به گزارش نبض بازار- بررسی عملکرد واحد‌های تابعه این هلدینگ، به ویژه پتروشیمی‌های سبلان و کیمیای پارس خاورمیانه، نشان می‌دهد که علی‌رغم توانمندی فنی در ثبت رکورد‌های تولید (تا ۱۰۷ درصد ظرفیت اسمی در مقاطع پیک)، متغیر‌های برونی توازن مالی این هلدینگ را به شدت تهدید می‌کنند. این گزارش به کالبدشکافی سه لایه ناترازی در «قلب تپنده تولید» صندوق می‌پردازد که منجر به کاهش حاشیه سود و حبس نقدینگی شده است.

بحران ناترازی گاز؛ توقف ۹۰ روزه لوکوموتیو تولید 

نخستین و عیان‌ترین چالش، «ناترازی فصلی گاز» است. تحلیل داده‌های سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که واحد‌های متانول‌ساز پتروفرهنگ به طور میانگین بیش از ۹۰ روز در سال با قطع یا محدودیت شدید گاز خوراک مواجه هستند. این توقف سه ماهه، به معنای از دست رفتن ۲۵ درصد از پتانسیل فروش سالانه است. در حالی که مجتمع سبلان در فصول گرم با بهره‌وری ۱۰۷ درصدی فعالیت می‌کند، «عدم‌نفع» ناشی از خاموشی زمستانی، تمام سود انباشته در فصول قبل را می‌بلعد. این موضوع نشان‌دهنده ریسک بالای تمرکز بر محصولات «گازمحور» در سبد سرمایه‌گذاری پتروفرهنگ است که بدون داشتن مخازن ذخیره‌سازی یا تنوع در خوراک، به شدت آسیب‌پذیر شده است.

انحصار در فاز ۲؛ فشار خردکننده هزینه‌های جانبی 

چالش دوم که به طور مستقیم حاشیه سود عملیاتی را نشانه گرفته است، هزینه‌های یوتیلیتی در فاز ۲ عسلویه است. پتروشیمی‌های سبلان و کیمیای پارس به دلیل استقرار در این فاز، مجبور به تامین سرویس‌های جانبی از شرکت دماوند انرژی هستند. داده‌های مقایسه‌ای ثابت می‌کند که نرخ اکسیژن و بخار در این منطقه حدود ۳ برابر نرخ‌های مشابه در فاز ۱ (مجتمع‌های فجر و مبین) است. این تفاوت قیمتی به همراه بند‌های ارزی قرارداد‌های تأمین یوتیلیتی، بهای تمام‌شده متانول پتروفرهنگ را در سطح بالایی نگاه داشته است. در واقع، این شرکت‌ها در یک «تله هزینه‌ای» گرفتار شده‌اند که قدرت رقابت آنها را در بازار‌های جهانی، به ویژه در برابر رقبای مستقر در فاز ۱، به شدت تضعیف کرده است.

ناترازی مالی؛ حبس ۱۴ همت مطالبات از دولت

 لایه سوم بحران که ریشه در اقتصاد کلان دارد، بدهی انباشته دولت به صندوق ذخیره فرهنگیان است. رقمی بین ۱۱ تا ۱۴ هزار میلیارد ریال (همت) از سهم دولت به صندوق پرداخت نشده است. این عدم تخصیص منابع، زنجیره‌ای از مشکلات نقدینگی را به پتروفرهنگ منتقل کرده است. در حالی که هلدینگ برای تکمیل زنجیره ارزش و خروج از تک‌محصولی بودن (متانول) نیاز به سرمایه‌گذاری در صنایع پایین‌دستی دارد، فقدان این منابع مالی عملاً پروژه‌های توسعه‌ای را با کندی مواجه کرده است. پتروفرهنگ در حال حاضر با ریسک استراتژیک «تک‌محصولی بودن» روبروست؛ جایی که قیمت جهانی متانول در محدوده ۲۸۰ تا ۳۰۰ دلار CFR چین نوسان می‌کند و حاشیه سود به دلیل هزینه‌های بالای یوتیلیتی و توقف تولید، به شدت باریک شده است.

نتیجه‌گیری: ضرورت بازنگری در مدل سبد دارایی

 تحلیل نهایی نشان می‌دهد که پتروفرهنگ برای بقا در دهه آینده، نیازمند عبور از «خام‌فروشی متانول» است. وابستگی به خوراک گاز و یوتیلیتی انحصاری، پاشنه آشیل این هلدینگ است. بدون تسویه مطالبات دولتی و سرمایه‌گذاری در واحد‌های خودتأمین (نظیر نیروگاه و تفکیک هوا)، ثروت فرهنگیان در زنجیره‌ای از ناترازی‌های انرژی و قیمت‌گذاری‌های دستوری مستهلک خواهد شد. راهبرد خروج از این بحران، تنوع‌بخشی به محصولات و استفاده از مکانیزم‌های قانونی برای وصول مطالبات جهت نوسازی ساختار تولید است.