روستای کندوان

کد خبر: ۱۵۵۹۶

تاریخ: ۲۵ ارديبهشت ۱۳۹۸ - ۰۹:۲۴

به گزارش نبض بازار ؛ کندوان یکی از سه روستای صخره‌ ای جهان است که موجب جذابیت بی‌نظیر آن شده است. معماری طبیعی روستای کندوان و جاری بودن زندگی مردم در قالب بافت قدیمی آن یک استثناء در دنیا به حساب می‌آید. چرا که دیگر در دو منطقه صخره ای  کاپادوکیه ترکیه (که زمانی جزو امپراطوری هخامنشی بود) و داکوتای آمریکا  کسی زندگی نمی‌کند.

این روستا دارای جاذبه‌ های گردشگری فراوانی‌ است که به‌ دلیل شکل خانه‌ های آن که به‌ مانند کندوی عسل در دل کوه کنده شده‌ اند، معروف است.

روستای صخره‌ ای کندوان از نوادر دوران است. بسیاری بر این باورند که تاریخ شکل‌ گیری این روستا به بیش از شش هزار سال پیش بازمیگردد و همین امر به جهت باستانی بر اهمیت این روستا افزوده است. گذری در اطراف روستا نیز بیانگر همین قدمت است و حتی در برخی قسمت‌ ها مشخص است که مردم در دوره‌ های زمانی مختلف محل زندگی خود را تغییر داده‌ اند و به سمت دیگری از کوه حرکت کرده‌ اند. هنگامی که به کندوان قدم می‌ گذاری، مینیاتوری از طبیعت و تاریخ در کنار یکدیگرند. آبگرم‌ های معدنی که سالیان سال است از دل زمین می‌جوشند و به برکت آب فراوان و بارندگی‌ های منطقه آذربایجان، دوام و بقا داشته‌ اند.

حداقل می‌ دانیم که این مردمان حداقل از شش هزار سال پیش این‌ گونه زیسته‌ اند. در بستری از آب و رویش، در زمستان‌ هایی سرد، با بهاری پرشکوفه و در هوایی پر از اکسیژن ناب و در میان صخره‌ هایی که شاید نمی‌ توان قدمتی برای آن نام نهاد و در طول تاریخ این صخره‌ های سخت در برابر استواری و صبوری این مردم نرم گشته‌ اند و کوه سینه گشوده و مأمن این مردمان شده است.

در مجاورت روستا، زمین های حاصلخیز و باغات روستا قرار دارد. زنبور داری در این منطقه همچون اکثر مناطق آذربایجان رونق دارد و عسل کندوان معروف است.

خانه‌ هایی با درهایی گشوده به وسعت مهربانی با قدمتی به بعد زمان، نه آهنی و نه آجری. هر چه هست عطیه طبیعت است در میان کوه‌ های سربه فلک کشیده و استواری صخره‌ ها بر دامن سهند، رودخانه، کوهستان و رنگین‌ کمان.

وجود گردشگر، اقتصاد زندگی آنها را نیز تحت تاثیر قرار داده است. وقتی گردشگر می‌آید  کندوان جان تازه یافته به جوش و خروش میافتد. این منطقه در طول بهار و تابستان و حتی سرمای پاییز نیز دامان با صفا و باطراوت خود را برای پذیرایی ازگردشگران می گسترد. اهالی کندوان صنایع دستی خود را که با ظرافت نقش زده اند میفروشند و محصولات محلی خود را به مشتریان عرضه میکنند.

علاوه‌ بر خانه‌ های‌ جالب‌ توجه‌ آنچه‌ این‌ روستا را معروف‌ و مشهور ساخته‌ است‌ وجود آب‌ معدنی‌ گوارایی‌ است‌ که‌ در کنار رودخانه‌ و ساحل‌ چپ‌ آن‌ از دل‌ یک‌ تپه‌ خارج‌ می‌ شود و برای‌ امراض‌ کلیوی‌ مفید است‌.

در حقیقت آنچه به کندوان هویت باستانی و تاریخی داده است، وجود ۱۱۷ خانواده و منزل مسکونی درون توده‌ های مخروطی و هرمی شکل صخره‌ هاست. وجه تسمیه کندوان به خاطر خانه های کندوئی شکلی می باشد که در دل صخره های کرانی کله قندی شکل تعبیه شده است و از خصوصیات این خانه هاست که هوای داخل آن در زمستان گرم و مطبوع و در تابستان خنک می باشد. درباره اوضاع معماری سنتی کندوان تعدادی از محققان و جغرافی دانان اعتقاد دارند که کندوان در ایران نظیری ندارد و نوع معماری آن از نوع معماری صخره ای است و چنین تعریف می کنند که معماری صخره ای، از نظر بازسازی بسیار پراهمیت تر از معماری معمولی است.

با افتتاح هتل بین المللی صخره ای لاله کندوان در اسفند ماه سال 1385 در روستای کندوان، این روستا پذیرایی مناسبی نیز برای گردشگران تدارک دید.

خصوصیات معماری طبیعی - بومی روستای کندوان

معماری بومی روستای کندوان معماری صخره‌ ای می‌باشد، این روستا به سبب ویژگی معماری طبیعی صخره‌ای و بافت مخصوص آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

در نظر اوّلی‌ که‌ به‌ روستا انداخته‌ می‌ شود یک‌ سری‌ مخروطهای‌ نوک‌ تیز دیده‌ می‌ شود که‌ در سطوح‌ غیر منظم‌ آنها سوراخهایی‌ وجود دارد. این‌ مخروطها، در کنار هم‌ بطور متراکم‌ یا جداجدا ناگهان‌ از دامن‌ کوهی‌ بلند سر برآورده‌ و در سراشیبی‌ تند کوه‌ به‌ صورت‌ پله‌ پله‌ بالا رفته‌اند.

مخروطها در مراحل‌ اولیه‌ زمین‌شناسی‌ که‌ هنوز پوستة‌ زمین‌ سخت‌ نشده‌ بود و نیز در اثر جابجایی‌ کوهها و فشارهای‌ حاصله‌ از این‌جابجایی‌ ها، به‌ دلیل‌ نرم‌ بودن‌ خمیره‌ آنها، به‌ صورت‌ متبلور از محیط‌ همجوار خود جدا شده‌ و فرم‌ گرفته‌ اند و بعدها در اثر سائیدگی‌ به‌ صورت‌ فعلی‌ در آمده‌ اند.

بلندی‌ این‌ تپه‌ های‌ مخروطی‌ و هرمی‌ شکل‌ بیش‌ از شصت متر می‌باشد. تشکیلات‌ جنس‌ طبقات‌ روی‌ آبرفت‌ قدیمی‌ واقع‌ شده‌ و رودخانه‌ کندوان‌ بیش‌ از ده متر از آن‌ را حفر کرده‌ و پائین‌ برده‌ است‌.

در طی‌ قرنهای‌ گذشته‌ حفره‌ هایی‌ در داخل‌ این‌ مخروطها بوجود آمده‌ است‌ که‌ یا بر اثر وجود حبابهای‌ هوا در مواد مذاب‌ آتشفشانی‌ بوده‌ و یا بشر با استفاده‌ از ابزارهای‌ خود آنها را پدید آورده‌ است‌. در درون‌ هر مخروط‌ می‌ توان‌ اطاقهایی‌ را دید که‌ به‌ عنوان‌ فضاهای‌ نشیمن‌ و آشپزخانه‌ و حتی‌ انبار و طویلة‌ حیوانات‌ مورد استفاده‌ قرار می‌ گیرد. غیر از اطاقهای‌ نشیمن‌ روستائیان‌ دو مسجد با ستون‌ سنگی‌ از جنس‌ طبقات‌ لاهار و بیش‌ از صدها آغل‌ در دل‌ مخروطها کنده‌ شده‌ است‌. در درون‌ هر مخروطی‌ بین‌ دو تا چهار طبقه ‌مسکن‌ ساخته‌ شده‌ است‌ و کوچه‌ های‌ روستا در حقیقت‌ همان‌ شیارهای‌ ناشی‌ از جریان‌ تخریبی‌ آبهاست‌.

تپه‌ های مخروطی و هرمی شکل بیش از  چهل متر ارتفاع دارند که درون هر مخروط، بین دو تا چهار طبقه خانه ساخته شده است. در اصطلاح محلی به این خانه‌ها «گیران» یا «کران» گفته می‌ شود. جنس مخروط‌ ها از نوع اینمبریت و لاهار است که در اثر مخلوط شدن مواد آتشفشانی سهند با گل و لای حاصله از باران سیل‌ آسا بوجود آمده‌ اند.

از دهانه آتشفشان سهند و دیگر کوه‌ های آتشفشانی طی هزاران سال مواد مذاب بیرون می‌ جهیده است. این گدازه‌ ها در طی قرون متمادی روی هم انباشته و به تدریج بر روی آنها پوسته‌ ای از سنگ توف با مقاومت‌ های مختلف ایجاد گردیده است. توده‌ ها و گدازه‌ های مذاب آتشفشانی بوسیله باد و باران و برف در طی هزاران سال متعادی شکل گرفته و به فرم کران در آمده است. به تدریج قسمت‌ های کمتر سخت کران‌ ها ریخته و قسمت‌ های سخت‌ تر باقی‌ مانده و وضعیت کنونی را که بیشتر به معجزه طبیعی شباهت دارد ایجاد نموده است. باد و باران مفرط به خصوص در کران‌ های ناحیه ورودی روستا بیشتر مؤثر بوده و صدمه زیادی به آنها وارد آورده است در صورتی که در شرق و انتهای روستا به خاطر وجود تپه‌ های مرتفع کران‌ ها بلندتر و سالم‌ تر باقی مانده است.

روستاییان کندوان در داخل این توده‌ ها برای خود و خانواده‌ شان، خانه مسکونی، آغل، انبار و کارگاه ساخته‌ اند. این روستا دارای مسجد، حمام، مدرسه و آسیا می‌ باشد. به دلیل شکل مخروطی خاص، اغلب کران‌ ها دارای طبقات مختلف، از داخل با یکدیگر ارتباط ندارند. بررسی مربوط به تیپولوژی خانه‌ های صخره‌ ای کندوان نشان می‌ دهد که کران‌ ها عموماً دارای دو طبقه بوده و در بعضی موارد سه و حتی چهار طبقه هستند که براساس فرایند پیروی اجباری از طبیعت و فرم ایجاد شده‌ اند. ارتباط طبقات بالایی کران‌ ها با خارج از طریق پلکان‌ های بسیار زیبایی از بدنه خود کران تأمین شده است. طبقه همکف اکثراً اصطبل بوده و طبقات دوم و سوم و چهارم به عنوان سکونت گاه استفاده می‌ شده است. در بعضی موارد از طبقه چهارم به عنوان انبار نیز استفاده شده است. بیشتر آشپزخانه‌ ها در خانه‌ های کندوان به علت نبودن دودکش و فضای کافی در محوطه داخلی خانه‌ها و برای پرهیز از دود تنور، بیرون کندوها و در دامنه‌ های کوه ساخته شده‌ اند.

به دلیل قطر و ضخامت زیاد کران‌ ها، ایجاد نورگیر در طبقات پایین کار بسیار مشکلی است، بدین مناسبت نورگیرها اغلب در طبقات بالا واقع شده‌ اند. از خصوصیات بارز خانه‌ های صخره‌ای کندوان این است که هوای داخل آنها در زمستان گرم و تابستان خنک است و این درجه حرارت در هر زمان به عکس درجه حرارتی است که بیرون از خانه‌ ها و در دهکده در فصل زمستان یا تابستان جریان دارد.

کران های مخروطی شکل و دوک مانند دامنه کوه های سهند در روستای کندوان هنوز پس از گذشت سالیان دراز شاهد زندگی طبیعی و روزمره آدم هاست. این روستای اعجاب انگیز اکنون پذیرای متخصصانی است که قصد دارند با مطالعات خود به مجهولات بی شمار نهفته در این روستا پاسخ گویند.

کران های مخروطی شکل و دوک مانند دامنه کوه های سهند که یکی از بهترین مناظر طبیعی سرزمین ایران را به تصویر می آورد، روستای کندوان را در دل خود جای داده است. کندوان با اشکال و بافت های معماری باستانی از جمله نمونه‏ های منحصر به فرد بناهای صخر‏ه‏ ای در جهان است که در نزدیکی شهر تبریز و در دامنه کوه های زیبای سهند واقع شده است و هنوز پس از گذشت سالیان دراز زندگی طبیعی در آن جریان دارد. این روستای اعجاب انگیز اکنون پذیرای متخصصین در 25 رشته تخصصی شده تا با بررسی و مطالعات خود به مجهولات بی شمار نهفته در جای جای این روستا پاسخ گوید.

سوغات کندوان

بعلت موقعیت اقلیمی خاص این روستا، ره آورد آن انواع  گیاهان کوهی بومی، خشکبار، آب معدنی و عسل میباشد.

چاپ باتیک به عنوان هنر منحصر به فرد منطقه اسکو شناخته میشود که در قالب شال و روسری و... عرضه میشود.

هنگامی که از عسل سخن می‌ گوییم ناخودآگاه موضوع سوغات در ذهن‌ مان نقش می‌ بندد. یکی از مهم‌ ترین سوغات‌ های کندوان همین عسل است، حتی در مسیر نیز وقتی به سمت روستای کندوان حرکت می‌ کنید، می‌ توانید کندوهای عسل را مشاهده کنید. گیاهان کوهی منطقه که در بهار و تابستان از کوههای منطقه توسط روستاییان جمع آوری میشود همیشه آماده عرضه در بازار محلی کندوان میباشند.

خشکبار نیز سوغات سنتی آذربایجان است و به برکت آب و هوای مناسب در سراسر منطقه آذربایجان مشاهده می‌ شود. اگر فصل تابستان باشد مطمئن باشید با انواع میوه‌ های تازه مانند زردآلو، آلبالو و... به استقبال شما می‌ آیند و اگر هم فصل پاییز، زمستان یا بهار باشد و درختان بی‌ بار باشند، آنگاه انواع قیسی، آلو، گردو و گاهی اوقات بادام و فندق در سراسر این منطقه یافت می‌شود.

انواع بافته‌ ها از جمله بافته های داری مانند قالی و گلیم و ورنی، نیز که بیشتر دسترنج زنان این سرزمین است در کندوان نیز یافت می‌ شود و در جای جای روستا عرضه می‌ شود.

هر چند که آب کندوان را نمی‌ توان جایی ارمغان برد، اما چشمه‌ های آب طبیعی کندوان نیز از جمله منابع خاص این منطقه است و برای مداوای بسیاری از بیماری‌ های کلیوی آب آن مفید است.

چرا باید از این مکان بازدید کرد؟

این روستا از لحاظ معماری کاملا طبیعی است و دست بشر در نقش و نگار آن دخالت چندان ندارد. زیبایی معماری طبیعی  کندوان در دل طبیعت کوهستانی منطقه ، آب و هوای پاک و فرح بخش کوهستان زیبا و سر سبز، در کنار رودی  پرآب و خروشان دل هر گردشگری را بسوی خود میکشد. زندگی روستایی در این منطقه جریان دارد، از غازها و اردک های شناور در آب رودخانه گرفته تا درختانی که بر منطقه سایه افکنده اند.

ویژگی منحصر بفرد کندوان:

روستای کندوان جزو سه روستای  صخره ای جهان است که طبیعت آنها را شکل داده است. اهمیت کندوان بیش از دو روستای دیگر همتای خود در جهان است. زیرا کندوان هنوز مکان زندگی و اسکان مردمی است که هزاره های متمادی در آغوش خود جای داده است اما دو همتای دیگرش که در کاپادوکیه ترکیه و دیگری در داکوتای آمریکاست قرنهاست که خالی از سکنه هستند و مکانی برای بازدید گردشگران میباشند.

چه فعالیتهایی میتوان در کندوان انجام داد؟

از آب و هوای دل انگیز آن زیر سایه درختان و کنار رود خروشانش کنار خانواده و دوستان لذت می برید. کوهنوردی در کوههای سرسبز آن نیز حال و هوای دیگری دارد. بازدید از خانه های کندوان که در قالب فروشگاه پذیرای شما هستند. امکانات رفاهی تفریحی که اهالی روستا برای گردشگران در لب رودخانه  و زیر درختان در مقابل منظره صخره ای روستا فراهم کرده اند پذیرای شما برای صرف غذا، چای و... میباشند. اسب سواری نیز دایر می باشد. خرید و گردش در بازار کندوان که محل عرضه محصولات و فرآورده های منطقه میباشد نیز حال و هوای خاطره انگیزی دارد.

امکانات رفاهی تفریحی کندوان:

هتل صخره ای کندوان، امکانات رفاهی و اقامتی خوبی برای گردشگران فراهم کرده است.

البته میتوانید خانه های صخره ای اهالی روستا را با شبی 50 الی 150 هزار تومان اجاره کنید. اگر هوا مساعد باشد میتوانید در کنار رودخانه نیز چادر بزنید.

آب و هوای کندوان:

این منطقه بدلیل کوهستانی بودن در تابستان خنک و مطبوع بوده ولی پاییز و زمستان آن سرد است.

بهترین زمان بازدید:

از بهار تا اوایل مهر

موقعیت مکانی کندوان:

کندوان یکی از روستاهای استان آذربایجانشرقی است که دردهستان سهند بخش مرکزی شهرستان اسکو واقع شده‌ است.

مسیر دسترسی از تبریز به روستای کندوان:

جهت عزیمت به روستای کندوان کافی است از شهر تبریز به سمت اسکو حرکت نمایید و پس از ادامه مسیر از شهر اسکو به سمت جنوب و گذشتن از شهر "اسفنجان" و روستای "کهنمو" به این روستا میرسید. فاصله تبریز-اسکو حدود 30 کیلومتر و اسکو-کندوان حدود 18 کیلومتر است.

اقلیم و آب و هوا

اسکو منطقه ای ییلاقی با تپه ماهورهایی از بقایای آتشفشانهای سهند در دورانهای پیشین می باشد. کنارهای دریاچه ارومیه در غرب مسطح و جلگه ای و هرقدر از غرب به شرق پیش رویم ارتفاع زمین بیشتر شده تا به قله های سهند که پیوسته پوشیده از برف می باشد می رسیم. بنابراین اسکو به مناسبت واقع شدن در مسیر کوهپایه های سهند و برودت آن از یکطرف و بخارات و رطوبت دریاچه ارومیه از سوی دیگر دارای یکنوع آب و هوای ملایم و مرطوب می باشد. اگر بخش مرکزی شهرستان اسکو را مبداء قرار دهیم هر قدر بطرف مغرب (دریاچه ارومیه) پیش رویم زمین سرازیر و هوا گرمتر و هر قدر بطرف مشرق کوههای سهند رویم زمین سربالایی و هوا خنکتر و سردتر می‌گردد. کوهستان سهند پس از سبلان یکی از بزرگترین و مهمترین برجستگیهای آذربایجان شرقی و از معروفترین کوههای آتشفشانی خاموش ایران است که در 50 کیلومتری جنوب تبریز قرار دارد و سلطان داغی در شمال کوهستان سهند و در بخش مرکزی شهرستان اسکو واقع شده است. این کوه بعد از قله جام داغی سهند و در بخش مرکزی شهرستان اسکو واقع شده است. این شهر به مانند سایر شهرهای آذربایجان دارای تابستان کوتاه و ملایم و زمستانهای سرد و طولانی می باشد. بارندگی آن بیشتر در فصول سرد سال بوده و تابستانهای آن خشک و گاهی با بارندگیهای رگباری می باشد.