نرخ واقعی تورم یک تابو است

کد خبر: ۱۲۱۲۹

تاریخ: ۱۶ بهمن ۱۳۹۷ - ۱۲:۴۲

۶۵ درصد مردم زیر خط فقر

به گزارش نبض بازار ، واقعیت این است که تعریف ثابت و استانداردی برای خط فقر وجود ندارد در نتیجه نمی توان آن را به سادگی تعیین کرد. از دیگر سو نمی توان کل کشور را به یک چشم دید و یک عدد برای خط فقر کل کشور در نظر گرفت. خط فقر در هر منطقه‌ای متفاوت است. حتی در تهران هم هر منطقه‌ای با منطقه دیگر متفاوت است. اما تجربه نشان داده است با مرور زمان و بعد از ایجاد تورم، قدرت خرید مردم کاهش می یابد و در ادامه بر اقشار حقوق‌بگیر و ضعیف جامعه فشار مالی بیشتری وارد می شود. بنابراین بخش وسیعی از افرادی که قبلاً قشر متوسط جامعه به حساب می آمدند، به زیر خط فقر می روند. بهترین شاخص برای اندازه‌گیری میزان نرخ تورم، توجه به میانگین نرخ ارز است. چون با تغییر نرخ ارز، قیمت همه کالاها طی مراحلی، تغییر می کند.

بنابراین با افزایش دو سه برابری نرخ دلار و با در نظر گرفتن برخی مسائل مثل تحریم‌ها یا مسائل روحی و روانی می توانیم بگوییم تورم ایران حداقل بالای ۱۰۰ درصد است. صاحب‌نظری مثل پروفسور استیو هانکه استاد اقتصاد دانشگاه جان هاپکینز از آمریکا نرخ تورم را در ایران بالای ۲۰۰ درصد می داند که به نظر من تعریف او درست است. امروز هیچ کالایی نداریم که قیمت آن کمتر از ۱۰۰ درصد افزایش یافته باشد، مگر برخی اقلام اندک که سهمشان در سبد خانوار زیاد نیست که افزایش قیمت ۵۰ تا ۶۰ درصدی داشته‌اند. در نهایت به نظر من حداقل ۴ میلیون تومان درآمد ماهانه برای یک خانوار چهار نفره می تواند تامین‌کننده هزینه‌های زندگی باشد. اگر درآمد خانوار کمتر از این میزان باشد به طور قطع زیر خط فقر قرار می گیرد. حتی قبل از اینکه نرخ ارز تغییر کند، بخش وسیعی از مردم زیر خط فقر قرار داشتند و به سختی روزگار می گذراندند. الان وضعیت بد اقتصادی آنها به مراتب بدتر شده است. بخش وسیعی از حقوق‌بگیران جزو این گروه قرار می گیرند که در مرز خط فقر یا زیر خط فقر قرار دارند.

از دیگر سو این را باید در نظر داشته باشیم که نرخ‌هایی که از سوی مراجع برای تورم اعلام می شود به طور کلی غیرواقعی است. همه‌اش تخمین و حدس و گمان است و نرخی که برای آن معرفی می شود، به روشی که برای محاسبه آن به کار می گیرند، بستگی دارد. فقط مردم و افرادی که کالا می خرند و حقوق‌بگیرند می توانند بفهمند چقدر قدرت خرید خود را از دست داده‌اند. همه افرادی که صحبت‌های لوکس و آکادمیک می کنند و بحث را پیچیده می کنند، هیچ‌چیز از واقعیت را بیان نمی کنند. چون مثلاً ۴۰۰ قلم کالا را در نظر می گیرند و بر اساس میانگین افزایش قیمت آنها، نرخ تورم را اعلام می کنند که خیلی معنی نمی دهد. دولتمردان خیلی علاقه ندارند نرخ تورم واقعی بیان شود. چون هزینه‌های دولت افزایش می یابد و باید بر همان اساس حداقل دستمزد را افزایش دهند. بنابراین مسئولان سیاسی سعی می کنند تا آنجا که ممکن است نرخ تورم را پایین اعلام کنند که برایشان مشکل‌ساز نشود.

امروز بخش وسیعی از افراد جامعه‌مان زیر خط فقر قرار می گیرند. طبق اطلاعات خود بانک مرکزی، از ۸۱ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر جمعیت ایران ۵۳ میلیون آنها کار نمی کنند. یعنی آنها از نظر معیشتی وابسته به افرادی هستند که شاغل‌اند. شاغلانی که کار می کنند و حقوق‌بگیرند ۲۳ میلیون نفر هستند یعنی حدود ۲۰ درصد از جمعیت ما. مفهومش این است که هر یک نفر باید خرج ۴ نفر را تامین کند. از طرف دیگر با توجه به میزان درآمدها ۸۰ درصد همین جمعیت حقوق‌بگیر زیر خط فقر قرار دارند که عملاً باعث می شود حداقل ۶۵ درصد مردم ایران زیر خط فقر قرار بگیرند.

در نهایت باید توجه داشت که فقر را با پول‌پاشی یا شعارهای بی‌اساس و فعالیت‌های زودبازده نمی توان از بین برد. البته باید تلاش کرد زخمی را که به جامعه وارد آمده است التیام داد و درد مردم را تسکین داد اما راه‌حل اساسی این است که مردم را وادار کرد با کار تولیدی خودشان نیاز خود را کم کنند. دولت باید فضای مناسب را فراهم کند و وظایف اساسی خود را انجام دهد تا سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی انگیزه داشته باشند، تولید رونق یابد و با افزایش اشتغال، فقر کاهش یابد.

دولتمردان، فقر را با برخی سیاست‌ها و بی‌ثباتی‌ها به جامعه پمپاژ می کنند. بی‌ثباتی‌های ارزی، نرخ تورم، تغییر سیاست‌ها، تحریم‌های بین‌المللی و… به اقتصاد کشور و بخش خصوصی لطمه می زند. امیدوارم شرایط بدتر از این نشود، اما فقط با امید داشتن مسائل حل نمی شود. اینکه در آینده وضع معیشت مردم بهتر می شود یا نه، به سیاستمداران بستگی دارد ولی اگر همین روال امروز ادامه یابد، انتظار می رود خط فقر بالاتر از این هم برود.

محمدقلی یوسفی، اقتصاددان