم خفیف در اطراف مفصل و دردی که پس از فعالیت یا در پایان روز بدتر می‌ شود از جمله نشانه های ابتلا به این بیماری است.

زانو درد و اضافه وزن

موسویان با بیان اینکه درد زانو یا ران منجر به بی تحرکی یا کندی فرد و در نهایت چاقی و اضافه وزن می شود، افزود: داشتن اضافه‌ وزن یا چاقی به بُروز دیابت و بیماری قلبی و افزایش فشارخون منجر می‌ شود، گفت: میزان افتادن در افراد مبتلا به آرتروز ۳۰ درصد بیشتر است و خطر شکستگی استخوان در آنها در مقایسه‌ با افراد سالم، ۲۰ درصد بیشتر است.

بنابر اعلام وزارت بهداشت، وی تاکید کرد: افراد مبتلا به آرتروز عوامل خطرسازی مانند کاهش عملکرد و ضعف ماهیچه و مشکل در تعادل دارند که موجب می‌ شود احتمال افتادن آنها بیشتر شود. همچنین، اثرهای جانبی حاصل از داروهایی که برای تسکین درد تجویز می‌شوند، ممکن است در افتادن فرد نقش داشته باشند. داروهای مسکّن خواب‌ آور ممکن است موجب سرگیجه و بی‌ تعادلی فرد شوند.

دکتر موسویان به عوامل موثر در ابتلا به آرتروز اشاره کرد و گفت: تاثیرات ژنتیک در اختلال تولید کلاژن، اضافه وزن، آسیب و استفاده بیش از حد مفاصل، بیماری‌های استخوان و مفاصل مانند روماتیسم مفصلی و اختلالات متابولیکی خاص مانند هموکروماتوز یا آکرومگالی از جمله عوامل موثر در ابتلا به آرتروز است.