به گزارش نبض بازار- در حالی که بدنه کلی شبکه بانکی با چالشهای ساختاری و ناترازیهای کهنه دست و پنجه نرم میکند، خروجی دادههای آماری نشاندهنده ظهور پدیدههای جدیدی در حوزه خلق ثروت است. در این میان، عملکرد بانک گردشگری به عنوان «ستاره سودآوری» این دوره، توجه تحلیلگران بازار سرمایه و پولی را به خود جلب کرده است؛ بانکی که توانسته با فاصلهای معنادار از رقبا، نرخ رشدی چهاررقمی را در سرفصل سود خالص به ثبت برساند.
درخشش خیرهکننده گردشگری در قله بازدهی
نقطه عطف گزارشهای اخیر، جهش استثنایی ۱۱۲۰ درصدی سود خالص بانک گردشگری است. این بانک تحت مدیریت رضا مجیدی، موفق شده است سود خالص خود را به رقم ۴۳،۰۷۲ میلیون ریال برساند که در مقایسه با بازه مشابه، یک جهش عمودی در نمودار سودآوری محسوب میشود. این میزان رشد که بالاترین درصد در میان بانکهای مورد بررسی است، نشاندهنده یک «تحول استراتژیک» در مدل درآمدزایی این نهاد مالی است.
در حالی که بانکهای بزرگی نظیر ملت با رشد ۲۵ درصدی در مسیر پایداری حجمی حرکت میکنند، نرخ رشد ۱۱۲۰ درصدی گردشگری پیامی روشن به بازار مخابره میکند: «تمرکز بر کارایی عملیاتی و بهینهسازی سبد خدمات». این موفقیت نه تنها جایگاه این بانک را به عنوان پیشرو در میان بانکهای خصوصی تثبیت میکند، بلکه نشاندهنده توانمندی مدیریت در شناسایی فرصتهای سودآور در اقتصادی است که بسیاری از رقبا در آن با رشد محدود یا حتی تشدید زیان روبهرو بودهاند.
توازن در پارسیان و شتاب در سایر پیشروها
در سوی دیگر بازار، بانک پارسیان نیز با ثبت سود خالص ۱۱،۳۴۱ میلیون ریالی، رشد ۱۴۵ درصدی را تجربه کرده است که از آن تحت عنوان «چرخش مثبت» یاد میشود. واکاوی ترازنامه این بانک نشان میدهد که مدیریت یحیی فروتن با هوشمندی، منابع را از بخشهای کمبازده به سمت سرفصلهای استراتژیک هدایت کرده است؛ به طوری که سرمایهگذاری در سهام و اوراق با جهش ۲۴.۲ درصدی به ۴۴۴،۸۵۱،۶۲۸ میلیون ریال رسیده است. همچنین، رشد ۱۳.۷ درصدی تسهیلات اعطایی در این بانک نشاندهنده تلاش برای تقویت توان تسهیلاتدهی همزمان با مدیریت ریسک است.
بانک شهر نیز با مدیریت مهدی احمدی و ثبت سود ۲۱۰،۰۰۰ میلیون ریالی (رشد ۲۲۵ درصدی)، عملکردی شتابان را از خود به نمایش گذاشته است. همچنین بانکهای سینا و سامان با رشدهای ۱۳/۵ و ۴۵ درصدی، در زمره بانکهای دارای عملکرد عالی و متوازن قرار گرفتهاند. با این حال، هیچیک از این نرخهای رشد، یارای رقابت با نرخ ۱۱۲۰ درصدی بانک گردشگری را ندارند؛ موضوعی که گردشگری را به الگویی برای «بهرهوری حداکثری» در مقیاس میانمدت تبدیل کرده است.
شکاف عمیق میان پیشروها و بخش سرخپوش بازار
تصویر بیطرفانه از نظام بانکی زمانی کامل میشود که نگاهی به بخش انتهای جدول داشته باشیم. در حالی که «گردشگری» ستاره سودآوری است، نهادهایی مانند موسسه ملل و بانک ایرانزمین همچنان در تله زیاندهی گرفتارند. موسسه ملل با زیان ۱۰۷،۲۲۹ میلیون ریالی و بانک ایرانزمین با زیان سنگین ۱۴۲،۲۲۹ میلیون ریالی، تضاد عمیقی را با بخش موفق بازار به تصویر میکشند.
بانک سرمایه نیز با تداوم وضعیت قرمز، نشان میدهد که ناترازی در برخی بخشهای شبکه بانکی به مرحله بحرانی رسیده است. این تفاوت فاحش بین رشد ۱۱۲۰ درصدی یک بانک خصوصی و زیانهای صدهزار میلیونی در سوی دیگر، نشاندهنده این واقعیت است که «مدیریت دارایی و بدهی» و «هوشمندی تجاری»، اکنون مرز میان بقا و شکوفایی را در صنعت بانکداری ایران تعیین میکند.
مستندسازی اعداد کلیدی و موقعیتهای ترازنامهای
پیشتاز رشد سود خالص: بانک گردشگری با ۱۱۲۰٪ رشد و مبلغ ۴۳،۰۷۲ میلیون ریال.
بزرگترین مبلغ سود در پیشروها: بانک شهر با ۲۱۰،۰۰۰ میلیون ریال سود خالص.
وضعیت ترازنامه بانک پارسیان: جمع کل داراییها با رشد ۷.۸ درصدی به ۷،۵۰۹،۶۷۵،۹۳۸ میلیون ریال رسیده است.
تغییر استراتژیک در پارسیان: کاهش ۲۴ درصدی مطالبات از بانکها (۵۷۰،۲۴۳،۹۱۹ میلیون ریال) در مقابل رشد ۲۴.۲ درصدی سرمایهگذاریها.
بخش بحرانی (زیان): بانک ایرانزمین با زیان ۱۴۲،۲۲۹ میلیون ریالی و رشد ۱۸ درصدی در سرفصل ناترازی.
پایداری در بانکهای بزرگ: بانک ملت با رشد ۲۵ درصدی سود خالص و مبلغ ۸۴۲،۶۵۶ میلیون ریال.
نتیجهگیری
تحلیل دادههای ۹ ماهه سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که نظام بانکی ایران در حال عبور از یک مرحله گذار است. موفقیت بانک گردشگری در ثبت رشد ۱۱۲۰ درصدی سود خالص، ثابت کرد که حتی در شرایط پیچیده اقتصادی، میتوان با مدلسازی صحیح کسبوکار و انضباط مالی، به نتایج درخشانی دست یافت.
اکنون این پرسش جدی از سوی افکار عمومی و سهامداران مطرح است که چرا در یک بستر قانونی و اقتصادی واحد، شکافی چنین عظیم میان «ستارگان سودآوری» و «بانکهای ناتراز» وجود دارد؟ هیئت مدیره بانکهایی که در وضعیت قرمز قرار دارند، موظف هستند با الگوبرداری از بانکهای پیشرو نظیر گردشگری و پارسیان، نسبت به اصلاح فوری ساختار داراییها و شفافسازی در خصوص علل ماندگاری در وضعیت زیاندهی اقدام کنند. شفافیت در «کیفیت سود» و «نحوه تخصیص منابع»، کمترین مطالبهای است که بازار از حکمرانی شرکتی در نظام بانکی انتظار دارد.