عجیب اما واقعی از بزرگترین سرمایه‌گذار خارجی در ایران!

کد خبر: ۱۶۳۹۵۶

تاریخ: ۲۲ آبان ۱۴۰۲ - ۱۰:۱۰

امضای ۵ توافقنامه همکاری خبری بود که توسط رسانه‌های نزدیک به دولت از همیشه پرسروصداتر روی خروجی خبرگزاری‌ها قرار گرفت.

به گزارش نبض بازار، شاید برای بسیاری عجیب باشد اما همچنان یکی از اصلی ترین سرمایه گذراران خارجی در ایران دولتی است که مردم خودش و ایرانی ها آن را خوشنام نمی دانند.
به نظر می‌رسد مقامات و مسئولان کشور چه درباره حضور گسترده مهاجران غیرقانونی در کشور و چه درباره مساله حق آبه هیرمند و حقوق قانونی کشور و مردم ایران، مصالح سرمایه گذاری هرچند ضعیف طرف‌های افغانستانی را به این دو موضوع ترجیح می‌دهند. کما اینکه چه درباره مساله حق آبه هیرمند با اینکه ثابت شده است برخلاف ادعا‌های مطرح شده، افغانستان درگیر خشکسالی نبوده است و چه درباره حضور و ورود غیرقانونی افغان‌ها ترجیح، فعلا بستن چشم هاست تا شاید بتوانند با سرمایه گذاری اندک طالب‌ها، ترازی هر چند خنثی به جای منفی را در کارنامه سرمایه گذاری خارجی خود ثبت کنند.
امضای ۵ توافقنامه همکاری میان طالبان افغانستان و ایران، خبری بود که در روز‌های اخیر و در دوران رخوت و رکود سرمایه گذاری خارجی در ایران توسط رسانه‌های نزدیک به دولت از همیشه پرسروصداتر روی خروجی خبرگزاری‌ها قرار گرفت.

این ۵ توافقنامه در جریان سفر هیات بلندپایه طالبان به ایران و پس از دیدار با مقامات ارشد ایران به امضا رسید، تفاهم نامه‌هایی که موضوعات آن مربوط به یادداشت تفاهم اجلاس کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی، سند همکاری میان ذوب آهن اصفهان و طرف طالبان، سند همکاری میان مناطق آزاد، سند یادداشت تفاهم همکاری سازمان هواپیمایی کشوری ایران و طالبان و صورتجلسه نشست کمیته مشترک همکاری حمل و نقل بین‌المللی جاده‌ای بود که با حضور ملا برادر معاون نخست وزیر طالبان و کاظمی قمی سفیر ایران در کابل در تهران به امضا رسید.

محمد مهدی جوانمرد قصاب، مشاور اقتصادی سفیر ایران در افغانستان در این باره گفته است: با توجه به سفر هیات اقتصادی طالبان به تهران، توافقنامه‌های مهم تجاری در حوزه‌های معادن، حمل و نقل زمینی، هوایی و خط آهن، چگونگی فعالیت کریدور واخان، ۲۴ ساعته شدن مرزها، احداث پل دوم میلک و روند‌های گمرکی، به امضا رسید.

همچنین مشاور اقتصادی سفیر ایران در افغانستان با بیان اینکه قرار است دانش فنی ایران به افغانستان منتقل شود، گفت: طی ۵ سال آینده میزان تجارت میان ایران و افغانستان به ارزش ۱۰ میلیارد دلار خواهد رسید.

این تفاهم نامه در حالی به امضا رسیده که حالا برای چندین سال پیاپی است که به نظر می‌رسد افغانستان به یکی از اصلی‌ترین سرمایه گذاران خارجی در اقتصاد ایران تبدیل شده است.
کما اینکه در آذر ماه سال گذشته نیز مرکز پژوهش‌های مجلس از منفی شدن جذب سرمایه‌گذاری برای سومین سال پیاپی در کشور خبر داده بود. این مرکز از رسیدن عدد «تشکیل سرمایه ثابت خالص» به عدد منفی ۶۳۴/۵۹ در سال ۱۴۰۱ گزارش داد که این به معنای خروج سرمایه و عدم تمایل یا توانایی بخش خصوصی، ناتوانی در جذب سرمایه‌های خارجی و ناتوانی در سرمایه‌گذاری‌های دولتی است.

در همین حال، اما نماینده ویژه ابراهیم رئیسی در امور افغانستان با اشاره به مشکلات بازدارنده برای سرمایه‌گذاری خارجی در ایران گفته بود که در سال جاری نیمی از سرمایه‌گذاری‌های خارجی در کشور را اتباع افغانستان انجام داده‌اند. حسن کاظمی قمی، نماینده ویژه رئیس‌جمهور ایران در امور افغانستان طی سفرش به مشهد با اشاره به سهم ۵۰ درصدی سرمایه‌گذاری افغان‌ها در سال جاری در ایران خواستار استفاده از "ظرفیت بالای" سرمایه‌گذاران این کشور شد. او پنج‌شنبه ۲۴ آذر سال ۱۴۰۱ در گفتگو با خبرگزاری ایرنا گفته بود: «طی سال‌های قبل در مقطعی امارات متحده عربی ۷۰۰ فعال اقتصادی افغانستان را از این کشور اخراج کرد که سرمایه این افراد حدود ۳۰ میلیارد دلار برآورد می‌شد، اما متاسفانه ما در جذب این سرمایه ناکام بودیم.»

۲ میلیارد دلار کل سرمایه گذاری خارجی در ایران
به گزارش اقتصاد ۲۴، اما بنا بر آمار انجمن سرمایه گذاری ایران، در شش ماه اول سال جاری رقمی حدود ۲ میلیارد دلار سرمایه گذاری خارجی در کشور صورت گرفته که مهاجران افغانستانی از لحاظ تعداد سرمایه گذاری در رده اول قرار دارند.

خبرگزاری مهر نیز در گزارشی نوشته است: یکی از مهم‌ترین فرصت‌هایی که افغانستانی‌ها برای اقتصاد ایران فراهم کرده‌اند و رسانه‌ها به آن نپرداخته‌اند فرصت سرمایه گذاری آنان در ایران است.

علی فکری، رئیس کل سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران هفته گذشته در مصاحبه با یکی از رسانه‌ها درباره آخرین آمار سرمایه گذاری خارجی‌ها در ایران گفته بود: «خوشبختانه نسبت به سال گذشته صدور مجوز‌های جذب سرمایه گذاری افزایش داشته است، ولی نسبت به جذب سرمایه گذاری در منطقه به ویژه حاشیه خلیج فارس و ترکیه عقب هستیم، هدف گذاری سرمایه گذاری خارجی ۳۰ تا ۴۰ میلیارد دلار است، اما میزانی که مجوز برای آن تا به امروز صادر شده است مبلغ ۳ تا ۴ میلیارد دلار بوده است.»
کما این که بر اساس گفته‌های این مقام، در ۶ ماه اول سال ۲ میلیارد دلار سرمایه گذاری خارجی انجام شده است و بیشترین کسانی که سرمایه گذاری خارجی در ایران از لحاظ تعداد داشته‌اند نیز اتباع افغانستانی هستند.

به نظر می‌رسد که اتباع افغانستانی از لحاظ تعداد، اکنون بالاترین سرمایه گذاری را در ایران انجام داده اند و این سرمایه گذاری مبالغی بین ۳۰۰ هزار دلار تا ۵ میلیون دلار است، اگر مبنای دلار را ۵۰ هزار تومان محاسبه کنیم سرمایه گذاری افغانستانی‌ها در ایران بین ۹ میلیارد تومان تا ۲۵۰ میلیارد تومان بوده و با این میزان سرمایه گذاری نیز می‌توان کارگاه‌ها و صنایع کوچک را با بازدهی بالا و هزینه کم راه اندازی کرد.

اصلی‌ترین بازیگران سرمایه گذاری خارجی در ایران
در همین حال باید توجه داشت که ایران به دلیل شرایط اقتصادی بهتر نسبت به افغانستان برای مهاجران و تاجران افغانستانی جذابیت داشته و می‌توان با افزایش جذابیت‌های رقابتی و فراهم کردن بازار فروش محصولات برای شرکت‌های افغانستانی موجود در ایران حجم این سرمایه گذاری را به شدت بالا برد و این توان وجود دارد که مهاجران و فعالان اقتصادی افغانستان بتوانند بیش از ۳ میلیارد دلار در ایران سرمایه گذاری کنند.

در همین حال بعد از افغانستان، کشور چین با پروژه‌های بزرگ به میزان ۶۰ تا ۷۰ میلیون دلار سرمایه گذاری کرده و بعد از چین نیز کشور عراق در سرمایه گذاری خارجی در ایران ورود کرده است، اما سال گذشته روسیه با سرمایه گذاری به میزان ۲.۷ میلیارد دلار در رتبه اول سرمایه گذاری در ایران قرار گرفت و سرمایه گذاران این کشور در طرح‌های نفتی در استان ایلام سرمایه گذاری کرده‌اند.

البته گزارش سال گذشته وزارت صنعت، معدن و تجارت نشان می‌دهد که تنها پنج کشور اصلی متقاضی سرمایه‌گذاری خارجی، چه از نظر حجم و چه از نظر تعداد بیش از ۸۰درصد کل طرح‌ها را به تصویب رسانده‌اند. از نظر حجم سرمایه‌گذاری، ترکیه نسبت به باقی رقبا دست بالا را دارد و از نظر حجم نیز به سیاق سالیان اخیر افغانستان تعداد پروژه‌های بیشتری را نسبت به دیگر کشور‌ها در ایران به تصویب رسانده است.

در بین کشور‌های علاقه‌مند به حضور در اقتصاد ایران، ترکیه از نظر حجم سرمایه‌گذاری بالاتر از هند، افغانستان، چین و آلمان قرار گرفته و بیشترین سرمایه را به میزان ۸/ ۳۴ میلیون دلار در قالب طرح سرمایه‌گذاری صنعتی، معدنی و تجاری در کشور تصویب کرده است.
اما در نهایت رقم سرمایه گذاری واقعی انجام شده در ایران در سال ۱۴۰۱ نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین سرمایه گذار خارجی در ایران افغانستان بوده و روسیه نیز در یک سال اخیر موفق شده که خود را وارد گردونه ۵ سرمایه گذار ایران کند.